Danıştay 13. Daire E.2022/235 K.2024/1636

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 05/08/2015 tarihinde yapılan denetimde, dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmal ettiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin 3 numaralı alt bendi ve (d) bendi uyarınca 194.543,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin akaryakıt istasyonunda 05/08/2015 tarihinde yapılan denetimde, yazar kasa kayıtlarına göre 31/03/2015-30/07/2015 tarihleri arasında 152.147 litre motorin alımı, 119.149 litre motorin satışı yapıldığı, iş yerinin otomasyon sisteminden alınan raporlardan ise 30/03/2015-31/07/2015 tarihleri arasında toplam 137.967 litre akaryakıt dolumu, 111.207 litre akaryakıt satışı yapıldığının tespit edildiği, davacıya dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmal etmesi fiilinden dolayı 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c/3) ve (d) bendi uyarınca 194.543,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı,

Davalı idare tarafından davacının fiili, 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesinde düzenlenen dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmali eylemi olarak nitelendirildiğinden, anılan fiilin karşılığı olarak aynı Kanun'un 19/2(c)-3 maddesi uygulanmak suretiyle hakkında idari para cezası tesis edilmiş ise de, yaptırımı öngören maddenin Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmiş olması nedeniyle, davacı hakkında bu madde yönünden yaptırım uygulanmasına hukuken olanak bulunmadığı,

Davacının dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmali fiilinin 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrası yönünden değerlendirilmesine gelince;

5015 sayılı Kanun'un "Bayiler" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında, bayi lisanslarına ilişkin düzenlemelerin (teknik, güvenlik, kapasite, çevre vb.) Kurum tarafından yapılacağı, bayilerin dağıtıcıları ile yapacakları tek elden satış sözleşmesine göre bayilik faaliyetlerini yürüteceklerinin belirtildiği; Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilen anılan maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde de, bayilerin lisanslarının devamı süresince bayisi olduğu dağıtıcı haricinde diğer dağıtıcı ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapılmaması ile yükümlü olduklarının kurala bağlandığı,

Kanunilik ilkesinin, ortaya çıkan sonuca ceza uygulanabilmesini, fiilin kanunlarda açık bir şekilde kabahat veya suç olarak tanımlanması şartına bağladığı, tipiklik unsuru olarak da ifade edilen kanunilik unsurunun, somut fiilin kanunda belirlenmiş soyut hukuk normuna uygun olmasını ifade ettiği,

Olayda, davacı şirkete isnat edilen fiilin, dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmal edilmesi olarak tanımlandığının görüldüğü, davacının fiili, idari para cezası verilmesine dayanak olan Kanun'daki kural ile örtüşmediğinden, davacıya 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak idari para cezası verilemeyeceği,

Dava konusu işlemin dayanağı olan 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi yönünden ise, 5015 sayılı Kanun'un 28/03/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanun'un 44. maddesiyle değiştirilen 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Aşağıdaki hâllerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idarî para cezası verilir:" kuralı Anayasa'nın 2. maddesine aykırı bulunarak Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildiğinden, dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmali olarak nitelendirilen davacının fiilinin idari para cezası verilmesine dayanak olan 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasındaki kural ile örtüşmediği,

davacı hakkında bu madde yönünden de yaptırım uygulanmasına hukuken olanak bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yürürlüğe giren kanunların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmamasının hukukun genel ilkelerinden olduğu, kanunların geriye yürümezliği ilkesine paralel olarak bu kanunların yürürlüğe girdikten sonra Anayasa Mahkemesi tarafından iptallerine karar verilmesi halinde hukuki güvenlik ilkesi gereğince iptal kararlarının geriye yürümemesi gerektiği, kanunda düzenlenmiş fiillerin, iptal edilen hükmün yerine yenisi çıkarılıncaya kadar geçen sürede yaptırımsız kalmaması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.