Danıştay 13. Daire E.2022/2938 K.2022/4428

Dava konusu istem: Seddülbahir Köyü'ne ait "…" isimli işletmenin açık artırma usulüyle 5 yıl süre ile kiraya verilmesine yönelik 16/01/2022 tarihinde yapılan ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; köy ihtiyar heyetinin muhtar …, asıl üye olan azalar …, …, … ve … ile 442 sayılı Köy Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca daimi aza olan köy imamından oluştuğu, Seddülbahir Köyünde ilkokul veya ortaokul bulunmadığından köy öğretmeninin ihtiyar heyeti azası olmadığı, 286 sayılı Kanun'un 3 maddesi ile ilga edilen Köy Kanunu'nun 60. maddesinde, "...Toplantı azaların yarısından fazlası ile açılır.

Çoğunluk olmazsa toplantı ertesi güne bırakılır. Kararlar mevcut izanın çoğunluğu ile verilir.

Reyler eşit olursa muhtarın bulunduğu taraf çokluk sayılır...." kuralına yer verilmesine rağmen, söz konusu hükmün ilga edilmesi sonrasında, hâlihazırda Köy Kanunu'nda ve ilgili mevzuatta ihtiyar heyetinin toplantı ve karar verme nisabına ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, dolayısıyla köy ihtiyar heyetinin muhtar, azalar ve köy imamından oluşmak üzere toplam 6 üye toplanarak karar vermesi gerektiği, ancak 16/01/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihale ile dava konusu taşınmazın kiralanmasına ilişkin 17/01/2022 tarihli ihtiyar heyeti kararında muhtar, iki aza ve köy imamı ile toplanılarak karar alındığı,

diğer ihtiyar heyeti üyelerinin toplantıya ve karara katılmadığı gibi katılmama gerekçelerinin söz konusu kararda belirtilmediği, bu nedenle toplam 6 üyeden oluşan ihtiyar heyetinin tüm üyeleriyle toplanarak karar alması gerekirken, muhtar, iki seçilmiş aza ve daimi aza olan köy imamının katılımı ile dava konusu kararın alındığı anlaşıldığından, dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare ve davalı idare yanında müdahil tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, dava konusu ihalenin şeffaf ve şartname kurallarına uygun olarak tesis edildiği, bahse konu ihale hakkında yapılan şikâyet üzerine Çanakkale Valiliği tarafından alınan bilirkişi raporunda herhangi bir usulsüzlüğün bulunmadığının tespit edildiği, dava konusu ihalenin 442 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Dairemizin 05/10/2022 tarihli ara kararına verilen cevaplar dikkate alınarak ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Seddülbahir Köyü Muhtarlığı'nın mülkiyetinde bulunan "…" isimli işletmenin açık artırma usulüyle 5 yıl süre ile kiraya verilmesine yönelik 16/01/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin en yüksek teklifte bulunan kişi üzerinde bırakılmasına ve kira sözleşmesi imzalanmasına 17/01/2022 tarihli köy ihtiyar heyeti kararı ile karar verilmiş, anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 127. maddesinde, "Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir. Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir. (...)" kuralına yer verilmiştir.

442 sayılı Köy Kanunu'nun 17. maddesinde, köy namına yazılı emlak ve arazi geliri; yoliyle vakfedilen arazi ve emlak geliri köy parasını oluşturan unsurlar arasında sayılmış. 20. maddesinde, her köyde bir köy derneği, bir köy muhtarı, bir de ihtiyar meclisinin bulunacağı. 23. maddesinde, köyün imamı ile mualliminin veya başmualliminin ihtiyar meclisinin her zaman azası oldukları.

34. maddesinde, köyün sınırı içinde köylüye ait işleri yapmanın ve yaptırmanın, muhtarla onun başında bulunduğu ihtiyar meclisinin vazifesi olduğu.

37. maddesinde, 13. maddede sayılan işleri ihtiyar meclisi ile görüşerek yapmanın ve yaptırmanın, 14. maddede sayılan işlerin yapılabilmesi için köylülere öğüt vermenin, ihtiyar meclisi ile görüştükten sonra köylüyü işe çağırmanın, ihtiyar meclisi kararı ile köy işlerine harcanacak parayı toplamanın, köy işlerine harcanacak parayı topladıktan sonra harcamak için emir vermenin, bir ay içinde nerelere ve ne kadar para harcamış ise gelecek ay başında hesabatını ihtiyar meclisine vermenin, köy işlerinde hem davacı, hem hasım olarak mahkemede bulunmanın ve isterse mahkemeye diğer birini yerine (vekil) göndermenin,

muhtarın göreceği köy işlerinden olduğu. 44. maddesinde, ihtiyar meclisinin köylüye ait işleri konuşacağı ve hangi işlerin köylü tarafından kendileri çalışarak doğrudan doğruya ve hangi işlerin para ile veya ırgat ile görülebileceğine karar vereceği, ihtiyar meclisinin köylünün kaçar gün çalışacağını kestireceği kurala bağlanmıştır.

2972 sayılı Mahalli İdareler İle Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun'un "Seçilecek üye sayısı" başlıklı 30. maddesinde, a) Köy ihtiyar meclisine, son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre; nüfusu 1000'e kadar olan köylerde 8, nüfusu 1001'den 2000'e kadar olan köylerde 10, nüfusu 2000'den fazla olan köylerde 12 üye seçilir. Seçilecek üye sayısı ilçe seçim kurulu başkanınca belirlenir. Oyların tasnifi sonucunda en çok oy alanlardan başlanarak nüfusu 1000'e kadar olan köylerde ilk dört üye, nüfusu 1001 'den 2000'e kadar olan köylerde ilk beş üye ve nüfusu 2000'den fazla olan köylerde ilk altı üye asıl, geri kalanlar ise yedek üye olur. (...)" kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuattan köy idaresinin, köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere, kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, kamu tüzel kişiliğini haiz bir mahalli idare olduğu, köyün sınırı içinde köylüye ait işleri yapmak ve yaptırmanın muhtarla onun başında bulunduğu ihtiyar meclisinin vazifesinde bulunduğu, ihtiyar meclisinin köylüye ait işleri konuşacağı ve bu işler hakkında karar vereceği, karar organı olan köy ihtiyar meclisi üyelerinin seçim yoluyla belirleneceği anlaşılmaktadır.

442 sayılı Köy Kanunu'nda köy ihtiyar meclisinin toplanma ve karar alma usûlü konusunda açık bir düzenlemeye yer verilmemiş, köy taşınmazlarının uzun süreli kiralanması veya taşınmazların satılması gibi köylünün menfaatini etkileyen önemli konularda köy ihtiyar meclisinin muhtar başkanlığında toplanmak suretiyle birlikte karar alması gerekliliği ortaya konulmuş olup, uyuşmazlık konusu taşınmazın 16/01/2022 tarihinde yapılan ihale sonucunda … tarih ve … sayılı köy ihtiyar meclisi kararı ile kiraya verildiği görülmektedir.

Dairemizin 05/10/2022 tarihli ara kararına verilen cevaplardan, Seddülbahir Köyü'nde ilkokul veya ortaokul olmadığından görevli bir öğretmenin bulunmadığı, ihtiyar meclisinin asıl üye olan azaları … ve …'ın dava konusu ihaleye ilişkin toplantıya katılmadığı, toplantıya katılan diğer 4 üyenin kararı ile kiralama ihalesinin neticelendirildiği, aza …'ın ifadesinden eşinin rahatsızlığı nedeniyle toplantıya katılamadığı, aza …’ın ifadesinden ise ihaleden haberdar olduğu halde toplantıya katılmadığı anlaşılmıştır.

Köy ihtiyar meclisince alınacak kararlarda, usûlüne uygun bir şekilde tüm meclis üyelerinin görüşlerinin alınmasını mümkün kılacak şekilde katılımlarının sağlanması, akabinde konunun, taşınmazın ait olduğu köy sâkinleri lehine veya aleyhine olabilecek durumların meclis tarafından görüşülmesi ve değerlendirilmesi suretiyle sürecin tamamlanması gerekmektedir.

Dava konusu ihaleye ilişkin toplantıya azalardan birinin meşrû mazereti nedeniyle, bir diğer azanın herhangi bir mazereti olmaksızın haberdar olduğu ve hatta orada bulunduğu hâlde katılmadığı anlaşılmakta olup, meclisin her hâl ve şartta eksiksiz olarak tüm üyelerin katılımıyla toplanması gerektiğinin kabulü durumunda, "köy ihtiyar meclisinin" karar alamaz ve çalışamaz hâle gelebileceği dikkate alındığında 6 üyeden oluşan köy ihtiyar meclisinin muhtarın başkanlığında salt çoğunluğu teşkil eden 4 üye ile toplanarak verdiği kararda toplantı yeter sayısı bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davalı idareye ait taşınmazın köy ihtiyar meclisi kararı ile açık artırma usulü uygulanmak suretiyle 5 yıl süre ile kiraya verilmesine ilişkin dava konusu ihalede hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet görülmemiştir.