Danıştay 13. Daire E.2022/3094 K.2025/2958

Dava konusu istem: Ambarlı-Bandırma ve Ambarlı-Topçular hatlarında ro-ro taşımacılığı yapan davacının da aralarında bulunduğu teşebbüslerin nakliyecilere uygulanan taşıma fiyatlarını aralarında anlaşarak belirlediği iddiasıyla yapılan soruşturmada davacının kendisinden istenilen bilgileri eksik gönderdiğinden bahisle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca 33.676,40-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Kurulun 4054 sayılı Kanun'un kendisine verdiği görevleri yerine getirebilmek için çok ayrıntılı bilgilere ihtiyaç duyması halinde bu bilgi ve belgeleri elde etmesi için geniş yetkilerle donatıldığı, bu kapsamda istenilen bilgilerin verilmemesi halinde ilgili tarafı idari para cezası ile cezalandırabileceği, somut olayda Ambarlı-Bandırma ro-ro taşımacılığı hattında hat fiyatlarını ortaklaşa belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edildiği iddiasıyla başlatılan soruşturma kapsamında, davacı şirketten Ocak 2012-Temmuz 2017 dönemine ait araç bazında ro-ro taşımacılığı fiyatlarının istenildiği,

istenilen bilgilerden 2015 yılından önceki döneme ait veriler süresi içerisinde davalı idareye sunulamamış ise de, davacı tarafından başka bir soruşturma kapsamında söz konusu verilerin davalı idareye sunulduğu, dolayısıyla davalı idarece istenilen 2015 yılından önceki döneme ait verilerin davalı idarenin uhdesinde mevcut olduğu, bununla birlikte davacıya ait şirketler grubunda bölünmeye gidildiği ve ek yazılı görüşün oluşturulması sürecinde davacı tarafından 2010-2018 dönemine ait verilerin teslim edildiği,

ayrıca dava konusu idari para cezasının verilmesine ilişkin kanun maddesi ile amaçlanan hususun bilgi ve belge eksikliği sebebiyle soruşturma sürecinin akamete uğramasının engellenerek soruşturmanın sıhhatli bir şekilde yürütülmesi olduğu, bu bakımdan soruşturma sürecinde davalı idarenin uhdesinde mevcut olan söz konusu verilere ilgililere ihtiyaç duyulmaksızın ulaşabileceği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, istenilen bilgilerin daha önce yapılan bir soruşturma kapsamında idare uhdesinde bulunduğunun anlaşılmasının soruşturmayı yürüten uzmanların özverili ve titiz araştırması sayesinde mümkün olduğu, istenilen bilgilerin davacı tarafından sunulmaması nedeniyle arşiv taraması yapılarak bu bilgilerin mevcudiyetinin anlaşıldığı, bundan aylar sonra talep edilen bilgilerin davacı tarafından tam olarak iletildiği, dolayısıyla davacının haklı bir neden olmaksızın bilgi talebini reddettiği, 4054 sayılı Kanun'un bilgi isteme yetkisini düzenleyen maddesinde manevi unsura yönelik bir düzenleme bulunmadığı,

dolayısıyla davacı nezdinde gerçekleşen organizasyon değişikliğinin davacının yasal yükümlülüklerinden muaf hale getirmeyeceği, kamu adına yöneltilen bilgi talebine cevap verilmesinin Kanun ile zorunlu kılınmış olmasında üstün bir kamu yararı bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu idari para cezasının verilmesine ilişkin kanun maddesi ile amaçlanan hususun bilgi ve belge eksikliği sebebiyle soruşturma sürecinin akamete uğramasının engellenmesi olduğu, davalı uhdesinde mevcut olan bilgilerin istenilmesinin 4054 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan gerekli görülen her türlü bilginin istenilmesi düzenlemesiyle uyuşmadığı, davalı idarenin arşiv taraması sonucunda ulaştığı bilgilerden yararlanılarak istenilen bilgilerin eksiksiz şekilde davalı idareye iletildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ambarlı-Bandırma ve Ambarlı-Topçular hatlarında ro-ro taşımacılığı yapan davacının da aralarında bulunduğu teşebbüslerin nakliyecilere uygulanan taşıma fiyatlarını aralarında anlaşarak belirleyerek 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediğine yönelik olarak ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı uyarınca soruşturma başlatılmış, anılan soruşturma kapsamında davacı şirketten 06/08/2018 tarihli bir yazıyla 4054 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamında Ocak 2012-Temmuz 2017 dönemine ait araç bazında ro-ro taşımacılığı fiyatları istenilmiş,

davacı tarafından verilen ve davalı idare kayıtlarına 13/08/2018 tarihinde alınan cevabi yazının ekinde 2015 yılından önceki döneme ait veriler yer almaksızın araç bazında ro-ro taşımacılığı fiyatlarındaki değişimlere ilişkin bilgiler tablo halinde sunulmuştur.

Davacıdan istenilen bilgilerin ... dosya numaralı soruşturma kapsamında Kuruma sunulduğunun tespit edilmesi üzerine davacıdan ilgili döneme ilişkin bilgiler yeniden istenilmiş, söz konusu veriler 03/12/2018 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır. Davacının soruşturma kapsamında talep edilen bilgileri eksik göndermesi nedeniyle ... Denizcilik Ltd. Şti. (...) ve ... Denizcilik Ltd. Şti.'nin (...) elde etmiş olduğu gelirler de eklenmek suretiyle gayrisafi gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası verilmesine yönelik dava konusu işlem tesis edilmiş, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4054 sayılı Kanun'un "Bilgi isteme" başlıklı 14. maddesinde, Kurul'un bu Kanun'un kendisine verdiği görevleri yerine getirirken, gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebileceği, bu makamların, teşebbüslerin ve teşebbüs birliklerinin yetkililerinin, istenen bilgileri Kurul'un belirleyeceği süre içinde vermek zorunda olduğu kurala bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un "İdarî Para Cezası" başlıklı 16. maddesinde ise, "Kurul, teşebbüs niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine;

a) Muafiyet ve menfi tespit başvuruları ile birleşme ve devralmalar için izin başvurularında yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi,

b) İzne tabi birleşme ve devralmaların Kurul izni olmaksızın gerçekleştirilmesi,

c) Kanunun 14 ve 15'inci maddelerinin uygulanmasında eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi ya da bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde ya da hiç verilmemesi,

d) Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması,

hâllerinden (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenler için teşebbüsler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayrisafi gelirlerinin binde biri oranında, (d) bendinde belirtilenler için ise aynı şekilde saptanacak olan gayrisafi gelirlerinin binde beşi oranında idarî para cezası verir. Ancak bu esasa göre belirlenecek ceza onbin Türk Lirasından az olamaz. (...) " kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesince, davacı tarafından başka bir soruşturma kapsamında söz konusu verilerin davalı idareye sunulduğu, dolayısıyla davalı idarece istenilen 2015 yılından önceki döneme ait verilerin davalı idarenin uhdesinde mevcut olduğu değerlendirilerek soruşturma sürecinde davalı idarenin uhdesinde mevcut olan söz konusu verilere ilgililere ihtiyaç duyulmaksızın ulaşabileceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Dolayısıyla bilgi ve belge eksikliği sebebiyle soruşturma sürecinin akamete uğramasının mümkün olmadığı, 4054 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca bilgilerin istenilmesine gerek olmadığı, halihazırda bu bilgilerin Kurum nezdinde bulunduğu değerlendirilmiştir.

4054 sayılı Kanun'un 14. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi Kurul Kanun'un kendisine verdiği görevleri yerine getirebilmek için ihtiyaç duyduğu bilgileri istemesi yoluyla bilgi edinmesi soruşturma sürecinin işleyişi açısından önem taşımaktadır.

Bu noktada 14. ve 15. madde düzenlemelerinin soruşturmaya ilişkin disiplini sağlamak üzere getirilen hükümler olduğu, istenilen bilgi ve belgelerin daha önce Kurum nezdinde gerçekleşen başka bir soruşturma kapsamında sunulmuş olmasının istenilen bilgilerin verilmeyebileceği veya eksik verilebileceği anlamı taşımayacağı açıktır.

İstenilen bilgilerin verilmemesi ile birlikte soruşturma sürecinin işleyişinde oluşabilecek aksaklıklara yönelik soyut tehlikenin gerçekleşmiş olacağı gözetildiğinde, ilgili soruşturmanın gerçekleştirilmesine yönelik olarak gerekli olduğu görülen bilgilerin daha önce Kurum nezdinde gerçekleştirilen başka bir soruşturma kapsamında edinilmiş olmasının istenilen bilgileri eksik olarak Kuruma veren davacının fiili bakımından bir etkisinin olmadığı, bu fiili sebebiyle idari para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bununla birlikte, dava konusu idari para cezasını, üzerinden hesaplandığı ciro bakımından değerlendirmek gerekmektedir.

Dava konusu idari para cezası ... ve ...'in elde etmiş olduğu gelirler de eklenmek suretiyle davacının gayrisafi gelirleri üzerinden yapılan hesaplamayla belirlenmiştir. ... ve ...'in adını aldıkları gemiler için kurulmuş birer şirket oldukları, 27/03/2018 tarihine kadar bu şirketlerin hissedarlık yapısında ve yönetiminde davacının ve davacının hissedarı olan şirketlerin yer aldığı, ancak 27/03/2018 tarihinden sonra davacıdan farklı başka bir şirkete hisselerinin devredildiği dava konusu Kurul kararında yer alan Tablo 8-14'ten anlaşılmaktadır.

Dava konusu Kurul kararında davacı şirket ve anılan şirketlerin soruşturma konusu dönem itibarıyla aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alan şirketler olduğu ve birbirinden kesin çizgilerle ayrılamayacağı anlaşılmakta ise de, uyuşmazlık konusu fiilin istenilen bilgileri eksik gönderilmesi olduğu, anılan fiilin işlendiği tarihin ... ve ...'in hisselerinin davacı şirket ve davacı şirketin hissedarı olan şirketler dışındaki bağımsız bir şirkete devredildiği tarihten sonraki bir tarih olduğu,

... ve ...'in hisselerinin yeni sahibi olan şirketten de aynı şekilde bilgilerin istenildiği ve cevaben yine eksik bilgiler gönderildiği gözetildiğinde, ... ve ...'in davacıdan bağımsız bir nitelik kazandığı dönemde gerçekleşen fiilden dolayı anılan şirketlerin gayrisafi gelirlerinin davacı şirketin gayrisafi geliriyle toplanması suretiyle davacı şirkete verilen idari para cezasının belirlenmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, soruşturma kapsamında talep edilen bilgileri eksik göndermesi nedeniyle ... ve ...'in elde etmiş olduğu gelirler de eklenmek suretiyle gayrisafi gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası verilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.