Danıştay 10. Daire E.2022/3202 K.2025/4548

2- ... 3- ... 4- ... 5- ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davalı idarece aleyhine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'ın Erzurum Jandarma Bölge Komutanlığı emrinde ... rütbesiyle görev yapmakta iken, 10/05/2016 tarihinde Kars ili, Kağızman ilçesi, ... kırsalında icra edilen arama-tarama faaliyeti sırasında kayalıklardan düşerek yaralanması üzerine sevk edildiği Erzurum Atatürk Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 16/05/2016 tarihinde şehit olması sebebiyle; eş ... için 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi; anne ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucunda 55.508,01 TL) maddi, 40.000,00 TL manevi; baba ... için 1.000,00 TL maddi, 40.000,00 TL manevi;

çocuklar ... ve ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi; kardeşler ... ile ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; davacılardan anne ...'ın maddi tazminat isteminin kabulüne, diğer davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine, manevi tazminat istemlerinin kabulüne karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, tarafların maddi ve manevi tazminatın esasına yönelik istinaf başvurularının reddine; davacıların faiz başlangıç tarihine yönelik istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; temyize konu kararda, tazminat istemine konu olay nedeniyle davacılara yapılan ödemelerin dikkate alınmadığı, maddi ve manevi tazminat miktarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği, miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısım yönünden idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesini hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıların yakını ...; Erzurum Jandarma Bölge Komutanlığı emrinde Jandarma Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, 10/05/2016 tarihinde Kars ili, Kağızman ilçesi, Çiçekli Bölge kırsalında icra edilen arama-tarama faaliyeti sırasında kayalıklardan düşerek yaralanması üzerine sevk edildiği Erzurum Atatürk Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 16/05/2016 tarihinde şehit olmuştur. Davacıların bu olay nedeniyle uğradıklarını ileri sürdükleri zararların tazmini istemiyle yaptıkları 12/07/2016 tarihli başvuru, zımnen reddedilmiştir. Bunun üzerine, davacılar tarafından 21/09/2016 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Yardım" başlıklı 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, sakatlanan, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Ayrıca; a) Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz.

Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malül olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hazineden tahsil edilir..." hükmü yer almaktadır.

2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un ''Aylık bağlanması'' başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına girenlerden; engelli hale gelerek bağlı oldukları sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliye sevk edilenlere görev malullüğü aylığı bağlanacağı, bu madde gereğince ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların % 25 oranında artırılarak ödeneceği.

"Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminat ile bağlanan emekli aylığının uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu; yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı idarelerin ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu Kanun hükümleri uyarınca ödenen nakdi tazminatın göz önünde tutulacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Manevi Tazminat İstemlerinin Kabulüne İlişkin Kısmına Yönelik Davalı İdarece Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, idare mahkemesi kararının davacıların manevi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına yönelik olarak davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Davacı Anne ...'ın Maddi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısmına Yönelik Davalı İdarece Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve E:... sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesinden, davacı anneye 3713 sayılı Kanun kapsamında 15/06/2016 tarihinden itibaren vazife malullüğü aylığı bağlandığı, 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi uyarınca tütün ikramiyesi ödendiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davacı anneye ... tarih ve ... sayılı Jandarma Genel Komutanlığı Nakdi Tazminat Komisyonu kararı uyarınca 20/06/2016 tarihinde 12.560,34 TL nakdi tazminat ödenmiştir.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu hükümlerine göre davacıya bağlanan vazife malullüğü aylığı, şehit olan davacılar yakınının görevdeki emsali askerin görev aylığı kadar olduğundan ve davacıya tütün ikramiyesi ve nakdi tazminat da ödendiğinden davacının herhangi bir maddi zararı bulunmamakta olup, Mahkemece hükme esas alınacak nitelik ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı anne ...'ın maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacılar Lehine Hükmedilen Vekalet Ücreti Yönünden İncelenmesi:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin gönderme yaptığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 326. maddesinde, yargılama giderlerinin, davayı kaybeden tarafa yükleneceği; 330. maddesinde, vekil ile takip edilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücretinin, taraf lehine hükmedileceği; 323. maddesinde ise, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücretinin yargılama giderlerinden olduğu hükme bağlanmıştır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlık ücreti" başlıklı 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukukî yardımının karşılığı olan meblâğı veya değeri ifade ettiği, ücret itirazlarının incelenmesi aşamasında da avukatlık ücretinin belirlenmesinde davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğinin esas alınacağı açıkça düzenlenmiştir.

Buna göre; yargılamanın tarafları lehine vekalet ücretine hükmedilebilmesi için anılan tarafın vekille temsil edilmesi gerektiği açıktır.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile istinafen incelenen İdare Mahkemesi kararında; davacılar yargılama kapsamında vekille temsil edilmedikleri halde, hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 31.235,56 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine karar verildiği görülmekte olup, yukarıda anlatılanlar ışığında yargılama kapsamında vekille temsil edilmeyen davacılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.