Danıştay 8. Daire E.2022/3331 K.2025/7363

2- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

1- Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen hususların 3. kez ihlal edilmesi nedeniyle davacıya ait olan Özel Sakarya Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu'nun süresiz kapatılmasına ilişkin Sakarya Valiliği'nin ...tarih ve ... sayılı işleminin, iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin ve beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile;

2- Dava konusu bireysel işlemlere gerekçe olarak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Çalışma planları" başlıklı 23. maddesine 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 3. maddesiyle eklenen 3. fıkra hükmünün Danıştay Onbeşinci Dairesi’nin E:2016/920, K:2017/235 sayılı kararıyla iptal edildiği, dolayısıyla Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasının da aynı hükümleri içermesi nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

... BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kurslarında görevli personelin sosyal güvenlik primlerin kurumlar tarafından süresi içerisinde yatırılması; iptali istenen Yönetmelik maddesiyle hüküm altına alınan bir düzenleme olmayıp, bu zorunluluk 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 87. ve devamında yer alan maddeler ile 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerinden kaynaklandığı, söz konusu yönetmelik ile ilgili yeni bir durum oluşturulmadığı, mevcut Kanunların hükümleri göz önüne alınarak düzenleme yapıldığı, dolayısıyla kamu alacaklarının zarara uğratılmasının engellenmeye çalışıldığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

... VALİLİĞİ'NİN SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacının soruşturma kapsamında alınan ifadesinde, iptalini istediği Yönetmelik maddesinin 15. maddesinin 3. fıkrasını ihlal ettiğini açıkça ikrar ettiği, salt başka bir yönetmelikte benzeri hükmün iptal edildiği gerekçe gösterilerek cezadan kurtulmaya çalışılmasının hukuken kabul edilebilir bir gerekçe olmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemler ile dayanağı Yönetmelik maddesinin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI :...

DÜŞÜNCESİ

...tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen hususların 3. kez ihlal edilmesi nedeniyle davacıya ait olan Özel Sakarya Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu'nun süresiz kapatılmasına ilişkin Sakarya Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı işleminin, iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin... tarih ve ... sayılı işleminin ve beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlem ile.

Dava konusu bireysel işlemlere gerekçe olarak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasının iptali istenilmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 123. maddesinin 1. fıkrasında, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği hükmü yer almaktadır.

5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nun "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinin (d) bendinde, Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunulması halinde brüt asgari ücretin beş katı oranında idari para cezasının uygulanacağı, bu fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanacağı ve aynı fiillin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği düzenlenmiş,

aynı Kanunun "Özlük hakları ve sorumluluklar" başlıklı 9. maddesinin 4. fıkrasında; kurumlarda görev yapan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticilerin, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere sosyal güvenlik ve özlük hakları yönünden. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tâbi oldukları. 11. maddesinde ise kurumların ve bu kurumlarda görevli personelin, Bakanlığın denetimi ve gözetimi altında olduğu hüküm altına alınmıştır.

10/07/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu (Değişik ibare:RG-6/3/2019-30706) ve 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasında,

"Millî eğitim müdürlüğünce kursiyerlerin kursa kaydı yapılmadan önce kursta istihdam edilenlerin sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olması gerekir.

Ayrıca bu kurumların Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması veya borcu bulunmakla birlikte 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tecil ve taksitlendirilmiş ya da özel kanunlara göre yapılandırılmış olup taksitlerinin düzenli ödenmiş olup olmadığı kontrol edilir. Üç ay önceki ayın primini ödediğini belgelendiren kurslara dönem açma izni verilir.

Üç ay önceki ayın primini ödemediği tespit edilen kurslara prim borçlarını ödeyene kadar yeni dönem açmalarına izin verilmez." düzenlemesine yer verilmiştir.

Davacı hakkında tesis edilen bireysel işlemlere gerekçe olarak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenleme ile sosyal güvenlik mevzuatı gereği yapılması gereken işlemlere yer verilerek, bu gerekliliklerin yerine getirilmemesi halinde kurslar için idari yaptırım öngörülmüştür.

Yönetmeliğin dayanağı 2918 sayılı Kanuna bakıldığında, davalı idareye yönetmelik ile bu hususta düzenleme yapma yetkisi verilmemiş, bilakis 5580 sayılı Kanunda sosyal güvenlik yönünden kurum personelinin tabi olacağı mevzuata 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanuna atıf yapılarak açıkça yer verilmiştir.

Özel Ulaştırma sürücü kursları yönetici ve personelinin sosyal güvenlik mevzuatı gereği yapması gereken işlemler ve mevzuata aykırılık halinde karşılaşılacak yaptırımlar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Verilmesine ve Primlerin Ödenme Sürelerine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ ve sair mevzuatta ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Bu durumda; yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinde hangi konuların yönetmelik ile düzenlenebileceğinin sayma suretiyle belirlenmesi karşısında; davalı idarece açıkça kanuna atıf yapılan ve kendisine takdir hakkı tanınmayan kurumda çalışan yönetici ve personelin sosyal güvenliğine ilişkin işlemlerle ilgili düzenleme yapıldığı ve işlemlerin yerine getirilmemesi halinde yaptırım öngörüldüğü anlaşıldığından, idarece yetki verilmeyen bir konuda düzenleme yapıldığı, dava konusu düzenlemede ilgili Kanun maddelerine uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Ayrıca davalı idarenin özel ulaştırma sürücü kurslarını denetim yetkisi bulunduğu muhakkak ise de; kanun koyucu tarafından sosyal güvenliğe ilişkin yapılan özel düzenlemenin bertaraf edilmesi mümkün değildir. İdarece, yapılan denetimlerde kurumda, mevzuatta öngörüldüğü şekilde eksiklik tespit edildiğinde yine mevzuatta verilen yetki kapsamında yaptırım uygulanabileceği de açıktır.

Bu nedenle, özel ulaştırma sürücü kurslarının yeni dönem açmalarını engelleyecek şekilde sosyal güvenlik mevzuatına uygunluğunun aranmasına ilişkin yasal dayanağı bulunmayan dava konusu Yönetmelik maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen gerekçelerle dava konusu Yönetmelik hükmünün hukuka aykırı olduğu kanaatine varıldığından, bu hükme dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlerin de hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasının iptali ve Davacıya ait olan Özel Sakarya Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu'nun süresiz kapatılmasına ilişkin Sakarya Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin ve beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Hizmetleri Mesleki Yeterlilik ve Geliştirme Kursu'nun kurucusu ve sahibi olan davacıya ilk olarak ... tarih ve ... sayılı davalı Sakarya Valiliği işlemi ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği’nin 15. maddesinin 3. fıkrasını ihlal ettiği gerekçesiyle 5580 sayılı Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca brüt asgari ücretin 5 katı idari para cezası uygulandığı,

... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı Yönetmeliğin 15. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiği gerekçesiyle 5580 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca ilk cezanın 5 katı olan 25 kat brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulandığı, son olarak ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu sonucunda;

ara dönemde kurs açan davacının, aynı Yönetmeliğin 15. maddesinin 3. fıkrasındaki yapılması gerekenleri yapmadığı belirtilerek bu hususun üçüncü İhlal olması nedeniyle, davacının iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kursun süresiz kapatılmasına ve davacıya 5 yıl boyunca kurum açma izni verilmemesine ilişkin işlemler tesis edilmiştir.

Bunun üzerine; davacı tarafından, davalı Sakarya Valiliği tarafından tesis edilen, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın iptaline dair ... tarihli ve ... sayılı işlemin, kursun kapatılmasına dair ... tarih ve...sayılı işlemin ve davacıya beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemlere gerekçe olarak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 123. maddesinin 1. fıkrasında, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği hükmü yer almaktadır.

5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nun "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinin (d) bendinde, Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunulması halinde brüt asgari ücretin beş katı oranında idari para cezasının uygulanacağı, bu fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanacağı ve aynı fiillin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği düzenlenmiş,

aynı Kanunun "Özlük hakları ve sorumluluklar" başlıklı 9. maddesinin 4. fıkrasında; kurumlarda görev yapan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticilerin, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere sosyal güvenlik ve özlük hakları yönünden. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tâbi oldukları. 11. maddesinde ise kurumların ve bu kurumlarda görevli personelin, Bakanlığın denetimi ve gözetimi altında olduğu hüküm altına alınmıştır.

10/07/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu (Değişik ibare:RG-6/3/2019-30706) ve 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasında,

"Millî eğitim müdürlüğünce kursiyerlerin kursa kaydı yapılmadan önce kursta istihdam edilenlerin sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olması gerekir.

Ayrıca bu kurumların Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması veya borcu bulunmakla birlikte 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tecil ve taksitlendirilmiş ya da özel kanunlara göre yapılandırılmış olup taksitlerinin düzenli ödenmiş olup olmadığı kontrol edilir. Üç ay önceki ayın primini ödediğini belgelendiren kurslara dönem açma izni verilir.

Üç ay önceki ayın primini ödemediği tespit edilen kurslara prim borçlarını ödeyene kadar yeni dönem açmalarına izin verilmez." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı hakkında tesis edilen bireysel işlemlere gerekçe olarak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenleme ile sosyal güvenlik mevzuatı gereği yapılması gereken işlemlere yer verilerek, bu gerekliliklerin yerine getirilmemesi halinde kurslar için idari yaptırım öngörülmüştür.

Yönetmeliğin dayanağı olan 5580 ve 4925 sayılı Kanunlara bakıldığında, davalı idareye yönetmelik ile bu hususta düzenleme yapma yetkisi verilmemiş, bilakis 5580 sayılı Kanunda sosyal güvenlik yönünden kurum personelinin tabi olacağı mevzuata 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanuna atıf yapılarak açıkça yer verilmiştir.

Özel Ulaştırma sürücü kursları yönetici ve personelinin sosyal güvenlik mevzuatı gereği yapması gereken işlemler ve mevzuata aykırılık halinde karşılaşılacak yaptırımlar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Verilmesine ve Primlerin Ödenme Sürelerine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ ve sair mevzuatta ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Bu durumda; yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinde hangi konuların yönetmelik ile düzenlenebileceğinin sayma suretiyle belirlenmesi karşısında; davalı idarece açıkça kanuna atıf yapılan ve kendisine takdir hakkı tanınmayan kurumda çalışan yönetici ve personelin sosyal güvenliğine ilişkin işlemlerle ilgili düzenleme yapıldığı ve işlemlerin yerine getirilmemesi halinde yaptırım öngörüldüğü anlaşıldığından, idarece yetki verilmeyen bir konuda düzenleme yapıldığı, dava konusu düzenlemede ilgili Kanun maddelerine uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Ayrıca davalı idarenin özel ulaştırma sürücü kurslarını denetim yetkisi bulunduğu muhakkak ise de; kanun koyucu tarafından sosyal güvenliğe ilişkin yapılan özel düzenlemenin bertaraf edilmesi mümkün değildir. İdarece, yapılan denetimlerde kurumda, mevzuatta öngörüldüğü şekilde eksiklik tespit edildiğinde yine mevzuatta verilen yetki kapsamında yaptırım uygulanabileceği de açıktır.

Bu nedenle, özel ulaştırma sürücü kurslarının yeni dönem açmalarını engelleyecek şekilde sosyal güvenlik mevzuatına uygunluğunun aranmasına ilişkin yasal dayanağı bulunmayan dava konusu Yönetmelik maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen gerekçelerle dava konusu Yönetmelik hükmünün hukuka aykırı olduğu kanaatine varıldığından, bu hükme dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlerin de hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.