Danıştay 13. Daire E.2022/3357 K.2024/4146

Dava konusu istem: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararıyla verilen 739.666,00-TL tutarındaki idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... ana takip dosya numaralı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu ödeme emrinin dayanağını teşkil eden ve davacı şirkete, sözleşmeli bayisi olan akaryakıt istasyonunda 30/06/2011 tarihine kadar otomasyon sistemi kurma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yönündeki ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının da temyiz incelemesi sonucunda Danıştay Onüçüncü Dairesinin 04/07/2019 tarih ve E:2019/8, K:2019/2393 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, davacı şirket tarafından ileri sürülen hukuka aykırılık iddialarının ödeme emri aşamasında ileri sürülebilecek kanunda tahdidi olarak sayılan iddialardan olmadığı anlaşıldığından, kesinleşen kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafından, "dava konusu ödeme emrinin dayanağı idari para cezasının kesintisiz fiilden kaynaklandığı, Kabahatler Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca eylemin tek fiil sayılarak bir tek idari para cezası verilmesi gerektiği, davaya konu fiilin 5015 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddesi kapsamında düzenlendiği, anılan maddelerde 14/02/2019 tarihinde yürürlüğü giren 7164 sayılı Kanun ile lehe olan değişiklerin yapıldığı, dava konusu fiilin 20. madde kapsamında düzeltilebilir fiiller arasında olduğu, idari para cezasının miktarının da azaldığı" ileri sürülmekle birlikte;

idari para cezasının tek fiil sayılması gerektiği yönündeki iddianın idari para cezasına karşı açılan davada incelendiği ve davanın reddedildiği, kararın istinaf ve temyiz incelemelerinden geçerek onandığı, bu iddiaların ödeme emri aşamasında incelenme olanağının bulunmadığı, Kurul kararına konu fiilin, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesi kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca belirlenen düzeltme imkanı olan fiiller arasında olmadığı, yapılan yasal değişiklik ile idari para cezasının miktarının artırıldığı,

dolayısıyla söz konusu değişikliğin lehe değişiklik olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından davacının bu iddialarına itibar edilmemiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, bayilere ait akaryakıt istasyonlarında belirtilen tarihe kadar otomasyon sisteminin kurulmaması fiilinin, Kurum tarafından, niteliği itibariyle düzeltme imkanı olan fiil olarak değerlendirilmemesinin haklı bir gerekçesinin bulunmadığı, ödeme emrine konu idari para cezasının aynı Kurul kararına dayanan tek fiilden kaynaklı cezalardan biri olduğu, söz konusu fiil nedeniyle tek ceza verilmesi gerektiği, 5015 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddelerinde 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile lehlerine olan düzenlemelerin yürürlüğe girdiği, maktu cezalar yerine nisbi cezaların öngörüldüğü, 7164 sayılı Kanun'la yapılan lehe düzenlemelerin tahsil dairesince dikkate alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

03/07/2024 tarih ve 32591 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 161 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 18. maddesiyle, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Onikinci Bölümü'ne eklenen Geçici 2. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği 01/09/2024 tarihi itibarıyla vergi dairesi başkanlıklarının, bulundukları ilin adı ile Gelir İdaresi Başkanlığına bağlı defterdarlık olarak görevlerine devam edeceği kuralına yer verildiğinden Mersin Vergi Dairesi Başkanlığı yerine Mersin Defterdarlığının hasım mevkiinde olduğu görülerek dosyanın incelenmesine geçildi.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, otomasyon sistemini kurma yükümlülüğünü otuz dört bayi yönünden 30/06/2011 tarihinin bitimine kadar yerine getirmediği gerekçesiyle davacıya uygulanan idari para cezasının mülkiyet hakkının ihlalini oluşturup oluşturmadığının değerlendirildiği Anayasa Mahkemesinin 31/01/2023 tarih ve 2019/28665 başvuru numaralı kararında belirtildiği üzere;

akaryakıt kaçakçılığının önlenmesini sağlama amacına ulaşılabilmesi için dağıtım lisansı sahiplerine bayilerinde otomasyon sistemi kurma yükümlülüğü getirilmesinin ve bunun ihlali halinde idari para cezası öngörülmesinin elverişli ve gerekli bir araç olduğunun, başvurucuya yargılama safhasında tüm iddia ve savunmalarını etkin bir biçimde ortaya koyabilme imkanı tanındığının, İdare Mahkemesinin başvurucunun otomasyon sistemi kurma yükümlülüğünün fesih sözleşmesini idareye bildirmemesi sebebiyle devam ettiğine karar vermiş olmasında bariz takdir hatası veya keyfilik tespit edilemediğinin,

otomasyon sisteminin amacı ile işleyiş sistemi gözetildiğinde 5015 sayılı Kanun'un 7. maddesinin altıncı fıkrasındaki yükümlülüğün her bayi yönünden ayrı bir ödev doğurduğunun kabulünün ve ihlal durumunda her bayi yönünden ayrı ceza uygulanmasının keyfi ve temelsiz bir yorum olmadığının, otomasyon sistemi kurma yükümlülüğünün 5576 sayılı Kanun'la getirildiğinin ve buna ilişkin usul ve esasların EPDK'nın 06/07/2007 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan kararıyla belirlendiğinin, EPDK'nın en son 28/10/2010 tarihli kararıyla, dağıtım lisansı sahiplerinin bu yükümlülüğünü 30/06/2011 tarihine kadar yerine getirmelerini istediğinin,

ancak başvurucu ilgili hükmün yürürlüğe girmesinin üzerinden yaklaşık dört buçuk yıl geçmesine rağmen bazı bayiler yönünden bu yükümlülüğünü ifa etmediğinin, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendinin açıklığı karşısında başvurucunun anılan Kanun'un 7. maddesinin altıncı fıkrasındaki yükümlülüğü ifa etmemesi durumunda para cezasına maruz kalacağını bilebilecek durumda olduğunun, bu bağlamda idari para cezasının başvurucunun hukuka aykırı fiili nedeniyle uygulandığının,

şikayete konu idari para cezası verilmesi yönündeki müdahalenin -korunan hukuki menfaat ile karşılaştırıldığında- açık bir orantısızlık içermediğinin, bu durumda başvurucuya otuz dört bayisinde otomasyon sistemi kurmaması nedeniyle idari para cezası verilmesi şeklindeki mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin içerdiği kamu yararı amacı ile karşılaştırıldığında başvurucuya şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemediğinin ve dolayısıyla başvurucunun mülkiyet hakkının korunması ile kamu yararı arasında olması gereken adil dengenin bozulmadığı ve müdahalenin ölçülü olduğunun kabulü gerekmektedir.