Danıştay 13. Daire E.2022/3811 K.2024/276

Dava konusu istem: Madeni yağ lisansıyla faaliyet gösteren davacı şirketin, sahip olduğu lisansın verdiği haklar dışında faaliyette bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca, 1.056.171,44 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; madeni yağ lisans belgesi ve TÜBİTAK MAM analiz raporu birlikte değerlendirildiğinde, davacının lisanslı faaliyet konusunun madeni yağ imalatı olduğu, bunun dışında ''…Yağlama Yağları, Endüstriyel Yağlar ve İlgili Ürünler (Sınıf L) - Kalıp Yağları(Grup B)" belgesi kapsamında olmadığı, davacı şirketin kalıp yağı ürettiği, soruşturma raporu düzenlenmek ve yazılı savunma alınmak suretiyle, analiz raporlarına dayanılarak usulüne uygun şekilde ortaya konulduğu,

böylece dava konusu idari para cezasına konu kabahati oluşturan "sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiilini işlediği, bu durumda, davacının "sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiilini işlediği sabit olduğundan, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yazılı savunma istemine ilişkin yazının tebligatının usulsüz olduğu, tebligat almaya yetkili olmayan kişiye tebliğ edildiği, davalı idare tarafından yazılı savunmaları olarak sunulan yazının matbu ve eski ortak tarafından devir işlemleri için imzalandığı, bu nedenle yazılı savunmalarını veremedikleri, kalıp yağın ham madde olarak kullanıldığı, satışının yapılmadığı, analiz raporunun hatalı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Madeni yağ lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirkete ait yağ üretim tesisinde 19/06/2019 tarihinde yapılan denetimde, şirketin (1) nolu harmanlama tankında SAE30 yarı mamul ürünü, (3) nolu hammadde stok tankında ise hidrolik yağı yarı mamul ürünü ve IBC tankında kalıp yağı ürünü bulundurduğunun tespit edilmiş, davacı şirketin, denetim esnasında üretim sahasında bulunan ve ilgili piyasa faaliyetine konu edilen kalıp yağ ürününe ilişkin olarak 2019 yılı itibarıyla ''TS 12153 Yağlama Yağları, Endüstriyel Yağlar ve İlgili Ürünler (Sınıf L) - Kalıp Yağları(Grup B)" belgesine sahip olmadığı anlaşılması üzerine,

madeni yağ dışında ürün imal ederek piyasa faaliyetine konu edilmek suretiyle lisans dışı faaliyette bulunduğundan bahisle dava konusu Kurul kararıyla 1.056.171,44- TL idari para cezası verilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 Petrol Piyasası Kanununun ''Tanımlar ve kısaltmalar'' başlıklı 2. maddesinde, ''Lisans: Bu Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belgeyi. Madeni yağ üreticisi: Madeni yağ üretimi yapan gerçek ve tüzel kişileri.

Madeni yağ: Baz yağına veya kimyasal sentez yöntemi ile işlenen maddelere, bazı katkıların ilâvesi sonucu, hareketli ve temas halinde olan iki yüzey arasındaki sürtünme ve/veya aşınmayı azaltma veya soğutma özelliğine sahip mamul haline getirilen doğal veya yapay maddeleri'' şeklinde tanımlanmış; aynı Kanun'un "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir.".

2. fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır.".

"İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinde, "d) Aşağıdaki hallerde sorumlulara, beş yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve iki milyon yedi yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onbiri oranında idari para cezası uygulanır: 3) Bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi.

" kuralına yer verilmiştir.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Madeni Yağ Lisansı Kapsamında Yürütülebilecek Faaliyetler" başlıklı 23. maddesinde, "Madeni yağ lisansı sahipleri veya madeni yağ alt başlığı bulunan dağıtıcı lisans sahipleri piyasada, lisansı kapsamındaki madeni yağ üretimi tesislerinde madeni yağ üretimi ile lisanslarına alt başlık olarak işletmek kaydıyla atık madeni yağdan baz yağ üretimi faaliyetinde bulunabilir."; "Madeni Yağ Lisansı Sahiplerinin Yükümlülükleri" başlıklı 24. maddesinde, "Madeni yağ lisansı sahipleri, madeni yağ üretim ve ithalatındA standartlara ve teknik düzenlemelere uymakl ... ile yükümlüdür." kuralı yer almaktadır.

12/02/2011 tarihli ve 27844 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madeni Yağların Ambalajlanması ve Piyasaya Sunumu Hakkında Tebliğ'in 9. maddesinde, "1) Madeni yağ üreticileri, lisansında, TSE Türk Standartlarına Uygunluk Belgesine ve/veya TSEK Uygunluk Belgesine ait ilgili standart numarası kayıtlı olmayan madeni yağların üretimini yapamaz. (2) Madeni yağ üreticileri, temin ettikleri baz yağları madeni yağ üretim faaliyetinin haricinde doğrudan ve/veya bir başka katıkla karıştırarak baz yağ olarak piyasaya sunamaz, ticari faaliyete konu edemez." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden,19/06/2019 tarihli denetim tutanağında, davacı şirketin üretim tankları haricinde üretim tesisi içinde bulunan 8 adet IBC tankından birinin boş, 6 tanesinde katık cinsi yağ, 1 tanesinde ise kalıp yağ bulunduğu, davacı şirkette bulunan stok sayımında, "hammadde yarı mamul" olarak belirtilen 1000 kg kalıp yağ bulunduğu tespitlerine yer verildiği, … tarih ve … sayılı numune alma tutanağında, IBC tanklarından alınan numunenin kalıp yağı olduğu; … tarih ve … sayılı numune alma tutağında, üretim tesisi içindeki IBC tankından alınan numunenin kalıp yağı olduğunun belirtildiği;

… tarih ve … saylı TÜBİTAK MAM analiz raporunda ise, kalıp yağı, SAE30 Ağırlıklı Yarı Mamül, SAE10 Ağırlıklı Yarı Mamül ve Yarı Mamül olduğu beyan edilen ürünlerin tamamı için tek tek mineral yağ esaslı olduğu Sınıf 1 ve 2 için tanımlanan Grup I Baz Yağlarının fiziksel ve kimyasal özelikleri ile uyumlu olduğunun belirtildiği, numune analiz sonuçlarının da benzer olduğu görülmektedir.

Bu durumda, davacı şirketin tesisinde, üretim tankı haricindeki yerlerde bulunan ve davacı tarafından ham madde olduğu beyan edilen kalıp yağından alınan numunelerin, analiz sonucu yarı mamül olduğu beyan edilen ürünler ile benzer nitelikte olduğu, dava dosyasında davacının kapasite raporunun da bulunmadığı dikkate alındığında, kalıp yağının yarı mamül ürün olarak kullanıp kullanılamayacağına ilişkin olarak davacı şirketin iddialarına yönelik gerek soruşturma raporunda gerekse Bölge İdare Mahkemesi'nce verilen kararda yeterli inceleme yapılmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, gerekli araştırma yapılmaksızın eksik inceleme sonucunda verilen davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.