Danıştay 13. Daire E.2022/4313 K.2022/4347

Dava konusu istem: Karayolları ... Bölge Müdürlüğü'nce 15/09/2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Eskişehir-Sarıcakaya-Nallıhan İl Yolu Km: 2+500-41+855 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine tesis edilen Kamu İhale Kurulu'nun (Kurul) … tarih ve …. sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihalenin davacı üzerinde kaldığı, söz konusu ihaleye ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamaları reddedilen. Ticaret Limited Şirketi -. Nakliye İş Makinaları Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (…) -.

İnşaat Nakliye Temizlik İthalat İhracat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi iş ortaklığı tarafından itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesi'nce verilen davanın reddine ilişkin kararın Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 04/11/2021 tarih ve E:2021/4386, K:2021/3656 sayılı kararıyla bozularak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, Danıştay kararı üzerine anılan iş ortaklığının 1., 2. ve 6. iddialarının esasının yeniden incelenmesi sonucu, … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla anılan iş ortaklığının 1. ve 2. iddialarının yerinde bulunduğu, 6. iddiasının ise yerinde bulunmayarak itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı;

Dava konusu işlemin 1. iddia yönünden incelenmesinden; idare tarafından başvuruya konu ihalede 1 adet dozer cinsi (en az 190 HP) iş makinesinin isteklinin kendi malı olmasının ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlendiği, ilgili doküman düzenlemelerinde isteklinin kendi malı olan iş makinesini ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edileceğinin belirtildiği,

ayrıca İdari Şartname'nin 48. maddesinde isteklinin kendi malı olması istenen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanına ilişkin teklifi kapsamında “Kendi malı istenen makine parkı listesi”ni sunması gerektiğinin ifade edildiği, söz konusu listede ilgili tesis, makine, teçhizat veya diğer ekipmanına ait teknik özelliklerin tereddüde mahal vermeyecek şekilde gösterilmesi ve listenin ekinde mekanik plent tesisi ve primer-sekonder konkasör grubuna ait makineler hariç diğer iş makineleri için bu iş makinelerine ait ruhsatların yer alması gerektiğinin belirtildiği;

Bu durumda, anılan iş ortaklığı tarafından dozer cinsi iş makinesinin kendi malı olduğunu tevsik etmek üzere sunulan ruhsatta bahse konu makinenin motor gücü belirtilmemekle birlikte, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 04/11/2021 tarih ve E:2021/4386, K:2021/3656 sayılı kararında bahse konu iş makinesinin tevsiki için ilgili makinenin teknik özelliklerini gösteren kataloğun/teknik belgenin idareye sunulduğunun sabit olduğu ve sunulduğu sabit olan diğer belgeler yönünden de bir değerlendirme yapılması gerektiği ifade edildiğinden dozer cinsi iş makinesine ait katalog/teknik belge incelenmiş olup, söz konusu belgede belirtilen motor gücünün,

dozer cinsi iş makinesine ilişkin İdari Şartname'de düzenlenen asgari özellikleri karşıladığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında 1. iddia yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı;

Dava konusu işlemin 2. iddia yönünden incelenmesinden; idarece kendi malı olma şartı aranan 1 adet mekanik stabilizasyon plenti (en az 400 ton/saat kapasiteli) cinsi iş makinesinin tevsiki için anılan iş ortaklığının özel ortağı … tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Makine, teçhizat ve diğer ekipmanın kendi malı olduğunu gösteren belgeler” başlıklı satırında mekanik stabilizasyon plentine ilişkin ...

Noterliği'nce … tarih ve … yevmiye numarası ile onaylanan belgelerin beyan edildiği, 17/12/2020 tarihinde anılan iş ortaklığınca idareye sunulan belgeler incelendiğinde; mekanik stabilizasyon plentine ilişkin noter onaylı e-fatura ile Teknik Rapor'un sunulduğu, e-fatura üzerinde ...

Noterliği tarafından … tarih ve … yevmiye numarası ile “İş bu suret aslına uygundur” şerhinin bulunduğu, anılan makineye ilişkin sunulan Teknik Rapor'da ise aynı tarih ve yevmiye numarası ile 1 adet kaşenin yer aldığı, ancak sunulan belge üzerinde ilgili belgenin aslına uygunluğuna ilişkin herhangi bir şerhin bulunmadığı; idarece kendi malı olma şartı aranan 1 takım primer-sekonder konkasör grubu (en az 110 ton/saat kapasiteli) tevsiki için anılan iş ortaklığının özel ortağı … tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Makine, teçhizat ve diğer ekipmanın kendi malı olduğunu gösteren belgeler” başlıklı satırında ...

Noterliği'nce … tarih ve … yevmiye numarası ile onaylanan belgelerin ve. Ticaret ve Sanayi Odası (TSO) tarafından düzenlenmiş … numaralı Kapasite Raporu'nun beyan edildiği, 17/12/2020 tarihinde anılan iş ortaklığınca idareye sunulan belgeler incelendiğinde, primer-sekonder konkasör grubu iş makinesine ilişkin noter onaylı faturalar ile ilgili makinenin teknik kapasitesine ilişkin. Mak. San. Taah. Tic. A.Ş. tarafından düzenlenmiş belgenin ve anılan makineye ait.

TSO tarafından düzenlenmiş … tarih ve … numaralı Kapasite Raporu'nun sunulduğu, sunulan faturanın ...

Noterliği tarafından … tarih ve … yevmiye numarası ile “İş bu suret aslına uygundur” şerhi düşülerek onayladığı, diğer iki fatura ve bahse konu makinenin teknik özelliklerine ilişkin sunulan belge üzerinde ise aynı tarih ve yevmiye numarası ile 1 adet kaşe ve imzanın yer aldığı ancak söz konusu belgeler üzerinde ilgili belgelerin aslına uygunluğuna ilişkin herhangi bir şerhin bulunmadığı;.

TSO tarafından düzenlenmiş … tarih ve … numaralı Kapasite Raporu incelendiğinde, söz konusu raporu düzenleyerek ilk sayfasını raportör sıfatıyla imzalayan oda memuru ...'ye ait imza ile anılan şahsa ait "aslı gibidir" şerhi içeren kaşesi ile bahse konu raporun her sayfasındaki onaylama işleminde yer alan imzaların uyuşmadığı, bahse konu kaşenin yanında "Y." ibaresine yer verildiği;

Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 04/11/2021 tarih ve E:2021/4386, K:2021/3656 sayılı kararı uyarınca davalı idarece yapılan inceleme kapsamında, … tarih ve … sayılı yazı ile Türkiye Noterler Birliği (TNB) Başkanlığı'ndan “...

Bahse konu Danıştay Onüçüncü Dairesi kararı doğrultusunda yapılacak incelemeye esas olmak üzere, birden fazla belgenin aynı tarih ve aynı yevmiye numarası ile Noter tarafından onaylanması ve söz konusu belgelerden sadece birinin ilk sayfasında "aslı gibidir" şerhinin bulunmasının, onayın aynı tarih ve aynı yevmiye numaralı ekli diğer sayfaların da aslına uygun şekilde onaylanmış olduğu anlamına gelip gelmediği, bu şekilde tasdikli suretlerin dayanağının olup olmadığı,

uygulamada ihale dosyaları kapsamında idarelere sunulacak belgelerin Noterler tarafından onaylanmasına ilişkin olarak özel bir düzenleme veya uygulama/uygulama birliği olup olmadığı” hususu ile ilgili olarak bilgi ve görüşü talep edildiği, TNB Başkanlığı'nın cevabi yazısında, "... Yazı ekinde gönderilen ... Noterliğine ait ibrazdan çıkarılan örnek işlemlerinde.

İbraz edilen birden fazla sayfanın örneğinin çıkarılması istendiğinde, uygulamaya uygun olarak, örneği çıkartılan ilk evraka 'iş bu suret aslına uygundur' şerhinin verilip, ilk ve diğer tüm sayfalara da noterlik yevmiye numarası ile noterlik mührünün basıldığı, görevli tarafından da her sayfanın imzalandığı, böylece evrak bütünlüğünün sağlandığı,

ilgililerin örnek çıkarma talebiyle noterliğe başvurması hâlinde işbu evrakın ihale makamlarına ibraz edileceğinin beyanı ya da anlaşılması hâlinde, yukarıda açıklanan (24) sayılı birleştirilmiş genelge hükümleri uyarınca örnek çıkarma işleminin yapılması gerektiği, düşünülmektedir. ...” açıklamasına yer verildiği; …. tarih ve … sayılı yazı ile de.

TSO Başkanlığı'ndan uyuşmazlığa konu Kapasite Raporu'nu düzenleyerek ilk sayfasını raportör sıfatıyla imzalayan oda sicil memuru yerine anılan sicil memuruna ait “aslı gibidir” şerhi içeren kaşe kullanılarak raporun her sayfasını imzalayan şahsın ad, soyad ve pozisyon bilgileri ile söz konusu şahsın belgeyi imzalamaya yetkili olup olmadığı hususuna ilişkin bilgi ve belgelerin talep edildiği, Siirt TSO Başkanlığı'nın cevabi yazısında “Kaşelerin yanında 'Y.' bulunan personelin onay işlemleri doğru olup imzalayan personelin imza yetkisine sahip olduğu ve odamız bünyesinde Ticaret Sicil Müdür olarak hâlen çalıştığı...” açıklamasına yer verildiği;

Bu durumda, anılan iş ortaklığı tarafından kendi malı olma şartı aranan iş makinelerinin tevsiki için idareye sunulan ve ...

Noterliği tarafından onaylanan uyuşmazlığa konu belgelere ilişkin olarak davalı idarece Türkiye Noterler Birliği Başkanlığı'ndan alınan bilgi ve görüş yazısında, söz konusu belgelerde noterlik tarafından uygulamaya uygun olarak örneği çıkartılan ilk evraka “işbu suret aslına uygundur” şerhinin verilip, ilk ve diğer tüm sayfalara da noterlik yevmiye numarası ile noterlik mührünün basılarak imzalanması suretiyle belgeler arasında evrak bütünlüğünün sağlandığı;

uyuşmazlığa konu bir diğer belge olan Kapasite Raporu'na ilişkin olarak Siirt TSO tarafından alınan bilgi ve görüş yazısında da, söz konusu Rapor'un ilk sayfasını raportör sıfatıyla imzalayan Oda memuru yerine anılan şahsa ait “aslı gibidir” şerhi içeren kaşesiyle raporun her sayfasındaki onaylama işlemini yapan personelin yetkili olduğunun belirtildiği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında 2. iddia yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı;

Dava konusu işlemin 6. iddia yönünden incelenmesinden; anılan iş ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun 6. iddia yönünden reddedildiği, böylece davacı lehine sonuç doğurduğu, davacı tarafından dava dilekçesinde … tarih ve … sayılı Kurul kararının tamamının iptalinin istenildiği, oysa ki 6. iddia yönünden lehine değerlendirme yapıldığı, böylece dava konusu 6. iddia yönünden davacı şirketin güncel bir menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının 6. iddia açısından iptali istemi bakımından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu Kurul kararında yer alan 1. ve 2. iddialar bakımından davanın kısmen reddine, 6. iddia bakımından davanın kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu dozere ait katalogların teknik özellikleri yansıtmadığı, Türkiye Noterler Birliği'nin yazısına göre 24. No'lu Birleştirilmiş Genelge'ye göre isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken, yazı içeriğinden sadece şikâyetçi lehine olan kısım alınarak şikâyetin kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğu; ehliyet yönünden red kararına gelince, 2010 model … model … tipi makinenin gücünün 1,34 x 154 Kw = 206 HP olduğu sabit olup, Kurul'ca davacının teklifinin bu nedenle değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiğinden bu yönüyle Kurul kararı aleyhine dava ikame edilmediği, ehliyet yönünden ret kararının bu yönüyle olmayan bir dava hakkında verilmesi nedeniyle hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Kurul kararının davaya konu kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

Davalı yanında müdahil tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi ile, Kurul kararında yer alan 1. ve 2. iddialar bakımından davanın kısmen reddine ilişkin kısmının onanması; temyiz isteminin kısmen kabulü ile, Kurul kararında yer alan 6. iddia bakımından davanın kısmen ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının bozularak 6. iddia yönünden hüküm kurulmamasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Karayolları ... Bölge Müdürlüğü'nce 15/09/2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Eskişehir - Sarıcakaya - Nallıhan İl Yolu Km: 2+500-41+855 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi” ihalesi davacı üzerinde kalmıştır.

Söz konusu ihaleye ilişkin olarak, aşırı düşük teklif açıklamaları reddedilen … Lojistik İnşaat Ticaret Limited Şirketi - … İnşaat Elektrik Nakliye İş Makinaları Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (…) - …. Müşavirlik İnşaat Nakliye Temizlik İthalat İhracat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi iş ortaklığı tarafından, 15/01/2021 tarihinde yapılan şikâyet başvurusunun reddi üzerine 04/02/2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş, itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nce verilen davanın reddine ilişkin karar Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 04/11/2021 tarih ve E:2021/4386, K:2021/3656 sayılı kararıyla bozularak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 04/11/2021 tarih ve E:2021/4386, K:2021/3656 sayılı kararı üzerine anılan iş ortaklığının itirazen şikâyet başvurusuna konu 1. , 2. ve 6. iddialarının esasının yeniden incelenmesi sonucunda, … tarih ve … sayılı dava konusu Kurul kararıyla, anılan iş ortaklığının 1. ve 2. iddiaları yerinde bulunmuş, 6. iddiası ise yerinde bulunmayarak itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.

Bunun üzerine … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından iptal davası açılabileceği belirtildiğinden, idari işlemler dolayısıyla menfaati ihlâl edilen kimseler tarafından işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği açıktır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1- Temyize konu Mahkeme kararının, Kurul kararında yer alan 1. ve 2. iddialar bakımından davanın kısmen reddine ilişkin kısmında hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.

2- Temyize konu Mahkeme kararının, Kurul kararında yer alan 6. iddia bakımından kısmen ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;

"Davacının, bir davayı açmakta hukukî yararı (menfaati) bulunmalıdır. Buna, hukukî korunma (himaye) ihtiyacı da denir. Yani, davacının mahkemeden hukukî korunma (himaye) istemesinde, korunmaya değer bir yararı olmalıdır. Davacının dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli değildir. Bundan başka, davacının dava açmakta hukukî bir yararının bulunması gerekir, yani, dava hakkı, hukukî yarar ile sınırlıdır.

Davacı, iddiasının (davasının) dayanağı olan bütün vakıaların (olayların) sıra numarası altında açık özetlerini dava dilekçesine yazmalıdır. Bunlar dava dilekçesindeki talep sonucunun dayanağı olan ve bu talep sonucunu haklı göstermeye elverişli bulunan vakıalardır. Hukukumuzda dava sebebi, davacının davasını dayandırmış olduğu vakıalardır.

Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1363, 1364,1577, 1588, 1590, 1608)

Dosyanın incelenmesinden, davaya konu Kurul kararıyla teklifi değerlendirme dışı bırakılan iş ortaklığının itirazen şikâyet başvurusundaki 1. ve 2. iddialarının yerinde bulunduğu, 6. iddiasının ise aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında S6, T1, T6 ve U1 iş kalemlerinde yer alan “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP(2½ yd³)” analiz girdisini açıklamak için kullanılan SUMITOMO marka SH300-5 tipi ekskavatör cinsi iş makinesinin motor gücünün 210 HP’yi karşılamadığından bahisle anılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılması üzerine,

ihale uhdesinde kalan davacı tarafından dava dilekçesinde belirtilen hususlar yönünden davaya konu Kurul kararında aleyhe olan 1. ve 2. iddialar bakımından Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davacının, dava dilekçesi incelendiğinde, Kurul kararındaki 6. iddia yönünden herhangi bir hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı, kaldı ki 6. iddia yönünden başvurunun reddedilmiş olmasının davacının menfaatine olduğu, başka bir anlatımla, kendi lehine olan bir durumun iptali için dava açmasının beklenemeyeceği açık olmasına karşın, temyize konu Mahkeme kararında taleple bağlılık ilkesine aykırı olarak ve menfaat teorisine göre davacının kendi lehine olan bir durumun iptali için dava açmayacağı göz önüne alınmadan itirazen şikâyet başvurusundaki 6. iddia bakımından da hüküm kurulduğu görülmektedir.

Her ne kadar davacı tarafından dava dilekçesinde "D. Konusu" ile "Sonuç ve İstem" bölümlerinde iddialar ayrı ayrı belirtilmeksizin Kurul kararının iptalinin istenildiği belirtilmişse de uyuşmazlığa konu olayın mahiyetine bakılarak ve dava dilekçesinin bütünüyle incelenmesi neticesinde, davacı tarafından, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmadığından teklifi değerlendirme dışı bırakılan iş ortaklığının itirazen şikâyet başvurusu yerinde bulunan 1. ve 2. iddaları yönünden Kurul kararının iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, taleple sınırlı olarak inceleme yapılması gerekli iken bu kuralın dışına çıkıldığı, davacının kendi menfaatine olan bir durumun iptalini istemesi gibi bir durumun söz konusu olamayacağı göz ardı edilmek suretiyle inceleme yapılarak hüküm kurulduğu ve netice itibarıyla davaya konu uyuşmazlığın kısmen yanlış nitelendirilmiş olduğu anlaşıldığından, temyize konu Mahkeme kararının, itirazen şikâyet başvurusundaki 6. iddia bakımından davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının bozulması ve dava konusu olmayan bu kısım hakkında hüküm kurulmaması gerekmektedir.