Danıştay 13. Daire E.2022/4500 K.2023/3314

Dava konusu istem: Davacı tarafından, lisanssız bayilik faaliyeti yapıldığından bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının ihlâl edildiğinden bahisle anılan Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait depoda, Hatay İl Jandarma Komutanlığı ve Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı görevlilerince gerçekleştirilen 02/07/2020 tarihli denetimde, 1000 litre kapasiteli 1 adet tankın % 90'ının (900 litre), 1000 litre kapasiteli 1 adet tankın %20'sinin (200 litre), 50 litre kapasiteli 1 adet tankın % 50'sinin (25 litre), 19 litre kapasiteli 5 adet damacananın 4'ünün % 100' ünün (95 litre), 10 litre kapasiteli 1 adet bidonun % 100'ünün (10 litre),

5 litre kapasiteli 3 adet bidonun % 100'ünün (15 litre) akaryakıt ile dolu olduğunun görüldüğü ve toplamda yaklaşık 1240 litre mazot türünde akaryakıt bulunduğu, adreste boş hâlde 1000 litre kapasiteli 2 adet tank, 60 litre kapasiteli 16 adet bidon ve 10 litre, 2.5 litre ve 5 litre kapasiteli muhtelif plastik şişe bulunduğu, her ne kadar akaryakıtı kendi ticari aracında kullandığını beyan etse de iş yerinin akaryakıt perakende ticaretine ilişkin hazır bulunduğu,

iş yerinde 1 adet sayaç sistemi, 2 adet akaryakıt tabancası ve 1 litre, 2.5 litre, 5 litre, 10 litre ve 19 litre kapasiteli muhtelif bidon bulunduğu tespit edildiğinden bahisle davacı hakkında doğrudan soruşturma başlatıldığı, sonrasında düzenlenen 23/03/2021 tarih 219 sayılı Soruşturma Raporu ve davacıdan istenen yazılı savunmanın değerlendirildiği,

davacıya ait depoda, "60 litre kapasiteli 16 adet bidon ve 10 litre, 2.5 litre ve 5 litre kapasiteli muhtelif plastik şişe, 1 adet sayaç sistemi, 2 adet akaryakıt tabancası ve 1 litre, 2.5 litre, 5 litre, 10 litre ve 19 litre kapasiteli muhtelif bidon ve biner litrelik 4 adet tank ve bu tanklarda depolanmış 1240 litre akaryakıt" bulundurulmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

davacının komşusuna veresiye yakıt verdiğini denetimde beyan ettiği dikkate alındığında başkalarına satış amacıyla akaryakıtı bulundurduğu sabit olan davacının lisanssız bayilik faaliyetinde bulunduğundan bahisle idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu idari para cezasına dayanak teşkil eden e-yoklama fişine beyanlarının farklı şekilde aktarıldığı, komşusuna herhangi bir şekilde satış yapmadığı, bunu kanıtlar nitelikte herhangi bir belgenin davalı idarece ortaya konulamadığı, taşımacılık işi yaptığı ve akaryakıt fiyatlarının her geçen gün arttığı, ihtiyacını daha ucuza getirebilmek ve daha rahat ulaşabilmek adına akaryakıtı toptan olarak sağlamayı amaçladığı, faturanın kendisine ait olmadığı, lisans gerektirecek bayilik faaliyetinde bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait … Mahallesi, … (…) Caddesi, … Antakya-Hatay adresinde bulunan depoda, Hatay İl Jandarma Komutanlığı ve Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı görevlilerince 02/07/2020 tarihinde denetim gerçekleştirildiği, bu denetimde dava tarafından lisanssız bayilik faaliyeti yapıldığından bahisle davacı hakkında doğrudan soruşturma başlatıldığı, soruşturma sonucu … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun düzenlendiği, anılan rapor ve davacıdan istenen yazılı savunma değerlendirilmek suretiyle Kurul'un … tarih ve … sayılı kararıyla davacı hakkında 153.225,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kurulun petrol piyasası ile ilgili görevleri" başlıklı 5/B maddesinde, "Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu petrol piyasası ile ilgili olarak aşağıda belirtilen görevleri de yerine getirir: ... c) Petrol piyasa faaliyetleriyle ilgili denetleme, ön araştırma ve soruşturma işlemlerini yürütmek, yetkisi dahilindeki ceza ve yaptırımları uygulamak ve dava açmak da dahil olmak üzere her türlü adlî ve idarî makama başvuru kararlarını almak ..." kuralı yer almıştır.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Bilgilerin toplanması, kayıt düzeni, denetim ve tebligat" başlıklı 14. maddesinin 4. fıkrasında, "Kurum, piyasa faaliyetlerini kendi personeli eliyle veya gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli eliyle denetime tâbi tutar. ... Denetlemede, ön araştırmada ve soruşturmada takip edilecek usul ve esaslar Kurum tarafından, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.

Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Denetimlerin yürütülmesi" başlıklı 6. maddesinde, "Kurum, piyasa faaliyetlerini kendi personeli veya gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli eliyle denetime tâbi tutar.

7, 8 ve 9. maddelerde belirtilen yetki ve yükümlülükler ile 10. maddede belirtilen ilkeler, Kurum adına denetim yapmakla yetkilendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşları için de geçerlidir.".

"Denetim yapan kurum personelinin yetkileri" başlıklı 8. maddesinin 1. fırkasında, "Denetim yapmakla görevlendirilen Kurum personeli; a) Denetlemekle görevlendirildiği tesis ve işletmeler ile piyasa faaliyetine konu olan her türlü emtiayı inceleme, bu emtiadan numune alma ve gerektiği takdirde bu tesis ve işletmeleri geçici mühürlemeye veya yetkilendirildiği takdirde faaliyetlerini geçici durdurmaya ... yetkilidir." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5015 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, Kurumun piyasa faaliyetlerini kendi personeli eliyle veya gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli eliyle denetime tâbi tutacağı belirtilmiş; Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te de bu denetimin Kurum personeli ile davalı idare adına denetim yapmakla yetkilendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli eliyle yürütüleceği ve söz konusu personellerin gerektiği takdirde tesis ve işletmeleri geçici olarak mühürlemeye veya faaliyetlerini geçici olarak durdurmaya yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.

Uygulamada petrol piyasası faaliyetlerinin denetimi 5015 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri gereğince davalı idarenin kendi personeli veya davalı idare ile diğer kurumlar arasında yapılan işbirliği protokolü kapsamında davalı idare denetçisi sıfatıyla diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli tarafından yerine getirilmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait depoda Hatay İl Jandarma Komutanlığı ve Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı görevlilerince 02/07/2020 tarihinde denetim yapıldığı, denetim esnasında 1000 litre kapasiteli 1 adet tankın % 90'ının (900 litre), 1000 litre kapasiteli 1 adet tankın %20'sinin (200 litre), 50 litre kapasiteli 1 adet tankın % 50'sinin (25 litre), 19 litre kapasiteli 5 adet damacananın 4'ünün % 100'ünün (95litre), 10 litre kapasiteli 1 adet bidonun % 100'ünün (10 litre), 5 litre kapasiteli 3 adet bidonun % 100'ünün (15 litre) akaryakıt ile dolu olduğunun görüldüğü ve toplamda yaklaşık 1240 litre mazot türünde akaryakıt bulunduğu,

adreste boş hâlde 1000 litre kapasiteli 2 adet tank, 60 litre kapasiteli 16 adet bidon ve 10 litre, 2.5 litre ve 5 litre kapasiteli muhtelif plastik şişe, 1 adet sayaç sistemi, 2 adet akaryakıt tabancası ve 1 litre, 2.5 litre, 5 litre, 10 litre ve 19 litre kapasiteli muhtelif bidon bulunduğu hususlarının Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı Hatay Denetim Koordinasyon Müdürlüğü Elektronik Yoklama Sistemi E-Yoklama Fişi ile tutanak altına alındığı, ancak dosya içerisinde ıslak imzalı denetim tutanağının bulunmadığı,

davalı idare tarafından idari para cezası tesis edilmeden önce yürütülen soruşturma kapsamında Soruşturma Raporu'nun da sadece söz konusu e-yoklama fişi doğrultusunda tanzim edildiği, dosya içerisinde mübrez başkaca bir evrakın bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu hususun açıklığa kavuşturulması için Dairemizin 19/01/2023 tarihli ara kararı ile Hatay İl Jandarma Komutanlığı ve Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan davacıya ait adreste 02/07/2020 tarihinde yapılan denetime ilişkin tutanak ve belgelerin istenilmesine karar verildiği, ancak Hatay İl Jandarma Komutanlığı'nın 11/06/2023 tarihli ara kararı cevabı ile 06/02/2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli deprem nedeniyle arşivin bulunduğu zemin katın çökmesi sonrası arşiv evraklarının zayi olduğu ve hizmet binalarının güvenlik önlemi kapsamında yıkıldığı, bu sebeple talep edilen belgelerin ibraz edilemediğinin belirtildiği, Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı'nın ise ara kararı 21/02/2023 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen cevap vermediği görülmüştür.

Her ne kadar temyize konu kararda, davacıya ait depoda "60 litre kapasiteli 16 adet bidon ve 10 litre, 2.5 litre ve 5 litre kapasiteli muhtelif plastik şişe, 1 adet sayaç sistemi, 2 adet akaryakıt tabancası ve 1 litre, 2.5 litre, 5 litre, 10 litre ve 19 litre kapasiteli muhtelif bidon ve biner litrelik 4 adet tank ve bu tanklarda depolanmış 1240 litre akaryakıt" bulundurulmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve davacının komşusuna veresiye yakıt verdiğini denetimde beyan ettiği dikkate alındığında başkalarına satış amacıyla akaryakıtı bulundurduğu sabit olduğu gerekçesine dayandırıldığı görülse de,

denetime ilişkin ıslak imzalı tutanak bulunmadığı gibi davacının lisanssız bayilik faaliyetinde bulunduğunu veya e-yoklama fişinde belirtildiği üzere komşusuna veresiye satış yaptığını destekleyecek başkaca bir belgenin de bulunmadığı, bu hâliyle davacının lisanssız bayilik faaliyetinde bulunduğu fiilinin somut olarak açık ve net biçimde ortaya konulamadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, lisanssız bayilik faaliyetinde bulunduğundan bahisle davacı hakkında 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk ve davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.