Danıştay 13. Daire E.2023/1266 K.2023/2592

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nce 20/07/2022 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki Antalya ili, Manavgat ilçesi, …, …, …, …ve … mahalleleri kıyı kesiminde bulunan 14 (on dört) adet 25 m² yüz ölçümlü kapalı alan içermeyen, ahşap malzemeden yapılma su sporu irtibat noktasının on yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı şirket tarafından dava konusu 20/07/2022 tarihli ihalenin 28/12/2022 tarihinde öğrenildiği, bu tarihi izleyen 30 gün içerisinde en son 27/01/2023 (Cuma günü) tarihinde davanın açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 09/02/2023 tarihinde açılan işbu davanın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihale konusu taşınmazların yasal kiracısı olduğu, söz konusu alanların işletilmesi için 03/03/2020 tarihinde kendisiyle 10 yıllık kira sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin feshedildiğine dair bir irade varsa da kendisine bildirilmediği, dava konusu ihale pazarlık usulü ile yapıldığı için tam anlamıyla bilgi sahibi olmadığı, açmış olduğu davalarda Ankara İdare Mahkemeleri'nce görev ret kararları verildiği, anılan mahkeme kararlarının kendisine 07/02/2023 tarihinde tebliğ edildiği, mahkeme kararlarının kendisine tebliğ edilmesi üzerine ihalenin detayı hakkında bilgi sahibi olduğu ve ihale işlemine karşı işbu davanın açıldığı,

dava konusu ihale işlemine ilişkin herhangi bir ilan yapılmadığı, gerek ihale öncesi gerek ihale zamanı gerekse de ihale sonrası yaptığı tüm araştırmalara rağmen dava konusu ihalenin yapıldığına ilişkin herhangi bir duyuru veya ilana rastlanmadığı, bu hâliyle yapılan tüm araştırmalara rağmen dava konusu ihaleden haberdar olabilmesinin mümkün olmadığı, yapılan araştırmalar sonucu sadece kira sözleşmesinden haberdar olunduğu, herhangi bir ihale işlemi yapıldığı da tespit edilemediğinden kira sözleşmesinin iptaline ilişkin dava açıldığı,

yapılan tüm araştırmalara rağmen dava konusu ihaleye ilişkin herhangi bir bilgi, belge ve ilana rastlanmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nce 20/07/2022 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki Antalya ili, Manavgat ilçesi, …, …, …, … ve … mahalleleri kıyı kesiminde bulunan 14 (on dört) adet 25 m² yüz ölçümlü kapalı alan içermeyen, ahşap malzemeden yapılma su sporu irtibat noktasının kiraya verilmesine ilişkin ihalenin iptali istemiyle Ankara İdare Mahkemeleri nezdinde 06/01/2023 tarihinde davalar açılmış; anılan Mahkemelerce davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar verilmiş;

bu kararlar davacıya 07/02/2023 tarihinde tebliğ edilmiş; söz konusu görev ret kararlarının tebliğ edildiği 07/02/2023 tarihinde dava konusu pazarlık usulü ile yapılan ihalenin içeriğinin öğrenildiğinden bahisle, 09/02/2023 tarihinde anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu; "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin 2. fıkrasında, dava açma süresinin idarî uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı, 4. fıkrasında ise ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı yer almıştır.

2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; aynı maddenin 2. fıkrasında, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddelerinde, idarî işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı belirtilmek suretiyle dava açma süresinin başlamasında, "yazılı bildirim"in esas alınması öngörülmüş olup, hak arama özgürlüğünün kullanılması bakımından, idarî işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde bildirilmesi gerekmektedir.

Düzenleyici işlemler dışında kalan bireysel nitelikteki idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, dava açma sürelerinin hesabında, idarî işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihin esas alınması gerekmekte ise de, idarece tesis edilen işlemin doğrudan tarafı olmayan ve bu nedenle de idarece yazılı bildirim zorunluluğu bulunmayan kişilerin açacakları davalarda, bu kişilerin idarî işlemi öğrenme tarihinin belirlenebildiği durumlarda, öğrenme tarihinin esas alınması gerekmektedir.

Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen, dava açma süresinin hesabında bildirim yerine ilanın esas alınarak sürenin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlamasına ilişkin kural, ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı açılan idarî davalara yöneliktir.

Düzenleyici idarî işlemler, genel ve kişilik dışı olan idarî işlemlerdir. Örneğin, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, tüzük ve yönetmelik gibi işlemler bu niteliktedir. Düzenleyici işlemler, maddi kriter bakımından, yani içerikleri itibarıyla, kanunlara benzerler. İdare, düzenleyici işlemlerle kurallar (normlar) koyar (GÖZLER Kemal, İdare Hukuku, Cilt:1, Ekin, Mayıs 2019, Bursa, s.770).

2577 sayılı Kanun'da düzenleyici işlemlere karşı dava açma süresinin başlangıcı olarak öngörülmüş olan ilân tarihinin, bireysel işlem niteliğinde olan ihalelere yönelik işlemler açısından uygulanması mümkün olmayıp, bu işlemlerin de yazılı bildirim veya öğrenme üzerine yasal süresi içinde dava konusu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla, dava konusu ihale işlemi, ilanı gereken düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından dava açma süresinin ilanla başlamayacağı ve yazılı bildirim yapılmayan hâllerde işlemin bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenildiği tarihten itibaren dava açma süresinin başlayacağı dikkate alındığında, davanın, ilan veya ihale tarihinden itibaren değil ihaleden hukuka aykırılık iddialarının dayanağı bütün unsurlarıyla haberdar olunan ve öğrenme tarihi olarak belirtilen tarihi izleyen günden itibaren süresi içinde açılıp açılmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından, uyuşmazlık konusu 14 (on dört) adet su sporu irtibat noktasının hukuka aykırı olarak kiralandığından bahisle kiralama işleminin iptali istemiyle ihale üzerinde kalan ve sözleşme imzalanan dava dışı şirkete karşı ...

İdare Mahkemesi'nde 06/01/2023 tarihinde dava açıldığı, anılan Mahkemece davaların 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar verildiği, davacı tarafından söz konusu kiralama işleminin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nce 20/07/2022 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihaleye istinaden yapıldığına ilişkin bilgilere söz konusu görev ret kararlarının kendisine tebliğ edildiği 07/02/2023 tarihinde öğrenildiğinden bahisle 09/02/2023 tarihinde ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

dava dosyasında davacının bu tarihten daha önce dava konusu ihale bilgilerini öğrendiğine ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı tarafından dava konusu işlemin bütün unsurlarıyla öğrenildiği tarih olarak belirtilen 07/02/2023 tarihini izleyen günden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde öngörülen 30 günlük dava açma süresi içinde, 09/02/2023 tarihinde açılan işbu davanın süresinde olduğu anlaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Süre aşımı nedeniyle davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabetsizlik bulunmadığından, kararın onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.