Danıştay 13. Daire E.2023/1441 K.2023/2685

Dava konusu istem: Yalova ili, Altınova ilçesi, Tavşanlı Beldesi, ... Mevkiinde bulunan davalı idareye ait … pafta, … ada, … parsel sayılı 4.463,19 m² yüzölçümlü arsa vasıflı taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle 10 yıl süreyle kiralanmasına ilişkin 25/10/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davalı idare tarafından tahmini kira bedeli belirlenirken yeterli araştırmanın yapıldığı ve bu araştırma sonucu elde edilen verilerin dikkate alınmasıyla tahmini bedelin oluşturulduğu, 2886 sayılı Kanun uyarınca yapılacak ihalelerin kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilmesinin esas olduğu, katılımcıların tekliflerinin sıra numarası verilmek suretiyle alındığı, söz konusu alındı numaralarının zarfların üzerine yazıldığı, anılan zarfların ihale günü hazır bulunan istekliler önünde alınış sırasına göre açıldığı, tekliflerin komisyon başkanı tarafından okunduğu,

alınan tekliflerin ita amirinin onayına sunulmasına karar verildiği, ihalenin şeffaflığı ve tarafsızlığı ile ilgili bir usulsüzlükten bahsedilemeyeceği anlaşıldığından, 25/10/2022 tarihinde gerçekleştirilen dava konusu ihale işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, isteklilerin son teklifleri alınarak sonlandırılması gereken ihalenin yalnızca kapalı zarflardaki teklif bedelleri esas alınarak sonuçlandırıldığı, uyuşmazlığın keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak çözümlenmesi gerektiği hâlde İdare Mahkemesince eksik incelemeye dayalı olarak hüküm verildiği, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı yanında müdahil tarafından, dava konusu uyuşmazlığın keşif ve bilirkişi incelemesi gerektirmediği, görüntü kaydı da alınan ihalenin şeffaf bir şekilde yürütüldüğü, davacının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Yalova ili, Altınova ilçesi, Tavşanlı Beldesi, Dipgölcük Mevkiinde bulunan davalı idareye ait ... pafta, ... ada, ...parsel sayılı 4.463,19 m² yüzölçümlü arsa vasıflı taşınmazın 10 yıl süreyle kiralanmasına ilişkin ihale 25/10/2022 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 35. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilmiştir.

Muhammen bedelin aylık 35.000,00-TL + KDV olarak belirlendiği ihaleye 4 (dört) istekli tarafından kapalı zarf içerisinde teklif sunulmuş, isteklilerin sundukları zarflar ihale komisyonu ve katılımcılar huzurunda açılmış, isteklilerin teklif zarflarında yer alan bedeller yüksek sesle okunarak kayıt altına alınmış, en yüksek teklif bedeli ve bu teklif bedelinin sahibi olan istekli belirlenerek ihale sonlandırılmıştır.

Dava konusu ihalede, isteklilerin teklif zarflarının toplandığı ve zarfların açılıp sonucun açıklandığı anlar davalı idarece video kaydına alınmış, söz konusu video kaydı davalı idarece İdare Mahkemesine verilen savunma ile birlikte CD içerisinde dava dosyasına sunulmuştur.

İhale komisyonunun 25/10/2022 tarihli kararı 31/10/2022 tarihinde ita amiri tarafından onaylanmıştır.

Bunun üzerine ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İhale usullerinin neler olduğu" başlıklı 35. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, kapalı teklif usulü, idarelerce 2886 sayılı Kanun kapsamında uygulanabilecek ihale usulleri arasında sayılmış.

"İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu" başlıklı 36. maddesinde, 2886 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yazılı alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerine ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu belirtilmiş. "Tekliflerin hazırlanması" başlıklı 37. maddesinde, "Kapalı teklif usulünde teklifler yazılı olarak yapılır.

Teklif mektubu, bir zarfa konulup kapatıldıktan sonra zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı ve tebligata esas olarak göstereceği açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır veya mühürlenir. Bu zarf geçici teminata ait alındı veya banka teminat mektubu ve istenilen diğer belgelerle birlikte ikinci bir zarfa konularak kapatılır. Dış zarfın üzerine isteklinin adı ve soyadı ile açık adresi ve teklifin hangi işe ait olduğu yazılır.

Teklif mektuplarının istekli tarafından imzalanması ve bu mektuplarda şartname ve eklerinin tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen fiyatın rakam ve yazı ile açık olarak yazılması zorunludur. ...". "Tekliflerin verilmesi" başlıklı 38. maddesinde, "Teklifler ilanda belirtilen saate kadar, sıra numaralı alındılar karşılığında komisyon başkanlığına verilir. Alındı numarası zarfın üzerine yazılır. ...".

"Dış zarfların açılması" başlıklı 39. maddesinde, "Tekliflerin açılma saati gelince, kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla belirtildikten sonra dış zarflar hazır bulunan istekliler önünde alınış sırasına göre açılarak, istenilen belgelerin ve geçici teminatın tam olarak verilmiş olup olmadığı aranır. Dış zarfın üzerindeki alındı sıra numarası iç zarfın üzerine de yazılır. ...".

"İç zarfların açılması ve son tekliflerin alınması" başlıklı 40. maddesinde, "Teklif mektuplarını taşıyan iç zarflar açılmadan önce, ihaleye katılacaklardan başkası ihale odasından çıkarılır. Bundan sonra zarflar numara sırası ile açılarak, teklifler komisyon başkanı tarafından okunur veya okutulur ve bir listesi yapılır. Bu liste komisyon başkanı ve üyeleri tarafından imzalanır.

Şartnameye uymayan veya başka şartlar taşıyan veya 37 nci maddenin son fıkrası hükmüne uygun olmayan teklif mektupları kabul edilmez. Kapalı teklif usûlü ile yapılan artırma ihalelerinde; geçerli en yüksek teklifin altında olmamak üzere, oturumda hazır bulunan isteklilerden sözlü veya yazılı teklif alınmak suretiyle ihale sonuçlandırılır.

Ancak, geçerli teklif sayısının üçten fazla olması durumunda bu işlem, geçerli en yüksek teklif üzerinden, oturumda hazır bulunan en yüksek üç teklif sahibi istekliyle, bu üç teklif ile aynı olan birden fazla teklifin bulunması halinde ise bu istekliler dahil edilmek suretiyle yapılır. Komisyon, uygun gördüğü her aşamada oturumda hazır bulunan isteklilerden yazılı son tekliflerini alarak ihaleyi sonuçlandırabilir.

Bu husus, ihale komisyonunca ikinci bir tutanakla tespit edilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Kanun'da yazılı kurallara göre yürütüleceği, anılan işlere ilişkin ihalelerin kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilmesinin esas olduğu, kapalı teklif usulüyle yapılan ihalelerde; tekliflerin sunulması, ihale komisyonu önünde tekliflerin açılması, teklif sırasının ve teklif bedellerinin kayıt altına alınması ile ihalenin hangi usul ve esaslara göre sonuçlandırılması gerektiğinin ayrıntılı olarak düzenlendiği;

ayrıca kapalı teklif usûlü ile yapılan artırma ihalelerinde, ihalenin, geçerli en yüksek teklifin altında olmamak üzere, oturumda hazır bulunan isteklilerden sözlü veya yazılı teklif alınmak suretiyle sonuçlandırılacağı, geçerli teklif sayısının üçten fazla olması durumunda sözlü veya yazılı teklif almak suretiyle ihalenin sonuçlandırılması işleminin geçerli en yüksek teklif üzerinden, oturumda hazır bulunan en yüksek üç teklif sahibi istekliyle yapılacağı, bunun yanında, komisyonun uygun gördüğü her aşamada oturumda hazır bulunan isteklilerden yazılı son tekliflerini alarak ihaleyi sonuçlandırabileceği anlaşılmaktadır.

Dosya incelendiğinde, dava konusu ihalenin 2886 sayılı Kanun'un 25. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca kapalı teklif usulüyle gerçekleştirildiği, 25/10/2022 tarihinde yapılan ihaleye 4 (dört) isteklinin kapalı zarf içerisinde teklif sunarak katıldığı, dış zarfların açılmasından sonra gerekli koşulları taşıdığı anlaşılan 4 (dört) isteklinin teklif bedellerinin ihale komisyonu ve diğer katılımcılar huzurunda yüksek sesle okunduğu, teklif bedellerinin tamamının muhammen bedelin üzerinde olduğu, komisyon başkanının teklif zarflarından çıkan en yüksek teklif bedelini açıklayarak ihaleyi sonlandırdığı ve ihale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararının ita amiri tarafından onaylanarak kesinleştirildiği görülmektedir.

Uyuşmazlığa konu ihalede, aktarılan mevzuat düzenlemelerinde açıkça öngörülmesine rağmen oturumda hazır bulunan geçerli teklif sahibi 4 (dört) isteklinin kapalı teklif zarflarındaki bedellerinin değerlendirilmesinden sonra teklif bedeli en yüksek üç teklif sahibi isteklinin yazılı veya sözlü tekliflerinin alınması gerekirken, oturumda hazır bulunan isteklilerin son tekliflerini vermelerine imkan tanınmadan kapalı teklif zarflarındaki bedeller esas alınarak ihale sonuçlandırılmıştır.

Öte yandan, kapalı teklif usulünde, teklif zarflarının açılmasından sonra uygun görülen her aşamada oturumda hazır bulunan isteklilerin yazılı son tekliflerini alarak ihaleyi sonuçlandırma noktasında ihale komisyonunun takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu yetkinin kapalı zarf içerisinde verilen tekliflere göre ihalenin sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla verilmediği, gerektiğinde ihaledeki yarışın belirsiz bir şekilde sürüp gitmesini önlemek ve rekabetin yeterince sağlanması için isteklilerin son tekliflerini yazılı olarak vermek suretiyle ihalenin sonuçlandırılmasının sağlanması amacıyla tanınmış bir yetki olduğu, ancak dava konusu ihalede isteklilerin son tekliflerini yazılı olarak vermelerine imkan tanınmadığı açıktır.

Bu durumda, kapalı teklif usulüyle yapılan artırma ihalelerinde, ihalenin, geçerli en yüksek teklifin altında olmamak üzere oturumda hazır bulunan isteklilerden sözlü veya yazılı teklif alınmak suretiyle sonuçlandırılmasının zorunlu olduğu, geçerli teklif sayısının üçten fazla olması durumunda oturumda hazır bulunan en yüksek üç teklif sahibi istekliyle, bu üç teklif ile aynı olan başka tekliflerin de bulunması hâlinde bu istekliler de dahil edilmek suretiyle yapılması gerektiği, başka bir anlatımla, kapalı teklif usulüyle yapılan artırma ihalelerinde teklif zarflarının açılmasından sonra geçerli teklif sayısının birden fazla olması hâlinde oturumda hazır bulunan isteklilerin sözlü veya yazılı teklifleri alınmadan ihalenin sonuçlandırılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu itibarla, kapalı teklif zarflarının açılmasından sonra geçerli teklif sahibi istekliler arasından teklif bedeli en yüksek olandan başlamak üzere sıralanan üç istekliden sözlü veya yazılı teklif alınmak suretiyle ihalenin sonuçlandırılması gerekirken, kapalı teklif zarflarındaki en yüksek teklif bedelini veren istekli uhdesinde bırakılmak suretiyle sonuçlandırılan dava konusu ihalede hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.