Danıştay 13. Daire E.2023/1714 K.2023/3056

Dava konusu istem: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi (Türksat A.Ş.) arasında akdedilen 25/10/2022 tarihli protokol ile Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi tarafından gerçekleştirilen 14/11/2022 onay tarihli ihalenin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler tarafından açılacak davalarda, ihale süreci ile ilgili olarak idarî davaya konu olabilecek işlemin, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından tesis edilen işlemler değil, bu işlemlere karşı, anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikâyet başvurusundan sonra,

Kamu İhale Kurumu'na yapılacak itirazen şikâyet başvurusu sonucu Kamu İhale Kurulu tarafından tesis edilecek işlem olduğu, davacı şirket tarafından, davalı idarece iletişim merkezi hizmet satın alım işinin Türksat A.Ş. üzerinden ihale edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı;

Bu itibarla, her ne kadar iletişim merkezi hizmet satın alım işinin Türksat A.Ş. üzerinden ihale edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmış ise de, aday, istekli veya istekli olabilecek konumda olan davacı tarafından öncelikle şikâyet başvurusunda bulunulması, şikâyet başvurusunun reddi durumunda ise, itirazen şikâyet yolu ile Kamu İhale Kurumu'na başvurulup, Kamu İhale Kurulu’nca verilen icraî ve nihaî karara karşı dava açma yoluna gidilmesi gerekirken, mevzuatın öngördüğü şekilde şikâyet yoluna başvurulmadan doğrudan açılan işbu davada, idari merci tecavüzü bulunduğu ve dava dilekçesi ve eklerinin merciine tevdi edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca dava dilekçesinin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na tevdiine karar vermiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dilekçenin reddine yönelik kararın hukuka aykırı olduğu, ancak kesin olması hasebiyle dilekçenin yenilendiği, sistemin izin vermemesi nedeniyle tek dava açabildiği ancak açılan davada ikinci bir dava dilekçesi sunduğu, birbiriyle bağlantılı iki davanın açıldığı, ihaleyi gerçekleştirenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tâbi olmadığı, uyuşmazlıkta şikâyet ve itirazen şikâyet başvuru yollarının tüketilemeyeceği, itirazen şikâyet süreci devam ederken ihalenin iptalinin hukuka aykırı olduğu, Türksat A.Ş.’nin gerçekleştirdiği ihalenin rekabet ve eşit muamele ilkesine aykırı olduğu,

yapılan ihaleye ancak iki şirketin katılabildiği, ihalenin 4734 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilmesi hâlinde ihaleye katılabildiği, idarenin sırf belirli bir istekli üzerinde ihalenin kalması için dava konusu işlemleri tesis ettiği, temyize konu Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idarece, Türksat A.Ş. tarafından yapılan ihalelerin şikâyet ve itirazen şikâyet yoluna tâbi olmadığı, hukuka uygun bir şekilde Türksat A.Ş. ile sözleşme akdedildiği, ihale sonrasında Osmaniye iline yeni bir merkez açılmasına karar verildiği, mevcut ihaledeki iş artışıyla bu merkezin açılamayacağı, dava konusu işlemlerde açık kamu yararı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.

Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, "1. İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.

2. Dilekçelerde; (...) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, (...) gösterilir.

3. Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur."; 5. maddesinde, "1. Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir. (...)"

31. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; (...) elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanır. (...)" kurallarına yer verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 445. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında, "(1) Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemidir. Dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hâllerde UYAP kullanılarak veriler kaydedilir ve saklanır.

(2) Elektronik ortamda, güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir, dava dosyaları incelenebilir. Bu Kanun kapsamında fizikî olarak hazırlanması öngörülen tutanak ve belgeler güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda hazırlanabilir ve gönderilebilir. Güvenli elektronik imza ile oluşturulan tutanak ve belgeler ayrıca fizikî olarak gönderilmez, belge örneği aranmaz." kuralı yer almıştır.

406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun Ek 33. maddesinin 7. ve 11. fıkralarında, "Türksat A.Ş., sermayesinde kamu payı ne oranda olursa olsun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümlerine ve 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede düzenlenen kısıtlamalara tâbi değildir. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır.

Türksat A.Ş.’nin, uydu haberleşme ve kablo tv altyapısı üzerinde sahip olduğu mülkiyet hakkı, görev sözleşmesi süresinin bitiminden sonra da devam eder. Kamu kurum ve kuruluşları ile Kızılay uydu üzerinden ihtiyaç duydukları hizmetleri Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi tarafından yönetilen uydulardan sağlamak kaydıyla, her kurum ve kuruluştan alabilir.

Kamu kurum ve kuruluşları, 5369 sayılı Kanun kapsamında Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketinden doğrudan alacakları hizmetler yönünden 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir.

04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idareler, e-devlet ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetleri kapsamında, Türksat A.Ş.’den doğrudan yapacakları hizmet alımları yönünden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tâbi değildir." kuralına yer verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin İdari İşler ile Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 62. maddesinin 10. fıkrasında, "Taraf vekillerince UYAP üzerinden güvenli elektronik imza ile dava açılabilir. Bu işler için ayrıca el ürünü imzalı belge istenmez. Avukatların UYAP Avukat Bilgi Sistemi üzerinden dava açabilmeleri için güvenli elektronik imza sahibi olmaları gerekir.

Yargılama harçları ve posta ücreti davanın açılması esnasında avukat tarafından elektronik ortamda mahkeme veznesi hesabına aktarılır. Ayrıca bu işlemlerin Barokart veya kredi kartı gibi ödeme araçlarıyla yapılması sağlanabilir. Dava, dilekçenin UYAP üzerinden mahkeme ekranlarına düştüğü tarihte açılmış sayılır. İşlem sonucunda başvuru sahibinin elektronik ortamda erişebileceği bir tevzi formu oluşturulur." kuralı yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından 26/12/2022 tarihli dilekçeyle UYAP sistemi üzerinden, davalı idare ile Türksat A.Ş. arasındaki protokolün ve Türksat A.Ş. tarafından gerçekleştirilen ihalenin iptali istemiyle dava açıldığı, Ankara 11. İdare Mahkemesi tarafından, "ihale süreçlerinin belirli istekliler arasında yürütülmesi amacıyla Bakanlık ile Türksat arasında düzenlenen protokolün iptalinin mi yoksa protokol sonucunda düzenlenen ihalenin iptalinin mi istenildiğinin hiçbir tereddüte yer vermeyecek şekilde açık ve net bir şekilde anlaşılamadığı,

eğer ihalenin iptali isteniyorsa hangi ihalenin iptalinin istenildiğinin hiçbir tereddüte yer verilmeyecek şekilde açık ve net olarak ortaya konulması" gerektiğinden bahisle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca dilekçenin reddine karar verildiği, bu kararın davacıya tebliği üzerine, davacı tarafından 16/02/2023 tarihinde UYAP sistemi üzerinden dava konusu protokole karşı E:2023/265 sayılı davanın açıldığı, ayrıca anılan dosyaya ikinci bir dava dilekçesinin sunulduğu, ancak sunulan bu ikinci dilekçenin Mahkeme tarafından incelenmediği ve hüküm kurulurken dikkate alınmadığı görülmektedir.

Davacı tarafından verilen 26/12/2022 tarihli dava dilekçesinin netice-i talep kısmından, davacının hem protokole hem de ihaleye karşı dava açmak istediğinin anlaşıldığı, ancak Mahkeme tarafından 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca dilekçenin reddine karar verildiği, davacı tarafından ihale işlemine karşı dava da ayrı dilekçeyle açılmaya çalışıldığı, ancak UYAP sisteminden, "İlişkilendirilmek istenen dosya dilekçe ret ilişkisinden 16/02/2023 tarihinde ... İdare Mahkemesi biriminde … Esas numarası alarak yeniden açılmış ve ilgili dosya kapatılmıştır. Kapatılan bu dosya üzerinden ilişkilendirilme yapılamaz." hatasının alındığı, bunun üzerine davacı tarafından … tarihinde E:… sayılı dosyaya ikinci bir dava dilekçesinin sunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı tarafından açıkça iptali istenilen her iki işlem bakımından Mahkemece inceleme yapılarak hüküm kurulması gerekirken, yalnızca tek işlem yönünden değerlendirme yapılarak eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda usul kurallarına uygunluk görülmemiştir.

Öte yandan, Mahkemece yeniden verilecek kararda, dava konusu 25/10/2022 tarihli protokol ve 14/11/2022 onay tarihli ihale 4734 sayılı Kanuna tâbi olmadığından, şikâyet ve itirazen şikâyet usulünün uygulanamayacağı hususunun göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır.