Danıştay 13. Daire E.2023/1937 K.2025/1359

Dava konusu istem: Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’in 3. maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranıldığından bahisle 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca dokuz ayrı idari para cezası verilmesi üzerine, anılan idari para cezalarının davacı şirketten tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca verilen para cezalarının ödeme emri düzenlenmek suretiyle tahsili yoluna gidilebilmesinin ön koşulunun, ortada bir kamu alacağının bulunması, vadesinin geçmiş olmasına karşın ödenmemiş olması ve ayrıca ödeme emrinin konusunu oluşturan idari para cezasına karşı dava açılmayarak veya açılan davanın olumsuz sonuçlanması suretiyle kesinleşerek cebren tahsil aşamasına gelmiş olması gerektiği;

Uyuşmazlıkta, dava konusu ödeme emriyle tahsili amaçlanan idari para cezalarından; ... tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ... idari yaptırım karar numaralı 58.588,00-TL tutarlı idari cezasına karşı yapılan itiraz üzerine yargılamanın ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... D.İş sayılı dosyasında halen devam ettiği, ... tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ... idari yaptırım karar numaralı 146.726,00-TL tutarlı idari para cezasına karşı yapılan itiraz üzerine ...

Sulh Ceza Hakimliğinin ... D.İş sayılı dosyasında 15/02/2022 tarihinde karar verildiği, ... tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ... İdari yaptırım karar numaralı 22.703,00-TL tutarlı idari para cezasına karşı yapılan itiraz üzerine ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... D.İş sayılı dosyasında 11/02/2022 tarihinde karar verildiği, ... tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ... idari yaptırım karar numaralı 213.729-TL idari para cezasına karşı yapılan itiraz üzerine ...

Sulh Ceza Hakimliğinin ... D.İş sayılı dosyasında ... tarihinde karar verildiği, 20/05/2021 tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ... idari yaptırım karar numaralı 16.858,00-TL tutarlı idari para cezasına karşı yapılan itiraz üzerine ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... D.İş sayılı dosyasında 03/11/2021 tarihinde karar verildiği, ... tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ... İdari yaptırım karar numaralı 36.899,00-TL tutarlı idari para cezası, ... tarih ve ...

İdari yaptırım defter numaralı, ... İdari yaptırım karar numaralı 19.414,00-TL tutarlı idari para cezası ve ... tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ...

İdari yaptırım karar numaralı 76.038,00-TL tutarlı idari para cezasına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararın ... tarihinde kesinleştiği, ... tarih ve ... idari yaptırım defter numaralı, ... idari yaptırım karar numaralı 233.143,00-TL tutarlı idari para cezasına karşı yapılan itirazın ise 08/09/2021 tarihinde kesinleştiği;

Bu itibarla, ödeme emrinin düzenlendiği 02/09/2021 tarihi itibarıyla ödeme emrine konu idari para cezalarının bazıları hakkında henüz karar verilmediği, bazıları hakkında karar verildiği ancak kesinleşmediği, bazılarının ise kesinleşmiş dahi olsa ödeme emrinin düzenlendiği tarih itibarıyla kesinleşmiş olmadığı anlaşıldığından dava konusu ödeme emrinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu ödeme emrinin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı şirket hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’in 3. maddesinin birinci fıkrasına aykırı davrandığından bahisle 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca dokuz ayrı idari para cezası uygulanmasına karar verilmiş, verilen kararlar davacıya çeşitli tarihlerde tebliğ edilmiştir. Davacı tarafından bu idari para cezalarına karşı İstanbul Sulh Ceza Hakimlikleri nezdinde itiraz edilmiştir. Dokuz ayrı idari para cezasının tahsili amacıyla ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine anılan ödeme emrine karşı bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında, "Cumhurbaşkanının bu Kanun hükümlerine göre yapmış bulunduğu genel ve düzenleyici işlemlerdeki yükümlülüklere aykırı hareket eden kişi, üçbin Türk Lirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır.

(...)

Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere aracılık edenlerden bu işlemlerinden doğan alacaklarını 1'inci maddeye göre alınan kararlardaki hükümlere göre ve bu kararlarda tayin edilen süreler içinde yurda getirmeyenler, yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idarî para cezasıyla cezalandırılırlar. İdarî para cezasına ilişkin karar kesinleşinceye kadar alacaklarını yurda getirenlere, birinci fıkra hükmüne göre idarî para cezası verilir. Ancak, verilecek idarî para cezası yurda getirilmesi gereken paranın yüzde ikibuçuğundan fazla olamaz." kuralına yer verilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinin birinci fıkrasında, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 7 (yedi) gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları hususunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı; 58. maddesinde, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zaman aşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 7 (yedi) gün içinde itiraz edebileceği kuralı yer almaktadır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği belirtilmiş. 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

17. maddesinin, 19/12/2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 5560 sayılı Kanunla değişik 3. fıkrasında, Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen idari para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedileceği, aynı Kanunla değişik dördüncü fıkrasında ise, Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idari para cezalarına ilişkin kesinleşen kararların, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığı'nca belirlenecek tahsil dairelerine gönderileceği, 27. maddesinin birinci fıkrasında, idari para cezalarına karşı,

kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurulabileceği, bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari para cezasının kesinleşeceği kuralına yer verilmiştir.

442 Seri Nolu Tahsilat Genel Tebliğ'nin "İdari Para Cezalarının Kesinleşmesi" başlıklı III/C bölümünde; "(...) Buna göre, genel bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idari para cezalarının 6183 sayılı Kanun'a göre takip ve tahsil edilebilmesi için bu cezalara ilişkin idari yaptırım kararlarının kesinleşmesi gerekmektedir. İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna başvurulmaması veya kanun yoluna başvurulması halinde yargılama aşamalarının son bulması neticesinde idari para cezalarının takip edilebilir aşamaya gelmesi idari para cezasının kesinleşmesidir." açıklamalarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca idari para cezalarının Cumhuriyet başsavcılığı tarafından verileceği, idari para cezalarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içerisinde sulh ceza hakimliklerine itiraz edilebileceği, bu sürede itiraz edilmeyen idari para cezalarının kesinleşeceği ve tahsili kabil aşamaya geleceği, Genel Bütçeye gelir kaydedilecek olan söz konusu idari para cezalarının kesinleşmesi üzerine Maliye Bakanlığınca belirlenen tahsil dairelerine gönderileceği ve 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edileceği anlaşılmaktadır.

1567 sayılı Kanun uyarınca Cumhuriyet başsavcılığınca verilen idari para cezasına karşı, idari para cezasının tebliğinden itibaren on beş gün içerisinde sulh ceza hakimliğine itiraz edilmesi halinde idari para cezası kesinleşmeyeceğinden, idari para cezasının takip ve tahsili için itirazın ve kanun yollarının sonucunun beklenilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan, tebliğden itibaren on beş gün içerisinde itiraz edilmeyen bir idari para cezası kesinleşeceğinden, bu süreden sonra sulh ceza hakimliğine itiraz edilmesi 6183 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilen takip ve tahsil işlemlerini durdurmayacaktır.

Bununla birlikte, kesinleştikten sonra sulh ceza hakimliğine itiraz edilen bir idari para cezası hakkında itiraz kabul edilerek, idari para cezasının iptaline karar verilmesi halinde iptal kararın yargı yerleri de dahil herkesi bağlayacağından, kesinleşen idari para cezası hakkında düzenlenen ödeme emrinin de iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

Dosyasının incelenmesinden, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca dokuz ayrı idari para cezası verilerek çeşitli tarihlerde davacıya tebliğ edildiği, söz konusu idari para cezalarının tahsili amacıyla dava konusu ödeme emrinin düzenlenerek tebliğ edildiği, ödeme emrine karşı, idari para cezalarının kesinleşmediği ve lehe kanunun yürürlüğe girmesi nedeniyle idari para cezalarının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla işbu davanın açıldığı, İdare Mahkemesince, ödeme emrine konu idari para cezalarına karşı itiraz edildiği ve bu nedenle idari para cezalarının kesinleşmediği,

kesinleşemeyen idari para cezalarının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığına karar verilmişse de idari para cezalarına karşı yapılan itirazlardan bir kısmının on beş günlük süre geçtikten sonra yapıldığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı tarafından yapılan itirazlar sonucunda iptaline karar verilen idari para cezaları yönünden ödeme emrinin bu yaptırımlara ilişkin kısımlarının hukuka aykırı hale geldiği açık ise de süresinde yapılmadığından bahisle itirazın reddine karar verilen idari para cezaları bakımından kesinleşmenin gerçekleştiğinin kabulü gerektiği ancak bu yaptırımlar bakımından da davacının lehe kanun itirazı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken ödeme emrine konu tüm idari para cezaları bakımından ortak bir değerlendirme yapılarak dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.