Danıştay 13. Daire E.2023/2037 K.2024/2042

Dava konusu istem: Okul öncesi eğitim ve zorunlu eğitim kapsamında bulunan öğrencilerin taşıma faaliyetlerinin düzenli, güvenli ve denetimli hale getirilmesini teminen Van il merkezi için 160 adet, Erciş ilçesi için 100 adet S plakalı okul servis aracı ihalesi yapılması ve ihale ile ilgili işlemlerin başlatılması için Ulaşım Dairesi Başkanlığı tarafından kararın Van Büyükşehir Belediye Meclisi'ne sunulmasına dair ... tarih ve ... sayılı Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) Kurul kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu Kurul kararında Van ili şehir merkezine 160 adet S plakalı aracın görev yapması için ihaleye çıkılmasının yanında Erciş ilçesi için de 100 adet S plakalı okul servis aracı ihalesi yapılmasına karar verildiği, dolayısıyla kararın Erciş İlçe Belediyesini de ilgilendirdiği ve anılan ilçe belediye başkanının veya görevlendirilecek bir üyenin ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 17. maddesinde belirtilen diğer tüm üyelerin UKOME toplantısına üye olarak katılımı sağlanarak karar verilmesi gerektiğinden, belirtilen şekilde katılım sağlanmadan tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; dava konusu Kurul kararında Van ili şehir merkezine 160 adet S plakalı aracın görev yapması için ihaleye çıkılmasının yanında Erciş ilçesi için de 100 adet S plakalı okul servis aracı ihalesi yapılmasına karar verildiği, davalı idarece Mahkemeye sunulan savunma dilekçesinde açıkça UKOME toplantısına Mahkeme'ce tespit edilen Erciş Belediyesi yanında Van merkez ilçe belediye temsilcilerinin de (Edremit, İpekyolu ve Tuşba) çağrılmadığının beyan edildiği görülmüş olup, UKOME toplantısının kanunda öngörüldüğü şekliyle teşekkül ettirilmediğinin açık olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de yetki ve şekil unsurları yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun aktarılan gerekçe de eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 04/03/2020 tarihinde yapılan Van ili şehir merkezi için 160 adet, 11/03/2020 tarihinde yapılan Erciş ilçesi 100 adet S plakalı okul servis aracı ihalelerinin katılım olmadığından iptal edildiği, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep ve konu unsurları yönünden hukuka uygun olduğu, dava konusunun idarelerinin görev ve yetki alanı içerisinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, usul yönünden, kararın temyize tâbi olmadığı; esas yönünden, kent içi toplu taşıma ile ilgili kararların alınmasında büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu, bu yetkinin büyükşehir belediyesi adına UKOME Kurulu tarafından kullanıldığı, ilgili yönetmelikte Kurul'un nasıl oluşacağının belirlendiği, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri ile kendi belediyelerini ilgilendiren ve belediyelerinin yetki alanı içerisinde oluşan ve o belediyenin sınırları içerisinde başlayıp biten ulaşım konularında ilçe ve ilk kademe belediye başkanları veya görevlendirecekleri bir üyenin katılımının sağlanması gerekirken bunların katılımının sağlanmadığı, il trafik komisyonu kararlarının müktesep hak oluşturduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: a) Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları, ...". "Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin altıncı fıkrasında, "...

Temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde de kararı veren merci, temyiz isteminin reddine karar verir. ..."; aynı maddenin yedinci fıkrasında, "... temyizin kanuni süre içinde yapılmadığı veya kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşıldığı hâllerde, 2 ve 6 ncı fıkralarda sözü edilen kararlar, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesi ve kurulunca, kesin olarak verilir." kuralları yer almıştır.

Düzenleyici işlemler, yürütme yetkisini kullanan idarenin kamusal nitelikte, genel ve objektif kural işlemler yapması ile ortaya çıkan idari tasarruflardır. Anayasa Mahkemesi'nin 24/09/1990 tarih ve E:1990/31, K:1990/24 sayılı kararında, kanunlar ve onlara eşdeğerdeki pozitif hukuk metinlerinin, nesnel, soyut, genel ve sürekli nitelikteki hukuk kurallarını içeren, etkileri yönünden de objektif hukuk alanında yeni bir durum yaratan ya da mevcut bir durumu düzenleyen veya ortadan kaldıran kural işlemler olduğu ifade edilmiştir. İdarenin sürekli, soyut, nesnel ve herkes için geçerli, genel hükümler içeren, uyulması zorunlu hukuksal işlemlerine ise idarenin düzenleyici işlemleri denilmektedir.

Dolayısıyla, bir işlemin ismi ne olursa olsun idarenin düzenleyici işlemi olarak kabul edilebilmesi için, hukuk düzeninde bir değişiklik yaratması, kişilerin hukuki durumunu veya menfaatini etkilemesi, genel, soyut ve objektif kurallar içermesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, "... okul öncesi eğitim ve zorunlu eğitim kapsamında bulunan öğrencilerin taşıma faaliyetlerini düzenli, güvenli ve denetimli hâle getirmek için Van ili şehir merkezine 160 adet, Erciş ilçesine 100 adet S plakalı okul servis aracı ihalesi yapılması"na dair Ulaşım Koordinasyon Alt Komisyonu raporunun kabulüne, okul servis aracı olarak kullanılacak taşıtların mevzuata uygun olmasına, ihale ile ilgili işlemlerin başlatılması için kararın Büyükşehir Belediye Meclisi'ne sunulmasına karar verilmesine dair dava konusu işlemin, uyulması zorunlu genel kurallar içermediği ve bu nedenle düzenleyici işlemlerden olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında temyiz edilebilir olmayan Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz başvurusunun, anılan Kanun'un 48. maddesi uyarınca incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Daireleri'nce, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: a) Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları, ...". "Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin altıncı fıkrasında, "...

Temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde de kararı veren merci, temyiz isteminin reddine karar verir. ..."; aynı maddenin yedinci fıkrasında, "... temyizin kanuni süre içinde yapılmadığı veya kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşıldığı hâllerde, 2 ve 6 ncı fıkralarda sözü edilen kararlar, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesi ve kurulunca, kesin olarak verilir." kuralları yer almıştır.

Düzenleyici işlemler, yürütme yetkisini kullanan idarenin kamusal nitelikte, genel ve objektif kural işlemler yapması ile ortaya çıkan idari tasarruflardır. Anayasa Mahkemesi'nin 24/09/1990 tarih ve E:1990/31, K:1990/24 sayılı kararında, kanunlar ve onlara eşdeğerdeki pozitif hukuk metinlerinin, nesnel, soyut, genel ve sürekli nitelikteki hukuk kurallarını içeren, etkileri yönünden de objektif hukuk alanında yeni bir durum yaratan ya da mevcut bir durumu düzenleyen veya ortadan kaldıran kural işlemler olduğu ifade edilmiştir. İdarenin sürekli, soyut, nesnel ve herkes için geçerli, genel hükümler içeren, uyulması zorunlu hukuksal işlemlerine ise idarenin düzenleyici işlemleri denilmektedir.

Dolayısıyla, bir işlemin ismi ne olursa olsun idarenin düzenleyici işlemi olarak kabul edilebilmesi için, hukuk düzeninde bir değişiklik yaratması, kişilerin hukuki durumunu veya menfaatini etkilemesi, genel, soyut ve objektif kurallar içermesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, "... okul öncesi eğitim ve zorunlu eğitim kapsamında bulunan öğrencilerin taşıma faaliyetlerini düzenli, güvenli ve denetimli hâle getirmek için Van ili şehir merkezine 160 adet, Erciş ilçesine 100 adet S plakalı okul servis aracı ihalesi yapılması"na dair Ulaşım Koordinasyon Alt Komisyonu raporunun kabulüne, okul servis aracı olarak kullanılacak taşıtların mevzuata uygun olmasına, ihale ile ilgili işlemlerin başlatılması için kararın Büyükşehir Belediye Meclisi'ne sunulmasına karar verilmesine dair dava konusu işlemin, uyulması zorunlu genel kurallar içermediği ve bu nedenle düzenleyici işlemlerden olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında temyiz edilebilir olmayan Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz başvurusunun, anılan Kanun'un 48. maddesi uyarınca incelenmeksizin reddi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.