Danıştay 13. Daire E.2023/2243 K.2023/3443

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Yüksekova Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya, 60 adet (M) plaka daha eklenerek toplamda 100 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına ilişkin olarak tesis edilen … tarih ve … sayılı Meclis kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verilmesi üzerine Mahkeme kararının uygulanması istemiyle yapılan 04/07/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılmış bir ihalenin idarece geri alınması talebinin zımnen reddine yönelik işlem ve davalı idarece de yargı kararının, söz konusu ihalenin geri alınması şeklinde uygulanmasının gerektiği iddia edildiğinden, işbu dava konusu işlemin bir ihale işlemi olduğu ve bu nedenle işbu davanın yanlışlıkla çizildi yargılama usûlüne tâbi bulunduğu Daireleri'nce istinaf incelemesi yapılmasına olanak bulunmadığı, dosyanın temyiz incelemesi için Danıştay'a gönderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun görev yönünden reddine, dosyanın Danıştay'a gönderilmek üzere ... İdare Mahkemesi'ne iadesine karar verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin görev yönünden reddi ile dosyanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca görevli ve yetkili olan Erzurum Bölge İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 6545 sayılı Kanun’la değişik 45. maddesinin birinci fıkrasında, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dâhi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği; son fıkrasında, ivedi yargılama usulüne tâbi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda söz konusu yargılama usulünün uygulanacağı; ikinci fıkrasının (g) bendinde, verilen nihaî kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği kuralı yer almıştır.

Aktarılan düzenlemelere göre ivedi yargılama usulüne tâbi olan uyuşmazlıklarla ilgili olarak ilk derece mahkemelerince verilen kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulabileceği, bunlar dışında kalan uyuşmazlıklarla ilgili olarak verilen kararlara karşı kural olarak istinaf kanun yoluna başvurulabileceği açıktır.

Bu noktada mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna mı, yoksa temyiz kanun yoluna mı başvurulabileceğinin belirlenmesi için öncelikle uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tâbi olup olmadığının tespiti zorunludur. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı kurala bağlandığından, ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklardan ne anlaşılması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

İhale işlemlerine ilişkin idarî usulü düzenleyen temel kanunlardan olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 4. maddesinde, ihalenin, "Bu Kanun'da yazılı usul ve şartlarla işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemleri".

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4. maddesinde ise, "Bu Kanun'da yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri" ifade ettiği belirtilmiş olup, bu kanunî tanımlamalar ve istikrar kazanan içtihatlar dikkate alınarak ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte idarece tesis edilen işlemlerin ivedi yargılama usulüne tâbi ihale işlemleri olduğunun kabulü gerekir.

6545 sayılı Kanun'un 18. maddesinin gerekçesinde, "İdarî yargıda davaların tümü aynı usul takip edilmek suretiyle sonuçlandırılmaktadır. Ancak idarî davaların bazıları, niteliği itibarıyla diğerlerinden farklıdır. Bu tür davaların geciktirilmeksizin karara bağlanması gerekmektedir.

Bu bakımdan, gecikerek karar verilmesinde hem idare hem de davacılar bakımından katlanılması zor ya da imkânsız sonuçlar doğuracak sınırlı sayıdaki dava türünün, diğerlerine göre daha ivedi bir şekilde sonuçlandırılması gerekmektedir. Yargısal sürecin, süratle sonuçlandırılması özel önem taşıyan ihale, özelleştirme, acele kamulaştırma uyuşmazlıklarından kaynaklanan bazı davaların ivedilikle sonuçlandırılmaması hâlinde, hukukî belirsizlik doğmasına neden olunmaktadır.

Madde ile Avrupa örneklerinde olduğu gibi idarî yargılamaya ivedi yargılama usulü kurumu kazandırılmaktadır." açıklamalarına yer verilmiştir. Kanun'un gerekçesinde de ifade edildiği üzere, sınırlı sayıdaki dava türü ivedi yargılama usulüne tâbidir. Nitekim gerekçede ihaleyle bağlantılı tüm işlemlerin değil, yargısal sürecin süratle sonuçlandırılması özel önem taşıyan ihale uyuşmazlıklarının bu yargılama usulüne tâbi kılındığı vurgulanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Yüksekova Belediyesi Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile "farklı güzergahlarda olmak üzere toplam 40 adet (M) plakanın, 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca ihaleye çıkarılmasına" karar verildiği, … tarih ve … sayılı Meclis kararı ile ise, "şehir içi toplu taşıma hatlarının 10 yıllık süreleri dolduğundan hatların iptal edilmesine ve … tarih ve … sayılı karar ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya ek olarak 60 adet (M) plaka daha eklenerek toplamda 100 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına" karar verildiği,

davacı tarafından, … tarih ve … sayılı Meclis kararının, … tarih ve … sayılı karar ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya ek olarak 60 adet (M) plaka daha eklenerek toplamda 100 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada.

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı anılan işlemin iptaline karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından anılan mahkeme kararı doğrultusunda belediye meclis kararı alınarak mahkemece iptal edilen meclis kararlarına istinaden M plaka verilen kişilerin M plakalarının ve çalışma ruhsatlarının iptal edilmesi ve bahse konu araçların ticari tescil kayıtlarının hususiye çevrilmesi, bu araçların belediye mücavir alanı içerisindeki yolcu taşımacılığı faaliyetlerine son verilmesi istemiyle 04/07/2022 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu,

söz konusu başvuruya cevap verilmeyerek reddedilmesi üzerine bu zımnen ret işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

6545 sayılı Kanun'un gerekçesinde de ifade edildiği üzere, sınırlı sayıdaki dava türü ivedi yargılama usulüne tâbidir. Nitekim gerekçede ihaleyle bağlantılı tüm işlemlerin değil, yargısal sürecin süratle sonuçlandırılması özel önem taşıyan ihale uyuşmazlıklarının bu yargılama usulüne tâbi kılındığı vurgulanmıştır.

Bakılan davanın, … tarih ve … sayılı Yüksekova Belediye Meclisi kararının 100 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına ilişkin kısmının ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine mahkeme kararı doğrultusunda işlem tesis edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik işlemin iptali istemiyle açıldığı dikkate alındığında, öncelikle sonuçlandırılması özel önem taşıyan bir uyuşmazlık olarak nitelendirilmesine imkân bulunmayan dava konusu uyuşmazlık ivedi yargılama usûlü kapsamında yer almamaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlık ivedi yargılama usûlü kapsamında bulunmadığından, ilk derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı yapılan kanun yolu başvurusunun Erzurum Bölge İdare Mahkemesi'nce karara bağlanması gerekmektedir.