Danıştay 13. Daire E.2023/23 K.2025/1855

2- ... Pazarlama İthalat İhracat Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.

VEKİLLERİ

Av. ..., Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Petrol İnşaat Nakliyat Turizm Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (... Petrol) adına Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararıyla 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca verilen 1.000.000,00-TL idari para cezasının şirket ortağı sıfatıyla davacı ...'dan tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... ana takip dosya numaralı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu ödeme emrinin dayanağı idari para cezasına ilişkin Kurul kararının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 23/11/2019 tarih ve 30957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak ilanen tebliğ edildiği, ancak ilanen tebliğ yoluna başvurulmadan önce 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nda belirlenen usul izlenerek adres araştırması yapılması ve tebligat yapılacak bir adrese ulaşılamaması halinde ilanen tebligat usulünün uygulanması gerekirken, bu usul izlenilmeden, diğer bir ifade ile ilanen tebligat şartları oluşmadığı halde ilanen tebligat yapıldığı,

kamu alacağının ödeme emri ile takip ve tahsil edilebilmesi için tüm usul işlemleri tamamlanarak ortada tahakkuk safhası kesinleşmiş bir kamu alacağının bulunması gerektiği, dava konusu ödeme emri tebliğ edilmeden önce idari para cezasına ilişkin tebligat işlemlerinin usulüne uygun olarak yapılmadığı, bu nedenle de idari para cezasının kesinleştiğinin kabul edilemeyeceği anlaşıldığından dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu ödeme emrinin şirket müdürü olan davacıya süresinde tebliğ edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından, uyuşmazlığa konu ödeme emrinin dayanağı olan idari para cezasının şirkete usulüne uygun tebliğ edilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

... Petrol'e 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca 1.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı 23/11/2019 tarih ve 30957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak ilanen tebliğ edilmiştir. Anılan Kurul kararına konu idari para cezasının tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacı ... adına düzenlenen ... tarih ve ... ana takip dosya numaralı ödeme emrinin iptali istemiyle ... ve ... Petrol tarafından bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından dava açabileceği, aynı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi uyarınca dilekçelerin ehliyet yönünden inceleneceği, bu hususta Kanuna aykırılık bulunması halinde aynı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacı ... yönünden incelenmesinden;

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın davacı ...'a ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısım yönünden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu kararın, davacı ... Petrol yönünden incelenmesinden;

İdare hukukuna göre idari davanın incelenebilmesi ve hükme bağlanabilmesi için davaya konu yapılan işlemin etkili olması yani hukuksal sonuç doğurabilir nitelik taşıması gerekir. Bu nitelikteki işlemler de ancak hukuksal durumu etkilenenler tarafından dava konusu edilebilir. Hukuksal sonuç doğurmayan işlemlerin idari davaya konu edilmesi; sonuç doğuran işlemlerin de hukuksal durumu etkilenmeyen kimseler tarafından dava konusu edilmesi mümkün olmadığından, etkisiz işlemlere karşı açılan davalar ile ehliyetsiz kimseler tarafından açılan davaların esası incelenerek hüküm verilemez.

Dava konusu olayda, şirket ortağı sıfatıyla ... adına düzenlenen ödeme emrine karşı adı geçen ortak ve ... Petrol tarafından birlikte dava açıldığı, şirket ortağı ... hakkında tesis edilen ancak; şirket ortağından ayrı bir hükmi şahsiyeti bulunan ... Petrol adına düzenlenmeyen ödeme emrinin bu aşamada ... Petrol yönünden hukuki sonuç doğurmasının mümkün olmadığı, bu nedenle, ... Petrol'ün bakılmakta olan davayı açmasında hukuken korunabilir bir menfaatinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, şirket ortağı adına düzenlendiği açık olan ödeme emri ile ... Petrol'ün menfaat ilişkisi bulunmadığından davanın anılan şirket bakımından ehliyet yönünden reddi gerekirken, dava konusu ödeme emrinin esasını inceleyerek davacı ... Petrol yönünden de iptal eden İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca verilen idari para cezası kaynaklı kamu alacağının, şirket ortağı sıfatıyla davacı ...'dan tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Hukuka uygunluk karinesinden yararlanan idari işlemin, idarenin iradesi dışında yalnızca mahkeme kararıyla hüküm ve sonuçlarının ortadan kaldırılması mümkündür ve söz konusu işlemlere karşı dava açılmasının süresi ve yolu kanunla belirlenmiştir. Bu yol ve süre dışında ilgili idari işlemin mahkemece değerlendirilme olanağı bulunmamaktadır. Aksi takdirde idari işlemin sürekli ortadan kaldırılma riski bulunur ki, bu durum idarenin sürekliliği ve işleyişi açısından bir aksamaya sebebiyet vermesinin yanı sıra, işlemden yararlananların da hukuk güvenliğinin korumasız kalması sonucunu doğurur.

Kural olarak ödeme emrinin dayanağını oluşturan idari işlemin hukuka uygunluk denetimi ancak bu işleme karşı açılmış bir davada mümkündür. Ödeme emrinin dayanağı işlem, dava açılmayarak idari yönden veya dava neticesinde yargısal olarak kesinlik kazanmış ise, ödeme emrine karşı açılan davada, söz konusu idari işlemin hukukilik denetimi yapılamaz.

Ancak, 6183 sayılı Kanun’un "Ödeme emrine itiraz" başlıklı 58. maddesinin, "Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında ... itirazda bulunabilir..." hükmü kapsamında inceleme yapılabilir.

Bu maddede belirtilen "böyle bir borcu olmadığı" itirazı kapsamında ise, dava açılmayarak idari yönden kesinleşmiş işlemin yeniden dava edilmesi sonucunu doğuracak şekilde hukukilik denetimi yapılması mümkün olmayıp, yalnızca dayanak işlemin tahakkukundan sonraki aşamalara ilişkin olarak ileri sürülen iddialar incelenebilir.

Davaya konu olayda, davacı şirketin, adına düzenlenen idari para cezasına karşı dava açmadığı ve söz konusu para cezasının kesinleştiği; idari para cezasına ilişkin işlemin tebliğinin usulsüz olduğu kabul edilse dahi, davacı şirketin hakkında tesis edilen idari para cezasına ilişkin işlemden en geç dava konusu ödeme emrinin tebliği ile haberdar olduğu, bu tarih itibarıyla dahi idari para cezasının iptali istemiyle açıldığı belirtilen bir dava bulunmadığından, ... Petrol adına uygulanan idari para cezasının hukuka uygunluğunun bu aşamada "borcum yoktur" itirazı kapsamında incelenme imkanı bulunmamaktadır.

Bu nedenle, dava konusu ödeme emrinin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının davacı ...'a ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyu ile Daire kararına bu kısım yönünden katılmıyorum.