Danıştay 13. Daire E.2023/2303 K.2024/1041

Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazine'ye ait Erzincan ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın satışına ilişkin olarak ...tarihinde ... sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu ihaleye ilişkin karar alındıktan sonra gerekli ilanların yapıldığı ve ayrıca satış talebinde bulunan dava dışı H.S.'nin ihaleye davet edildiği, kesinleşen ihale kararı kapsamında taşınmazın dava dışı S.A. adına 01/11/2022 tarihinde satış işleminin yapılmasına müteakiben 08/11/2022 tarihinde müdahile satışının yapıldığı ve tapuya tescil edildiği, davacı tarafından "Milli Emlak Tebliği’ne göre öncelikli alım hakkının bulunduğu, taşınmazın ailesi tarafından atalarından itibaren kullanıldığının köy sakinlerince bilindiği,

1988 yılında yapılan kadastro çalışmasını yurt dışında olduğu için takip edemediği, mülkiyet hakkının ihlâl edildiği" iddialarında bulunulması üzerine, Mahkemelerinin 29/12/2022 tarihli ara kararı ile ...

Tapu Müdürlüğü'nden; uyuşmazlık konusu taşınmazın geçmişten bugüne kadar tüm tedavüllerine göre davacı, babası ya da farklı üçüncü bir kişi tarafından malik olarak veya zilyetlik iddiasıyla kullanıldığına ilişkin herhangi bir şerh ya da kayıt bulunup bulunmadığının sorulmasına, bu husus açıkça cevaplandırılarak dayanağı bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, anılan ara kararına cevaben gönderilen ...

Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında.

"Taşınmazın ... tarih ve ... yevmiye numarasıyla kayıt dışı kalmış yerlerin tescili işlemiyle Hazine adına tescil işlemi yapıldığı, parsel yeni oluşturulduğundan 04/03/2022 tarihi öncesine ait tedavül bulunmadığı, davacı ve babası ya da üçüncü bir kişi tarafından malik olarak veya zilyetlik iddiasıyla kullanıldığına ilişkin herhangi bir şerh ya da kayıt bulunmadığı" bilgilerine yer verildiği, davacı tarafından da zilyetlik iddiasını destekler nitelikte dava dilekçesi ekinde ayrıca bir bilgi ve belge sunulmadığı gibi zilyetlik iddiasıyla açılmış bir davadan da bahsedilmediği,

bu hâliyle taşınmaz üzerindeki tasarruf noktasında ihtilaf bulunduğunu gösterir herhangi bir somut bilgi ve belgenin dosya kapsamında bulunmadığı;

Bu itibarla, davacı tarafından, fiilen kullanıldığı ileri sürülen uyuşmazlığa konu taşınmazın mülkiyeti ile ilgili soyut iddia dışında açılmış bir dava bulunması gibi hukuken kabul edilebilir somut bir delile dayanılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyize konu Mahkeme kararının eksik inceleme üzerine verildiği, iddialarının incelenmediği, uyuşmazlık konusu taşınmazın atalarından kaldığı, yıllardır ailesi tarafından kullanıldığı, bu durumun tüm köylü tarafından da bilindiği, 1988 tarihli kadastroya yurt dışında olması nedeniyle itiraz edemediği, ailenin yerin kendilerine tescilli olduğunu düşündüğü, yeğenin kimseye haber vermeden ihaleye katıldığı ve korkudan daha fazla artırım yapamadığı, mülkiyet hakkının ihlâl edildiği, bu durumun ... Köyü ihtiyar heyetinin 04/03/2022 tarihli kararından açıkça anlaşıldığı, temyize konu Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare ve davalı idare yanında müdahil tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Mülkiyeti Hazine'ye ait Erzincan ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 19/10/2022 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile satış ihalesi gerçekleştirilmiştir. Bunun üzerine, anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır." kuralına yer verilmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında, "(...) Ayrıca ihale ilanlarının ilgili mevzuat gereği yayınlanması gereken yerlere ilave olarak, mutlaka taşınmazın bulunduğu köy/mahalle muhtarlıkları, ilgili belediye başkanlıkları, (...) duyurulmasının sağlanması gerekmektedir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuattan, idarelerin, ihale yaparken 2886 sayılı Kanun'da yer alan ihalede açıklık, rekabet ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesine riayet etmesi, ihale usul ve kurallarına göre ihaleyi gerçekleştirmeleri gerektiği anlaşılmaktadır. İhalede rekabet ilkesi, ihaleye katılım şartlarını sağlamak şartıyla, olabildiğince fazla kişinin ihaleye katılmasının sağlanması için idarenin iş ve eylemlerde bulunmasını gerektirir. Bu kapsamda, ihaleye daha fazla kişinin katılabilmesinin sağlanması amacıyla idarenin düzenleyici işlemlerle bazı usul ve esaslar ihdas etmesi, rekabet ilkesi açısından önemlidir. Öte yandan, ihalede rekabet ilkesine riayet edilmemesi durumunda, ihalenin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen ilke ve kurallara aykırı olacağı açıktır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı uyarınca, Hazine'ye ait taşınmazların satışa çıkarılması hâlinde ilgili taşınmazın bulunduğu köy/mahalle muhtarlıklarında, ihale ilanının ilan panosuna asılması gerekmekte olup, ihale ilanının ilan panosunda asılmaması ve buna ilişkin tutanağın elde edilmemesi ihalede açıklık ve rekabet ilkesini zedeler.

Dosyanın incelenmesinden, Erzincan Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı Oluru ile, Erzincan ili, ... ilçesi, ... Köyü'nde bulunan ve mülkiyeti Hazine'ye ait ... ada, ... parsel numaralı taşınmazın, 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 12.650,00-TL muhammen bedel üzerinden satışa çıkarılmasına karar verilmesi üzerine, ...

Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile, söz konusu taşınmazın satışına ilişkin ilan metni, yazıda belirtilen diğer kaymakamlıklara gönderilmiş; satışı yapılacak taşınmaza ait ilan metninin, ilan panosuna asılarak gerekli duyurunun yapılması ve ilanın yapıldığına dair ilan tutanağının ihale tarihinden önce ... Kaymakamlığı'na (Milli Emlak Şefliği'ne) gönderilmesi istenilmiştir.

Ayrıca, ... Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile söz konusu taşınmazın satışına ilişkin ilan metni, belirtilen yazı ekinde ... Belediye Başkanlığı'na gönderilerek, ilanın belediyenin mutat vasıtalarıyla yapıldığına ilişkin tutanağın, ihale tarihinden önce Kaymakamlığa (Milli Emlak Şefliği'ne) gönderilmesi istenmiştir.

Öte yandan, ... Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ... Köy Muhtarlığı'ndan, söz konusu taşınmazın satışının yapılacağına ilişkin ihale ilanının herkesin görebileceği yerde asılması ve ilanın yapıldığına dair tutanağın da ihale tarihinden önce Kaymakamlığa (Milli Emlak Şefliği'ne) gönderilmesi istenmiştir.

... Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği'nin söz konusu yazıları üzerine, dava konusu ihaleye ilişkin ilan metninin, 03/10/2022 tarihinde ... ilçesi hükümet binasının ilan panosuna asıldığına dair tutanağın Kaymakamlığa gönderildiği anlaşılmıştır.

Dairemizin 12/01/2024 tarihli ara kararı ile davalı idareden, ... Belediyesi'nden ve ... Köyü Muhtarlığından, ihale ilanının, köy ilan panosuna ve belediye binalarının ilan panolarına asılarak ve belediye hoparlörleri ile ilan edilip edilmediği, gerekli tutanaklar tutularak ... Kaymakamlığı'na gönderilip gönderilmediği sorulmuş, buna ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı okunaklı örneklerin istenilmesine karar verilmiş olup, anılan ara kararına verilen cevaplardan, ihale ilanının ... Belediyesi'nin ilan panosuna asıldığı ve Belediye hoparlörleri ile iki defa ilan edildiği ve buna ilişkin gerekli tutanakların tutulduğu ancak uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu yer olan ... Köyü Muhtarlığı'nca gerekli ilanın yapılmadığı ve tutanağın tutularak davalı idareye gönderilmediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, ihale ilanının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün .... tarih ve ... sayılı yazısı uyarınca uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu ... Köyü Muhtarlığı'nda ilan edilerek buna ilişkin tutanakların davalı idareye gönderilmesi gerekirken, ilanın yapıldığına dair tutanaklar alınmaksızın ihalenin gerçekleştirildiği dikkate alındığında, 2886 sayılı Kanun'da öngörülen açıklık ve rekabet ilkelerine aykırı olarak gerçekleştirildiği anlaşılan dava konusu ihalede hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu kuralı yer almıştır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında, "(...) Ayrıca ihale ilanlarının ilgili mevzuat gereği yayınlanması gereken yerlere ilave olarak, mutlaka taşınmazın bulunduğu köy/mahalle muhtarlıkları, ilgili belediye başkanlıkları, (...) duyurulmasının sağlanması gerekmektedir." kuralına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ihaleye ilişkin ilan metninin, ... Kaymakamlığı Hükümet binasında, taşınmazın bulunduğu yerin bağlı olduğu ... Belediye Başkanlığı'nın ilân panosunda ve diğer ilçe kaymakamlıklarının ilan panosunda da asılmak suretiyle duyurulduğu, ayrıca ihaleyi yapan ... Kaymakamlığı'nın internet sitesinde yayınlandığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden, dava konusu ihaleye ilişkin ilan metni, taşınmazın bulunduğu ... Köyü Muhtarlığı'nda ilan edilmek üzere ilan metninin bir örneği anılan muhtarlığa gönderilmiş olup, söz konusu evrak mahalle muhtarına 12/10/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Her ne kadar, Daire kararında, ihalenin köy ilan panosunda ilan edilmediği ve ilan metninin köy muhtarlığının ilan tahtasında ilan edildiğine yönelik tanzim edilen tutanağın İl Müdürlüğü'ne gönderilmesi gerekirken, bu konuda tanzim edilen tutanağın İl Müdürlüğü'ne gönderilmediği gerekçesiyle karar verilmişse de, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, Hazine'ye ait taşınmazlarının satışına ait ihalelerde temel ihale ilkelerini teminen, ek olarak ihale konusu taşınmazın bulunduğu yerin köy muhtarlığında da ihalenin ilan edilmesi yönünde bir usul benimsenmiş olup, idarenin kendi koyduğu söz konusu kurala bağlı olması ve bu kurala uyması hukuk devleti (iyi idare) ilkesinin bir gereğidir.

Ancak, söz konusu yazıda, ihale ilan metninin, köy muhtarlığının ilan panosunda ilan edildiğine dair tanzim edilecek tutanağın ihaleyi yapan idareye gönderileceğine dair bir düzenlemeye yer verilmediği; bu kapsamda, ihaleyi yapan idarece, ihale ilan metninin, taşınmazın bulunduğu yerdeki köy muhtarlığında ilan edilmek üzere gönderilmesinin yeterli olduğu, sonrasında, bu konuda tutanak düzenlenip düzenlenmediği veya bu tutanağın ihaleyi yapan idareye gönderilip gönderilmediği konusunda bir inceleme yapılamayacağı, dava konusu ihalede de, ...

Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, dava konusu ihaleye ilişkin ilan metninin, taşınmazın bulunduğu ... Köyü Muhtarlığı'nda ilan edilerek duyurulmasının istendiği, bu kapsamda, söz konusu ilan metninin, mahalle muhtarlığının ilan panosunda ilan edildiğine dair tanzim edilen tutanağın olup olmadığı veya bu tutanağın ihaleyi yapan idareye gönderilip gönderilmediği konusunda bir inceleme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu ihaleye ilişkin ilan metninin, gerek 2886 sayılı Kanun gerekse Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden usule uygun duyurulduğu, ihaleye iki isteklinin katıldığı ve ihalenin muhammen bedelin (...-TL) üzerinde teklif sunan (...-TL) istekli üzerinde bırakıldığı, bu durumda, dava konusu ihalede şeffaflığın sağlandığı ve rekabet ortamının da oluştuğu dikkate alındığında dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı görüldüğünden, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.