Danıştay 13. Daire E.2023/232 K.2024/1075

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirketin, akaryakıt istasyonunda kurulu otomasyon sistemine müdahale ettiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Mahkeme'nin 13/06/2022 tarihli ara kararı ile dava konusu işlemin davacı şirkete tebliğ tarihine dair bilgi ve belgelerin gönderilmesinin davacı ve davalı idareden istenildiği, davacı şirket tarafından ara kararına verilen cevapta, Kurul kararının 01/06/2022 tarihinde vergi borcu için vergi dairesine gidildiğinde öğrenildiği, Kurul kararının taraflarına tebliğ edilmediğinin beyan edildiği, davalı idare tarafından ise, dava konusu Kurul kararının 25/06/2021 tarihli idari para cezası bildirim yazısı ile birlikte davacı şirketin kayıtlı elektronik posta (KEP) adresine 25/06/2021 tarihinde tebliğ edildiği,

01/07/2021 tarihinde dava konusu işlemin davacı şirket tarafından tebliğ ve tebellüğ edildiğine dair bilgi ve belgelerin gönderildiği, bu durumda, dava konusu Kurul kararının, ...... tarih ve ... sayılı idari para cezası bildirim yazısı ekinde davacı şirketin KEP adresine tebliğ amacıyla gönderildiği ve 01/07/2021 tarihinde tebliğ ve tebellüğün yapıldığı anlaşıldığından,

davacı şirket tarafından 01/07/2021 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde dava açılması veya 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında idareye başvuru yapılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 10/06/2022 tarihinde açılan işbu davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, KEP adresine yapılan tebligat içerisinde dava konusu Kurul kararının bulunmadığı, Kurul kararının 01/06/2022 tarihinde vergi dairesine gidildiğinde öğrenildiği, dava konusu Kurul kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacı şirketin, akaryakıt istasyonunda kurulu otomasyon sistemine müdahale ettiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul Kurul kararının iptali istemiyle 10/06/2022 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İdare Mahkemesi'nin 13/06/2022 tarihli ara kararı ile, dava konusu Kurul kararının davacı şirkete tebliğ tarihi sorularak, tebligata ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş, davalı idarenin 15/06/2022 kayıt tarihli cevabi yazısında, dava konusu Kurul kararının 25/06/2021 tarihli idari para cezası bildirim yazısı ile birlikte davacı şirketin KEP adresine 25/06/2021 tarihinde tebliğ edildiği ve ilgiliye 01/07/2021 tarihinde tebliğ edildiği beyan edilmiştir. Davacı şirket tarafından ise, dava konusu Kurul kararının 01/06/2022 tarihinde vergi borcu için vergi dairesine gidildiğinde öğrenildiği beyan edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu; "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu kuralı yer almıştır.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Bilgilerin toplanması, kayıt düzeni, denetim ve tebligat" başlıklı 14. maddesinin 7. fıkrasında, "Kurumca bu Kanun'a göre yapılacak her türlü tebligat hakkında 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır, ancak, ilânen yapılacak tebligatlar Resmî Gazete'de yayımlanır."; "İdari Yaptırımlar" başlıklı 19. maddesinin üçüncü fıkrasında "Bu Kanunun 20'nci maddesi ve bu madde hükümlerine göre yürütülen idari işlemler, lisans sahibinin Kuruma bildirdiği elektronik tebligat adresine tebliğ edilir. Kuruma bildirilen elektronik tebligat adresine tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde Kuruma bildirilen adrese yapılan bildirim tebligat yerine geçer." kuralına yer verilmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun "Elektronik tebligat" başlıklı 7/a maddesinde, "Aşağıda belirtilen gerçek ve tüzel kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur.

1. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar.

2. 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahallî idareler.

3. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları.

4. Kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri.

5. Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar.

6. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları.

7. Kanunla kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri.

8. Noterler.

9. Baro levhasına yazılı avukatlar.

10. Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler.

11. İdareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini veya sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıkları; adli ve idari yargı mercileri, icra müdürlükleri veya hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili olan kişilerin bağlı bulunduğu birim.

Birinci fıkra kapsamı dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir. Bu durumda bu kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur.

Birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde bu Kanunda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır.

Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Bu Kanun uyarınca yapılan elektronik tebligat işlemleri, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından kurulan ve işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yürütülür. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, sistemin güvenliğini ve bu sistemde kayıtlı verilerin muhafazasını sağlayacak her türlü tedbiri alır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."; "Usulüne aykırı tebliğin hükmü" başlıklı 32. maddesinde, "Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile, muhatabı tebliğe muttali olmuş ise muteber sayılır. Muhatabın beyan ettiği tarih, tebliğ tarihi addolunur." kuralları yer almıştır.

09/07/2019 tarihli ve 30826 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7. maddesiyle değişen ve 01/01/2020 tarihinde yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 18. maddesinin son fıkrasında, "Lisans sahipleri, 06/12/2018 tarihli ve 30617 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliğinde tanımlanan kendi namlarına ait elektronik tebligat adresi almak ve geçerliliğini korumak ile yükümlüdür." kuralına yer verilmiştir.

06/12/2018 tarihli ve 30617 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde elektronik tebligat adresi "PTT tarafından, gerçek kişiler için kimlik bilgileri, tüzel kişiler için ise tabi oldukları sistem bilgileri esas alınmak suretiyle tek ve benzersiz şekilde oluşturulan ve UETS’ye kaydedilen tebligat adresi" olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddelerinde, idarî işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı belirtilmek suretiyle dava açma süresinin başlamasında, "yazılı bildirim"in esas alınması öngörülmüş olup, hak arama özgürlüğünün kullanılması bakımından, idarî işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde bildirilmesi gerekmektedir.

Düzenleyici işlemler dışında kalan bireysel nitelikteki idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, dava açma sürelerinin hesabında, idarî işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihin esas alınması gerekmektedir.

5015 sayılı Kanun'a göre Kurum'ca yapılacak her türlü tebligat hakkında 7201 sayılı Kanun'un uygulanmasının gerektiği, 7201 sayılı Kanun'a göre de, Kanun'la kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişilerine elektronik yolla tebligat yapılmasının zorunlu olduğu açıktır. Bu durumda, elektronik yolla yapılacak tebligatın hangi usulde yapılması gerektiğinin ortaya konulması gerekmektedir.

7201 sayılı Kanun uyarınca yapılacak elektronik tebligat işlemlerinin Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından kurulan ve işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yürütüleceği düzenlemiştir. Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği uyarınca lisans sahipleri, Elektronik Tebligat Yönetmeliği'nde tanımlanan elektronik tebligat adreslerini almakla yükümlü tutulmuşlardır. Elektronik Tebligat Yönetmeliği uyarınca da elektronik tebligat adresi PTT tarafından oluşturulan UETS adresi olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla, 5015 sayılı Kanun'un atfıyla 7201 sayılı Kanun uyarınca yapılacak idari para cezalarının elektronik tebligatının UETS adreslerine yapılması gerekmektedir.

7201 sayılı Kanun'un 7/a maddesinin 1. fıkrasına göre kanunla kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişilerine tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu tutulmuş, aynı maddenin 3. fıkrasında da birinci fıkra hükümlerine göre elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde 7201 sayılı Kanun'da belirtilen diğer usullerle yani normal tebligat yoluyla tebligatın yapılacağı düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu Kurul kararının 25/06/2021 tarihli idari para cezası bildirim yazısı ile birlikte davacı şirketin kayıtlı KEP adresine 25/06/2021 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirket tarafından, dava konusu Kurul kararından 01/06/2022 tarihinde haberdar olunduğunun ileri sürüldüğü görülmektedir.

Bu durumda, davalı idarenin dava konusu Kurul kararının tebligatını davacı şirketin UETS adresine yapmadığı, davacı şirketin davalı idarede kayıtlı UETS adresi bulunmaması durumunda da 7201 sayılı Kanun'un 7/a maddesinin 3. fıkrası uyarınca normal yolla tebligat yapılması gerektiği, ancak dava konusu Kurul kararının sadece KEP vasıtasıyla tebliğinin yapıldığı anlaşıldığından, davacı şirketin KEP adresine 25/06/2021 tarihinde yapılan tebligatın usulüne uygun olmadığı ve usulsüz tebligat nedeniyle dava açma süresinin davacı şirket tarafından dava konusu Kurul kararının öğrenilmesinden itibaren başlatılması gerektiği, bu tarihin de davacı şirketin Kurul kararını öğrendiğini beyan ettiği 01/06/2022 tarihi olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, 10/06/2022 tarihinde açılan davanın süresinde açıldığının kabulü gerekirken, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.