Danıştay 13. Daire E.2023/2425 K.2024/1454

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 09/10/2020 tarihinde yapılan denetimde, istasyonda kurulu otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı veya dolumu yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca 134.838,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda davalı idare tarafından yapılan incelemede düzeltilmiş otomasyon sistemi tablosuna göre davacı şirketin 09/06/2020 tarihinde 5419 litre motorin dolumu yaptığı, detaylı günlük bayi raporuna göre ise aynı tarihte tank-1'de başlangıç stok - bitiş stok miktarları arasında 5419 litre farkın oluştuğu, fakat bu farka ilişkin dağıtıcı tarafından düzenlenen herhangi bir faturanın bulunmadığı, ayrıca bayi otomasyon sistemi verilerine göre 01/01/2020-09/10/2020 tarihleri arasında bayinin dağıtıcıdan 334.752 litre faturalı motorin aldığı,

buna karşın istasyon tablosunda 197.069,71 litre motorinin otomasyon sistemine dolum olarak yansıdığı, bayi dış satış tablosuna göre ise dış satışın olmadığı hususlarının tespit edilmesi üzerine 17/12/2020 tarih ve 53537 sayılı Başkanlık Oluru ile doğrudan soruşturma açılmasına karar verildiği ve 06/01/2021 tarih ve 2 sayılı Soruşturma Raporu'nun hazırlandığı, bilahare Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı'nın...arih ve E-... sayılı yazısıyla davacıdan savunmasının istendiği, bu yazının davacı şirketin bilinen adresine tebligata çıkarıldığı,

12/01/2021 tarihli tebliğ mazbatasında davacı şirketin yetkilisinin iş yerinde bulunmadığı veya tebligatı alacak durumda olmadığı yolunda herhangi bir kayıt düşülmeden, tebliğ evrakının işçisi... imzasına tebliğ edildiğinin belirtildiği ve bunun üzerine yasal süresi içerisinde yazılı savunma verilmediği kabul edilerek 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin beş numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı Kurul kararının alındığı, anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, davalı idarece anılan Mahkeme kararında yer verilen gerekçe doğrultusunda yeniden değerlendirme yapılarak Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca 134.838,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

ilgili mevzuat hükümleri uyarınca dava konusu Kurul kararı alınmadan önce usulüne uygun şekilde savunma istem yazısının tebliğ edilmesinin gerektiği, memur veya müstahdemlere yapılacak tebligatlarda 7201 sayılı Kanun'un 20. maddesinin açık hükmü uyarınca tebligatın muhatabın iş yerinde bulunamaması nedeniyle bu kişilere yapıldığının açık bir şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, uyuşmazlık konusu olayda ise, gerek ... tarih ve ...sayılı Kurul kararı gerekse dava konusu Kurul kararı öncesinde davacıdan savunmasının yalnızca bir kez ...... tarih ve E-... sayılı yazı ile talep edildiği,

bu kapsamda davacıya gönderilen savunma istem yazısının davacı şirketin yetkilisinin iş yerinde bulunmadığı veya tebligatı alacak durumda olmadığı yolunda herhangi bir kayıt düşülmeden işçi ... imzasına tebliğ edildiği dikkate alındığında usulüne uygun olarak yapılmış bir tebliğden bahsedilemeyeceği ve bunun da savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMAS

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait istasyonda ... tarihinde denetim yapılmış, denetime ait B-... seri no.lu tutanakta "... Otomasyon satış raporlarına bakıldığında satış test raporlarının otomasyon sistemine düşmediği" tespit edilmiş, durumun davalı Kuruma bildirilmesi üzerine, ... tarih ve E... sayılı Başkanlık Olur'u ile davacı şirket hakkında doğrudan soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

Yürütülen soruşturma sonucu hazırlanan ...... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nda, "...

Kurum kayıtlarında yer alan bayiye ait otomasyon sistemi verilerine göre 01/01/2020-09/10/2020 tarihleri arasında bayinin dağıtıcısından 334.752 litre fatura karşılığı motorin aldığı, istasyon dolum tablosunda ise 197.069,71 litre motorinin otomasyon sistemine dolum olarak yansıdığı, bayi dış satış tablosuna göre ise dış satışın olmadığı, belirtilen miktarlara göre 137.682,29 litre motorinin bayide kurulu bulunan otomasyon sistemine yansımadığı" hususları tespit edilmiş, anılan Soruşturma Raporu,... tarih ve E-... sayılı yazılı savunma istem yazısıyla birlikte "...

Mahallesi, ... Bulvarı, No:..., .../..." adresine tebliğe çıkmış, 12/01/2021 tarihli tebliğ mazbatasında "işçisi ... imzasına tebliğ olunmuştur" şerhi düşülmek suretiyle tebligat yapılmıştır.

Davalı idarece, davacı şirket tarafından Kurum'a yazılı savunma sunulmadığı belirtilerek söz konusu denetimde istasyonda kurulu otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı veya dolumu yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 11/03/2021 tarih ve 10079-17 sayılı Kurul kararı alınmıştır.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada,...

İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "(...) dava konusu idari para cezasının tesis edilmesine sebep olan olayın, bayilik lisansı sahibi olan davacı şirkete ait istasyonda otomasyon sisteminin sağlıklı ve düzenli çalışmaması ve akaryakıt dolum ve satışlarının otomasyon sistemine tam yansımaması olduğu, anılan eylemin karşılığında ise "sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiilinin karşılığı olan idari para cezasının tesis edildiğinin görüldüğü,

ancak dosyada mevcut olan tespite göre faaliyetin usulüne uygun yürütülmediği açık olmakla birlikte, mevzuatın belirlediği kurallara uygun olarak bir başka deyişle usulüne uygun yürütülmemesinden dolayı davacıya idari yaptırım uygulanması mümkün ise de, davacıya isnat edilen lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyetinde bulunduğu şeklindeki fiilin karşılığının 19. maddede idari yaptırım olarak belirlenmediği anlaşıldığından,

lisansın verdiği haklar dışında faaliyetin yürütüldüğünün kabulü ile 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin beş numaralı alt bendi uyarınca verilen dava konusu idari para cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anılan Mahkeme kararının uygulanmasını teminen 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca 134.838,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...2 tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış,bu Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Raporun tebliği ve savunma" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Soruşturma yapmakla görevlendirilen Kurum personeli tarafından düzenlenen soruşturma raporu, Daire Başkanlığına iletilir.

Raporda ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık tespit edilmiş olması halinde, raporun bir nüshası Daire Başkanı tarafından hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişiye tebliğ edilir. Soruşturma raporunda ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık tespit edilmemiş olsa dahi Kurul, hakkında soruşturma açılan gerçek veya tüzel kişinin savunmasını soruşturmanın her aşamasında isteyebilir.

Hakkında soruşturma yapılan kişiye tebliğ edilecek raporda, ihbar ve şikâyet sahiplerinin kimlikleri ile üçüncü kişilerin ticari nitelikli sırlarının korunması amacıyla gerekli önlemler alınır. (2) Soruşturma raporunun tebliğ yazısında, hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişiye otuz günlük süre verilerek, raporda tespit edilen hususlarla ilgili yazılı savunmasını Kuruma göndermesi istenir.

Hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişi tarafından savunma için ek süre talebi olması halinde, Daire Başkanı tarafından onbeş güne kadar ek süre verilebilir. Süresi içinde verilmeyen savunma dikkate alınmaz. (3) Hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişinin süresi içinde Kuruma intikal eden yazılı savunmasıyla ilgili olarak, soruşturmayı yapmakla görevlendirilen Kurum personelinin varsa ek görüşü alınır.

Ek görüş, Daire Başkanı tarafından hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişiye tebliğ edilir. İlgili kişi on beş gün içinde bu görüşe cevap verebilir.

(4) Daire Başkanı; düzenlenen soruşturma raporu, hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişinin yazılı savunması, bu savunmayla ilgili soruşturmayı yapmakla görevlendirilen Kurum personelinin varsa ek görüşü ve ek görüşe ilişkin ilgili kişinin varsa savunması ile bunların tümü üzerindeki kendi görüşünden oluşan soruşturma dosyasını Başkanlığa sunar. (5) Başkan, soruşturma dosyasını Kurul gündemine öncelikle alır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişiye otuz günlük süre verilerek, soruşturma raporunda tespit edilen hususlarla ilgili yazılı savunmasını Kuruma göndermesinin isteneceği, hakkında soruşturma yapılan gerçek veya tüzel kişi tarafından savunma için ek süre talebi olması hâlinde, Daire Başkanı tarafından onbeş güne kadar ek süre verilebileceği, süresi içinde verilmeyen savunmanın dikkate alınmayacağı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket hakkında hazırlanan ...tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nda tespit edilen hususlarla ilgili olarak ... tarih ve E-... sayılı yazı ile davacı şirketten yazılı savunmasını sunmasının istenildiği, davalı idarece, davacı şirket tarafından Kurum'a yazılı savunma sunulmadığı belirtilerek istasyonda kurulu otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı veya dolumu yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı,

bu kararın iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan Mahkeme kararının uygulanmasını teminen 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ...sayılı Kurul kararının alındığı, bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.

Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce "gerek ... ... tarih ve... sayılı Kurul kararı gerekse ... dava konusu Kurul kararı öncesinde davacıdan savunmasının yalnızca bir kez ... tarih ve E-... sayılı yazı ile talep edildiği, davacıya gönderilen savunma istem yazısının davacı şirketin yetkilisinin iş yerinde bulunmadığı veya tebligatı alacak durumda olmadığı yolunda herhangi bir kayıt düşülmeden işçi ... imzasına tebliğ edildiği dikkate alındığında usulüne uygun olarak yapılmış bir tebliğden bahsedilemeyeceği" gerekçesiyle dava konusu Kurul kararının iptaline karar verilmiş,

bu karara yönelik istinaf başvurusu da temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla reddedilmiş ise de, ... tarih ve... sayılı Kurul kararının tesis edilmesinden önce davacı şirketten yazılı savunmasının istenilmesine ilişkin ...arih ve E-... sayılı yazının tebliğinden bağımsız olarak, anılan Kurul kararının ...

İdare Mahkemesi kararında belirtilen gerekçeyle iptal edilmesinin ardından ortaya çıkan yeni hukuki durum sebebiyle davalı idarece 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi yönünden de davacı şirketten yeniden yazılı savunmasını sunmasının istenilmesi gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta ise ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ortaya çıkan yeni hukuki durum sebebiyle dava konusu Kurul kararı alınmadan önce 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi yönünden davacı şirketten yeniden yazılı savunmasını sunmasının istenilmediği, bu durumun savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.