Danıştay 13. Daire E.2023/2475 K.2024/532

Dava konusu istem: Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca ... arasındaki 52 adet merkez ticari servis aracı S plakanın işletme haklarının 10 yıllığına kiralanmasına yönelik olarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle gerçekleştirilen 26/04/2023 tarihli ihale ile söz konusu ihaleye ilişkin ihale ilanı ve İdari Şartnamenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla "İl Merkezinde bulunan tahdit kapsamındaki 1329 adet servis aracı sayısının 332 adet arttırılarak 3 etap hâlinde (1.etap: 110, 2. etap:110 ve 3.etap: 112 adet) olacak şekilde ihale yoluyla satışının uygun olduğuna" karar verildiği, söz konusu UKOME kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:...; K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedilerek anılan kararın kesinleştiği;

... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararıyla, "... tahdit kapsamına alınan 332 adet S plakanın satışı yapılacağından; bahse konu plakaların kullanım hakkı süresinin 10 (on) yıl olarak belirlenmesine" karar verildiği, devamında Belediye Encümeni kararıyla 2. etaptan kalan 26 S 1869-26 S 1920 arasındaki 52 adet S plakanın işletme haklarının 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesine istinaden ayrı ayrı açık arttırma usulüyle 10 yıllığına kiralanması için ihaleye çıkıldığı;

... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararı ile bu karar doğrultusunda, söz konusu Ticari Servis Aracı (S) plakalarından 110 adedinin işletmesinin 10 yıl süreyle ayrı ayrı kiralanması için 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 20/01/2020 tarihinde ihaleye çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği;

... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararıyla, 2. etaptan kalan S plakaların işletme haklarının 10 yıllığına kiraya verilmesi amacıyla Muhammen Bedel Tespit Komisyonunca belirlenen 1 adet S plaka için aylık 7.250,00-TL+KDV ve yıllık 87.000,00-TL+KDV olarak belirlenen muhammen bedel üzerinden ihaleye çıkılmasına karar verildiği, ihale ilanının 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca yerel gazetede ve internet haber sitesinde yayımlandığı, 26/04/2023 tarihinde farklı saatlerde 52 adet S plaka ihalesinin ayrı ayrı gerçekleştirildiği, ihalelerin 33 tanesine alıcı çıktığı, alıcısı olmayan 19 adet S plakanın ise 15 gün süre ile pazarlığa bırakılmasına karar verildiği ve alıcı bulan 33 adet S plaka ihalesinin 27/04/2023 tarihinde ita amiri tarafından ayrı ayrı onaylandığı;

Eskişehir il merkezinde 1329 adet olan S plakalı servis araç sayısının 332 adet artırılarak ihale yoluyla satışının uygun olduğuna ilişkin ... tarih ve ... sayılı Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu kararı uyarınca, tahdit kapsamına alınan bahse konu S plakaların kullanım hakkının 10 (on) yıl süreyle olacak şekilde ihale ile kiraya verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Meclisi kararı doğrultusunda, ilgili mevzuata uygun bir şekilde ihaleye çıkıldığı, ihale ilanlarının 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesine uygun olduğu, ihale işlemlerinin hukuka uygun olarak yürütüldüğü;

... tarih ve ... sayılı Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu kararının iptali istemiyle açılan dava ile ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılan davaların reddedilerek kesinleştiği hususları dikkate alındığında, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, İdari Şartname'de yer alan gerçek kişiler için 1 adet, tüzel kişiler için 10 adet S plaka alma hakkı tanınmasının rekabeti engellediği iddiasının, gerçek kişi ve tüzel kişilerin ayrı hukuki statülerinin bulunduğu, ayrı hukuki statüye tabi kişiler için farklı sayıda S plaka alma hakkı tanınmasının rekabeti engellediğinden bahsedilemeyeceği, zira tüzel kişilik oluşturmak suretiyle davaya konu ihaleye katılım sağlanmasının da mümkün olduğundan.

İdari Şartname'de yer alan belirli bir süre ehliyet sahibi olma şartının ve Eskişehir ilinde ikamet etme şartının rekabeti engellediği iddiasının, Ticari Plakaların Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların "Ticari Plaka Verilecekler" başlıklı 3. maddesi uyarınca, ticari plaka verilebilmesi için "şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçmiş olduğunu ve sürekli olarak icra ettiğini beyan etmiş olmak" ve "en az iki yıldan beri o ilde ikamet etmek" şartlarının bulunduğu dikkate alındığında,

şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçmiş olmak ve sürekli olarak icra ettiğini beyan etmiş olmak şartı kapsamında işin niteliği gereği ve davalı idarenin ulaşım hizmetlerine ilişkin imtiyaz hakkına dayalı olarak söz konusu şartların aranmasının rekabeti engelleyici nitelikte olmadığından.

52 adet S plakanın ayrı ayrı ihale edileceğinin belirtilmesine rağmen tek bir ilan yapıldığı iddiasının, her bir ihalenin aynı gün farklı saatlerde yapılacağına yönelik liste hâlinde ilan yapıldığı, ilanın liste hâlinde yapılıyor olmasının tek bir ilan olarak kabul edilemeyeceği, her bir ihale için ayrı ayrı ilan şartının sağlandığından, yerinde olmadığı belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihale ilanının 2886 sayılı Kanun'a aykırı yapıldığı, 52 plaka aynı gün, aynı muhammen bedelle ihale edildiğinden ortada tek bir ihale bulunduğu, dava konusu işlemlerden önce İçişleri Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bildirilen bir rapor bulunmadığı, Belediye imtiyazdan vazgeçtiğinden vazgeçme iradesinin Belediye Meclisince ortaya konulmasının zorunlu olduğu, bu konuda alınmış bir Belediye Meclisi kararı bulunmadığı, İçişleri Bakanlığı'nın onayı ile ihale bedellerinin Polis Vakfına iletilmesinin zorunlu olduğu,

gerçek kişiler için en fazla 1 adet, tüzel kişiler için ise 10 adet S plaka alma hakkı tanınmasının hukuka aykırı olduğu, tek kişi ile limited şirket kurmanın mümkün olduğu, ehliyet sahibi olma şartının da hukuka aykırı olduğu, zira ihaleye katılanların sigortalı olarak şoför/işçi çalıştırma hakkına sahip oldukları, gerçek kişilerde aranan ehliyet sahibi olma şartının tüzel kişilerde aranmadığından rekabetin engellendiği, Eskişehir ilinde ikamet şartının da rekabeti engelleyici nitelikte olduğu, kira bedelinin ilk 3 yıl peşin, sonraki yıllar için ise yıllık alınacağına dair düzenlemenin dayanaksız ve keyfi bir uygulama olduğu,

bu yönde alınmış bir belediye meclisi/encümeni kararı bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) GEREKÇEDE KARŞI OY

Davacı tarafından, dava dilekçesinde ... tahdit plakalı servis aracı ile Eskişehir kent merkezinde servis plakası işletmekte olduğu belirtilmiş ve diğer iddiaların yanı sıra dava konusu ihale ilanı ile ihaleye ait İdari Şartname'de ihaleye girebilme şartları arasında sayılan "Eskişehir il sınırlarında kanunî ikamet sahibi olma" şartı aranmasının rekabeti engelleyici nitelikte olduğu iddia edilmiştir.

Bu itibarla, davacının hâlihazırda Eskişehir kent merkezinde servis plakası işletmekte olduğu ve söz konusu şartın, menfaatini ne şekilde ihlâl ettiğinin belirtilmediği, dolayısıyla güncel menfaatinin ihlâl edildiğinden söz edilemeyeceği anlaşıldığından, davacının İhale İlanı ve İdari Şartname'de bulunan "Eskişehir il sınırlarında kanunî ikamet sahibi olma" şartı bakımından dava açma ehliyetinin bulunmadığı dikkate alındığında, bu kısım bakımından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, esası incelenmek suretiyle verilen davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında usûl kurallarına uygunluk bulunmadığı düşüncesiyle, gerekçe yönünden kararın bu kısmına katılmıyorum.