Danıştay 13. Daire E.2023/2612 K.2023/3638

Dava konusu istem: ... Vakıf Üniversitesi Rektörlüğü'nce 01/02/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "36 Ay Süreli Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesinin sonuçlandırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı tarafından aynı işlemin iptali istemiyle ayrıca ... İdare Mahkemesi'nin ...sayılı esasına kayden dava açıldığı ve hâlen Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin E:2023/1835 sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği, dolayısıyla anılan davanın tarafları, konusu ve sebepleri aynı olduğundan aynı istemle açılmış ikinci dava niteliğindeki işbu davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenmesine imkân bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davanın tarafları aynı olsa da konusu ve sebeplerinin farklı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin ve temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USÛL YÖNÜNDEN

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usûlden reddedeceği kurala bağlanmıştır.

6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukuki korunma sürecini başlatmıştır.

Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukuki değildir.

O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukuki yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukuki yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

Bir usûl hukuku kurumu olarak derdestlik, davanın görülmekte/incelenmekte olması demektir. Derdestlikten maksat, davaya konu hukukî uyuşmazlığın davanın açılmasından sona ermesine kadarki süreçte içerisinde bulunduğu usûl hukukuna ilişkin hâldir. Başka bir ifadeyle, derdestliği “davanın tekrarlanması” olarak nitelendirmek yanlış olmayacaktır (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1679).

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dava dosyasının, Dairemizin E:2023/1835 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden, davacı tarafından, işbu davanın ihalenin sonuçlandırılarak dava dışı istekli üzerinde bırakılması üzerine tekliflerin değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılması aşamasına ilişkin olarak ileri sürdüğü, "teklif zarflarında yer alan teklif fiyatlarının hazır bulunanlara açıklanmadığı, saydamlık, güvenirlik ve kamuoyu denetimi ilkelerinin ihlal edildiği, ikinci fiyat tekliflerinin de açıklanmadığı,

01/03/2023 tarihinde tebliğ edilen ihale kararında ihale üzerinde bırakılan isteklinin ticaret unvanı dışında hiç bir bilgiye yer verilmediği" iddialarıyla açıldığı. Dairemizin E:2023/1835 sayılı dosyasında bakılan davanın ise ihaleye çıkılmasına ilişkin sürece yönelik olarak, "...

Vakıf Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 01/02/2023 tarihinde yapılan 'Yemek üretimi (malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı'' ihalesine ilişkin Teknik Şartnamesinin 7.1. ve 2.8. maddeleri ile sözleşme tasarısının 25. maddesinin ve 01.02.2023 tarihinde yapılan ihalenin; belirtilen ihale şartnamesi ve sözleşme tasarısı maddeleri ile ihalenin ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine, saydamlık, eşit muamele ve güvenilirlik ilkelerine aykırı olduğu" iddialarıyla açıldığı görülmektedir.

Bu durumda, ihale sürecindeki zincir işlemlerden ihaleye çıkılması kararı, ihale ilanı, ihale dokümanı ve sonrasında ihalenin gerçekleştirilerek sonuçlandırılmasına ilişkin işlemlere karşı ayrı ayrı dava açılabileceği, başka bir anlatımla bu işlemlerin birbirinden bağımsız olarak hukuki etkiler doğuran, icrai, ayrılabilir nitelikteki işlemler olduğu gözüne alındığında, ihaleye çıkılmasına ilişkin sürece yönelik olarak ihalenin hiç gerçekleştirilmemesi amacıyla ihale dokümanı ile birlikte ihalenin iptali istemiyle açılan dava ile ihale sonuç kararına karşı açılan işbu davanın konu ve sebeplerinde ortaklıktan bahsedilemeyeceği,

dolayısıyla bakılan davaların derdest olmadığı, aksi kabulün ihalenin gerçekleştirilmesi sürecindeki muhtemel hukuka aykırılıkları ve nihai ihale kararını yargısal denetim kapsamı dışına çıkaracağından davacının bu davayı açmada ayrıca bir hukukî yararı bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, Dairemizin E:2023/1835 sayılı dosyasından verilen 20/09/2023 tarih ve K:2023/3637 sayılı karar ile " 4734 sayılı Kanun'a tâbi olmayan davalı idare tarafından gerçekleştirilen ihalede, ihale sürecindeki işlemler nedeniyle şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulamayacağı anlaşıldığından, davacı tarafından açılan işbu dava hakkında bir karar verilmesi gerekirken, dava dilekçesinin ... Vakıf Üniversitesi Rektörlüğü'ne tevdii yolundaki Mahkeme kararında usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır." gerekçesiyle ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı tarafından ilk davadan sonra açılan bu davanın konu ve sebebi farklı olduğundan, davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.