Danıştay 13. Daire E.2023/3119 K.2023/4957

Dava konusu istem: Anamur Belediye Başkanlığı'nca Mersin ili, Anamur ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35. maddesinin (a) bendi uyarınca kapalı teklif usûlü ile 21/09/2021 tarihinde satışına ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesine göre kapalı teklif usulü ile satışına ilişkin ihalenin 21/09/2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandığı, ihalenin gerçekleşmesi sonrasında taşınmazın 16/12/2021 tarihinde satışının yapıldığı,

her ne kadar idarece taşınmazın satışına ilişkin ihaleden Mersin 10. Noterliği'nin 31/07/2023 tarih ve 2049 sayılı ihtarnamesi ile haberdar olunduğu ileri sürülmekte ise de, taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesine göre kapalı teklif usulü ile satışına ilişkin ihalenin davalı idare tarafından 21/09/2021 tarihli Resmî Gazete'de ilan edildiği, bu çerçevede dava konusu ihalenin öğrenme tarihinin de 21/09/2021 tarihi olduğunun kabulünün gerektiği;

bu durumda, dava konusu ihalenin ilanından itibaren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi hükmüne istinaden otuz (30) gün içinde söz konusu ihaleye dava açılması gerekirken, dava açma süresi geçirildikten sonra (yaklaşık 2 yıl sonra) açılan işbu davada süre aşımı bulunduğundan davanın esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava açma süresi için öğrenme tarihinin esas alınması gerektiği, öte yandan ihalenin usûlüne uygun ilan edilmediği, ihale ilanının yasal şartları taşımadığı, dava konusu işlem düzenleyici işlem olmadığından dava açma süresinin ilan ile başlayacağının kabulünün mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı idare tarafından, Anamur Belediye Başkanlığı'nca 21/09/2021 tarihinde kapalı teklif usûlü ile gerçekleştirilen Mersin ili, Anamur ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın satışına ilişkin ihalenin gerçekleştirildiği, 16/12/2021 tarihinde ise satışının yapıldığı, ihale kapsamında taşınmazın satışının yapıldığı şirketin ... Noterliği'nin … tarih ve … no.lu ihtarnamesi ile söz konusu taşınmazın tahliye edilmesi hususunun ihtar edildiği, bunun üzerine söz konusu ihale ve satıştan bu tarihte haberdar olunduğu ileri sürülerek 08/09/2023 tarihinde anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu; "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin 2. fıkrasında, dava açma süresinin idarî uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı, 4. fıkrasında ise ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı yer almıştır.

2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; aynı maddenin 2. fıkrasında, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddelerinde, idarî işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı belirtilmek suretiyle dava açma süresinin başlamasında, "yazılı bildirim"in esas alınması öngörülmüş olup, hak arama özgürlüğünün kullanılması bakımından, idarî işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde bildirilmesi gerekmektedir.

Düzenleyici işlemler dışında kalan bireysel nitelikteki idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, dava açma sürelerinin hesabında, idarî işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihin esas alınması gerekmekte ise de, idarece tesis edilen işlemin doğrudan tarafı olmayan ve bu nedenle de idarece yazılı bildirim zorunluluğu bulunmayan kişilerin açacakları davalarda, bu kişilerin idarî işlemi öğrenme tarihinin belirlenebildiği durumlarda, öğrenme tarihinin esas alınması gerekmektedir.

Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenen, dava açma süresinin hesabında bildirim yerine ilanın esas alınarak sürenin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlamasına ilişkin kural, ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı açılan idarî davalara yöneliktir.

Düzenleyici idarî işlemler, genel ve kişilik dışı olan idarî işlemlerdir. Örneğin, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, tüzük ve yönetmelik gibi işlemler bu niteliktedir. Düzenleyici işlemler, maddi kriter bakımından, yani içerikleri itibarıyla, kanunlara benzerler. İdare, düzenleyici işlemlerle kurallar (normlar) koyar (GÖZLER Kemal, İdare Hukuku, Cilt:1, Ekin, Mayıs 2019, Bursa, s.770).

2577 sayılı Kanun'da düzenleyici işlemlere karşı dava açma süresinin başlangıcı olarak öngörülmüş olan ilân tarihinin, bireysel işlem niteliğinde olan ihalelere yönelik işlemler açısından uygulanması mümkün olmayıp, bu işlemlerin de yazılı bildirim veya öğrenme üzerine yasal süresi içinde dava konusu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla, dava konusu ihale işlemi, ilanı gereken düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından dava açma süresinin ilanla başlamayacağı ve yazılı bildirim yapılmayan hâllerde işlemin bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenildiği tarihten itibaren dava açma süresinin başlayacağı dikkate alındığında, davanın, ilan veya ihale tarihinden itibaren değil ihaleden hukuka aykırılık iddialarının dayanağı bütün unsurlarıyla haberdar olunan ve öğrenme tarihi olarak belirtilen tarihi izleyen günden itibaren süresi içinde açılıp açılmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı Belediye tarafından, uyuşmazlık konusu ihaleden … tarih ve … sayılı ihtarnamenin kendilerine tebliğ edildiği 14/08/2023 tarihinde haberdar olduklarından bahisle 08/09/2023 tarihinde bu ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, dava dosyasında davacının bu tarihten daha önce ihaleden haberdar olduğuna dair herhangi bir bilgi veya belgenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı tarafından dava konusu işlemin bütün unsurlarıyla öğrenildiği tarih olarak belirtilen 14/08/2023 tarihini izleyen günden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde öngörülen otuz (30) günlük dava açma süresi içinde, 08/09/2023 tarihinde açılan işbu davanın süresinde olduğu anlaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır