Danıştay 13. Daire E.2023/3401 K.2023/6212

Dava konusu istem: Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen Adana ili, Yüreğir ilçesi, …Mahallesi'nde bulunan … ada, … parsel numaralı taşınmaz üzerindeki. Blok. Kat.

Nolu kamu konutunun satışına ilişkin 22/03/2021 tarihinde yapılan ihale üzerinde kalan davacı tarafından, kamu konutunun tahsis edildiği şahıs tarafından ihalenin iptali istemiyle açılan davanın yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine 21/06/2023 tarihli dilekçe ile "taşınmazda öncelikli alım hakkı sahipliğinin olup olmadığının açık ve net bir şekilde belirtilerek ön alım hakkının mevcut olmadığına karar verilmesi,

tekrar alınacak olan ihale komisyon kararında bu hususun dikkate alınması ve ihalenin kaldığı noktadan devam ettirilerek satış ihalesinin üzerinde bırakılmasına karar verilmesi" istemiyle yaptığı başvurunun reddedilmesini müteakip aynı taleple yapılan 14/08/2023 tarihli başvurunun reddine ilişkin Adana Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlık ivedi yargılama usulüne tabi olduğundan, davacının "ilgili taşınmazda ön alım hakkının mevcut olmadığına karar verilmesi ve konutun ihalesinin tarafına tekrar bırakılması" istemiyle 21/06/2023 tarihinde yaptığı başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin davacıya 01/08/2023 tarihinde tebliğ edildiği,

bu işleme karşı 30 günlük yasal dava açma süresi içerisinde ve (süre bitimi adli tatile denk geldiğinden) en geç 07/09/2023 tarihine kadar dava açılması gerekirken, anılan işleme karşı 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında 14/08/2023 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'ne itiraz başvurusunda bulunulduğu, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde ivedi yargılama usulünde bu Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin uygulanamayacağı kurala bağlandığından, söz konusu başvurunun dava açma süresini durdurmadığı,

18/09/2023 tarihinde açılan davanın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle süreaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yapılan başvuruların 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında değil anılan Kanun'un 10. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yapıldığı, dolayısıyla idarenin kesin olmayan ilk cevabının tebliğ edildiği 01/08/2023 tarihinden itibaren 4 aylık dava açma süresi içerisinde davanın açıldığı belirtilerek Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti Hazineye ait lojman dairesi 4706 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile 385 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca 22/03/2021 tarihinde satış ihalesine çıkarılmıştır. İhaleye davacı ile birlikte ilgili kamu konutunun tahsis edildiği ...'da katılmış, ihale en yüksek teklifi veren davacı üzerinde kalmıştır.

Akabinde dava dışı … tarafından, taşınmazın en yüksek teklifi veren kişiye ihale edilmesi ve kendisinin "öncelikli alım hakkının bulunmadığına" ilişkin komisyon kararının iptali istemiyle açılan davada, …İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla "davalı idarece davacının (dava dışı ...) kamu konutunu fiilen kullanmadığına ilişkin açık ve net bir tespit yapılmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Davacı tarafından 21/06/2023 tarihli dilekçe ile "taşınmazda öncelikli alım hakkı sahipliğinin olup olmadığının açık ve net bir şekilde belirtilerek ön alım hakkının mevcut olmadığına karar verilmesi ve ihalenin kaldığı noktadan devam ettirilerek satış ihalesinin üzerinde bırakılmasına karar verilmesi" talebiyle Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Daire Başkanlığı'na başvurulmuş, anılan talep davalı idarenin 21/07/2023 tarihli, "...söz konusu bağımsız bölümün ilgili Mahkeme kararına istinaden yeniden satış ihalesine konu edilmesi hâlinde,

yargı kararında belirtilen hususlar dikkate alınarak taşınmazda öncelikli alım hakkı sahipliği olup olmadığı açık ve net olarak somut bilgi ve belgelerle de desteklenmek suretiyle tespit edilerek, ilgili mevzuatında öngörüldüğü şekilde işlem tesis edileceği" yönündeki cevabi yazısıyla reddedilmiştir.

Söz konusu cevaba karşı davacı tarafça bu sefer aynı istemle 14/08/2023 tarihli dilekçe ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'ne itirazda bulunulmuş, söz konusu itirazın aynı gerekçe ile reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları, yönlerinden sırasıyla inceleneceği; aynı maddenin 6. fıkrasında, maddede belirtilen hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi hâlinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmaması hâlinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler; idarenin, kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade beyanıyla tesis ettiği, hukuk düzeninde değişiklik yapan, yani başkaca bir işlemin varlığına gerek olmaksızın doğrudan ilgililerin hukukunu etkileyen işlemler olup, işlemin kesin ve yürütülebilir nitelikte olması iptal davasına konu olması için zorunlu şartlardandır.

Uyuşmazlıkta, 22/03/2021 tarihli ihalenin davacı uhdesinde kalması üzerine davaya konu kamu konutunun tahsis edildiği … tarafından, taşınmazın en yüksek teklifi veren kişiye ihale edilmesine ve kendisinin "öncelikli alım hakkının bulunmadığına" ilişkin komisyon kararının iptali istemiyle dava açılmış, açılan davada Mahkemece, "davalı idarece kamu konutunun adına tahsis edildiği kişi tarafından fiilen kullanılıp kullanılmadığına ilişkin açık ve net bir tespit yapılmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Akabinde, davacı tarafından, Mahkeme kararı doğrultusunda davalı idarece işlem tesis edilmesi beklenmeksizin, benzer taleplerle idareye başvurulmuş ve bu başvurunun reddi işlemi dava konusu edilmiştir.

Bir başka ifade ile anılan yargı kararı üzerine gereğinin yerine getirilmesini teminen ve kararda belirtilen hususlar dikkate alınarak ilgili kamu konutunda ön alım hakkı sahipliğinin bulunup bulunmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması suretiyle davalı idarece işlem tesis edilmesinin beklenilmesi ve bunun üzerine davacı tarafından aleyhine sonuç doğurabilecek nitelikteki hususlar için dava açılması gerekirken, Mahkeme kararının iptal gerekçesini oluşturan benzer bir taleple idareye başvurulduğu, anılan başvurunun açık ve net olmayan bir cevapla reddedildiği, bu cevabın ise yargı kararında yapılan tespite dair bir açıklama olduğu, yeni bir hukuki sonuç doğuracak mahiyette olmadığı, dolayısıyla idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai bir nitelik taşımadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, süreaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.