Danıştay 13. Daire E.2023/3404 K.2023/5078

Dava, davacı şirket tarafından, ... Çöpgazı Elektrik Üretim Tesisine ilişkin ... tarih ve ... sayılı üretim lisansının, daha önce ... Yenilenebilir Enerji A.Ş.'nin faaliyet gösterdiği ve anılan şirketin lisansının sona ermesi nedeniyle kullanılmayan Lot-1 ve Lot-2 alanlarındaki gazın kullanımına imkan verecek şekilde tadil edilmesi talebiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istemiyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na karşı açılmıştır.

Ankara 25. İdare Mahkemesi'nin 16/11/2022 tarih ve E:2022/969, K:20232/2547 sayılı kararıyla, bakılan davanın niteliği itibariyle taşınmaza ilişkin mevzuattan kaynaklandığı, bu nedenle işbu davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34. maddesinin 1. fıkrası gereğince taşınmazların bulunduğu yer olan Denizli ilkinin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu Denizli İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle dosyanın Denizli İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

Denizli 1. İdare Mahkemesi'nin 26/10/2023 tarih ve E:2022/2674, K:2023/1852 sayılı kararıyla ise, uyuşmazlığın taşınmaz mallara ilişkin özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı n Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrası ve anılan kanundaki diğer özel yetki kuralları kapsamında bulunmaması karşısında, davanın görüm ve çözümünün, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca idari işlemi tesis eden Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun idari yargı çevresi yönünden bağlı bulunduğu Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkisine girdiği sonucuna varılarak yetkili mahkemenin belirlenebilmesi için dava dosyasının Danıştay'a gönderilmesine karar verilmiştir.

Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin yukarıda yer verilen birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

2577 sayılı Kanun'un 33. ile 37. maddeleri arasında ise, kamu görevlileri ile ilgili davalarda, taşınmaz ve taşınır mallara ilişkin davalarda, tam yargı davalarında ve vergi uyuşmazlıklarında geçerli olan özel yetki kuralları düzenlenmiştir.

Anılan Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idarî sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idarî davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü yetki kuralı özel ve kesin nitelikte olduğundan; anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır (YENİCE Kâzım/ESİN Yüksel, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, 1983, Ankara, s.656).

Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiç birinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil; "idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden" idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır (CANDAN Turgut, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2020, Ankara, s.1051).

Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından, ... Çöpgazı Elektrik Üretim Tesisine ilişkin 04/06/2020 tarih ve EÜ/9373-1/04529 sayılı üretim lisansının, daha önce ... Yenilenebilir Enerji A.Ş.'nin faaliyet gösterdiği ve anılan şirketin lisansının sona ermesi nedeniyle kullanılmayan Lot-1 ve Lot-2 alanlarındaki gazın kullanımına imkan verecek şekilde tadil edilmesi talebiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu, söz konusu başvurunun 03/11/2022 tarih ve 11363-8 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile reddedildiği, bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın, enerji piyasası mevzuatına dayalı olarak yapılan lisans tadili başvurusunun reddine dair Kurul kararına ilişkin olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idarî merci olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.