Danıştay 13. Daire E.2023/3697 K.2024/770

Dava konusu istem: İstanbul ili, ... ilçesi, ... Ortaokulu'nun spor salonunun eğitim öğretim saatleri dışında ve her türlü güvenlik önlemleri alınarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 17/5, 35/d ve 51/g maddeleri uyarınca pazarlık usulü ile kiralanmasına ilişkin 18/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan 25/08/2022 tarihli Protokolün "Yetki ve İşlemler" başlıklı 8. maddesinin 5. fıkrasında "Bu protokolün yürürlüğe girdiği tarihten önce İdare tarafından kiralanan yerlere ilişkin düzenlenen kira sözleşmelerinin sürelerinin bitiminden en az üç ay önce idare tarafından kiracılara, bu yerleri yeniden kiralamak istemeleri halinde Kuruma başvurmaları gerektiği bildirilir ve Kuruma da sözleşmenin sona ereceği tarih konusunda bilgi verilir." düzenlemesine yer verildiği, davacı ve Okul Aile Birliği arasında akdedilen İstanbul ili, ... ilçesi, ...

Ortaokulu'nun spor salonunun kiralanmasına dair 17/06/2021 imza, 01/10/2021 yürürlük tarihli "Spor Salonu Kiralama Sözleşmesi"nin süresinin bitiminden en az üç ay önce idare tarafından kiracı olan davacıya, bu yeri yeniden kiralamak istemesi halinde Kuruma başvurması gerektiğine dair bir bildirim yapılması gerekirken yapılmadığı, bu hâliyle davacıya yeniden ilgili yeri kiralamak suretiyle işletmeye devam etme hakkı tanınmadığı, bu durumda spor salonunun pazarlık usulü ile ihale edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, sözleşme süresinin bitiminden sonra taraflarca yeni bir sözleşme imzalanmadığı, yükümlülüklerini yerine getiren kiracılar tarafından kira sözleşmelerinin bitiminde idarelere bu yerleri yeniden işletmeyi istemeleri halinde bildirimde bulunulması gerekirken davacı tarafından böyle bir yazılı bildirimde bulunulmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, sözleşme süresince hiçbir yükümlülüklerinin ihlâl edilmediği, spor salonunu işletme hakkı devam ettiğinden yeni dönemde de kira ödemelerinin yapıldığı, mevcut kiracıların talep etmesi hâlinde yeniden kiralama işleminin yapılabileceği, yeniden kiralama istemiyle yaptıkları başvuruya cevap verilmediği, protokol hükümleri uyarınca idare tarafından üç ay önce bildirim yapılması gerekmekte iken bu bildirimin yapılmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı taraf ile ... Ortaokulu Okul-Aile Birliği arasında Milli Eğitim Bakanlığına tahsisli taşınmaz mal üzerinde bulunan ... Ortaokulu içerisinde yer alan spor salonunun 9 ay süreyle kiralanmasına dair sözleşme 01/10/2021 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 17/06/2021 tarihinde imzalanmıştır.

Söz konusu spor salonunun sözleşme süresinin bitim tarihine yakın bir tarihte pazarlık usulü ile tekrar kiralanmasına ilişkin Okul Aile Birliği kararı ve okul müdürlüğünün uygun görüşlü yazısı doğrultusunda Üsküdar Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün uygun görüşü sonucunda İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı oluru ile spor salonunun eğitim öğretim saatleri dışında hafta içi saat 17:00-21:30 ile hafta sonu saat 10:00-19:00 zaman aralığında ve üç yıl süre ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında okul aile birliği tarafından kiraya verilmesi uygun görülmüş,

spor salonunun Okul Aile Birliği tarafından eğitim öğretim saatleri dışında her türlü güvenlik önlemleri alınarak pazarlık usulü ile ihale edilmesine karar verilmiş, bunun üzerine söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği.

"Pazarlık usulüyle yapılacak işler" başlıklı 51. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi işlerinin ihalesinin pazarlık usulüyle yapılabileceği, 74. maddesinde ise, "Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi,

trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı resmi gazetede yayınlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "İhale usulleri" başlıklı 67. maddesinin 4. fıkrasında, "Taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerinde; kullanışlarının özelliği veya İdareye yararlı olması hususlarının bulunup bulunmadığı Bakanlıkça belirlenir.

Ancak, aşağıda belirtilen durumlarda bu özelliklerin varlığı kabul edilir ve Kanunun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlıkla kiraya verilebilir. (...) b) (Değişik:RG-11/9/2014-29116) Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan bölümlerinden Bakanlıkça belirlenenlerin dışında kalanların kiraya verilmesi,

(...) n) (Ek:RG-21/2/2019-30693) Sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren eski kiracısı tarafından kiralanması talep edilen ve İdarece uygun görülen taşınmazların (tahsisli taşınmaz içerisinde yer almayan otoparklar hariç) ilk sözleşme tarihinden itibaren toplam kira süresi yirmi yılı geçmemek üzere kiraya verilmesi.", 70. maddesinin 1. fıkrasında, "Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerler, tasarruf eden kuruluş amirinin görüşü alınmak suretiyle, ilde (Değişik ibare:RG5/10/2022-31974) il müdürünün,

ilçede kaymakamın onayı ile İdarece kiraya verilebilir.", 5. fıkrasında, "Bakanlık, bu taşınmazların üçüncü kişilere kiraya verilmesine ilişkin olarak adına tahsis yapılan İdarelerle protokol yapmaya yetkilidir.", "Kira sözleşmesinin sona ermesi ve feshi" başlıklı 74. maddesinin 1. fıkrasında ise "Kira sözleşmesi, sürenin bitimiyle sona erer." kuralı yer almaktadır.

Bu kapsamda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan 25/08/2022 tarihli Protokolün, Amaç başlıklı 1. maddesinde, protokolün amacının, mülkiyeti hazineye ait olup Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edilen taşınmazlar üzerinde yer alan okul/kurumlarda bulunan ve ticari amaçla kullanılması mümkün olan açık alan, salon ve benzeri yerlerin Okul Aile Birlikleri tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında üçüncü kişilere kiralanması suretiyle işlettirilmesine ilişkin işlemler ve elde edilen gelirlerin dağılımı ile ilgili usul ve esasların düzenlenmesi olduğu belirtilmiş,

"Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde, "Kurum: Taşınmazın bulunduğu yer il/ilçe Milli Eğitim Müdürlüğünü, İdare: Taşınmazın bulunduğu yer Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünü veya Milli Emlak Müdürlüğünü/Şefliğini, Sözleşme: Okul aile birliği ile üçüncü kişiler arasında imzalanan yazılı anlaşmayı ifade eder", Yetki ve İşlemler" başlıklı 8. maddesinin 4. fıkrasında.

"Bu Protokol kapsamında yer alan taşınmazlardan olmakla birlikte bu Protokolün imzalandığı tarihten önce Okul Aile Birlikleri veya İdare tarafından kiralanan yerlere ilişkin mevcut sözleşmeler, sözleşme süresi sonuna kadar aynı süre ve şartlarla ilgisine göre Okul Aile Birlikleri veya İdare tarafından yürütülür." düzenlemesine,

5. fıkrasında ise, "Bu protokolün yürürlüğe girdiği tarihten önce İdare tarafından kiralanan yerlere ilişkin düzenlenen kira sözleşmelerinin sürelerinin bitiminden en az üç ay önce idare tarafından kiracılara, bu yerleri yeniden kiralamak istemeleri halinde Kuruma başvurmaları gerektiği bildirilir ve Kuruma da sözleşmenin sona ereceği tarih konusunda bilgi verilir," düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının, taraflarca sözleşmenin feshedilmemesi nedeniyle spor salonunu işletme haklarının devam ettiği iddiası incelendiğinde; Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz malların üçüncü kişilere kiralanması 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nunda düzenlenen ihale usullerinden birisi yapılmak suretiyle mümkün olmaktadır. Yapılacak bu ihaleler neticesinde imzalanan sözleşmelerin sürelerinin bitiminde ise idareler tarafından bu taşınmazların tekrar kiraya verilip verilmemesi noktasında takdir yetkileri bulunmaktadır.

Olayda, davacı taraf ile Okul Aile Birliği arasında okul içerisinde bulunan spor salonunun 9 aylığına işletilmesine dair sözleşme 01/10/2021 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 17/06/2021 tarihinde imzalanmış ve 01/07/2022 tarihinde sözleşme sona ermiştir.

Bu kapsamda davalı idarenin sözleşme bitim süresine yakın bir tarihte veya sözleşme süresi dolduktan sonra ihaleye çıkılması konusunda takdir hakkına sahip olduğu, her ne kadar davacı tarafından sözleşme yükümlülüklerine aykırı bir durumun gerçekleşmediği ileri sürülse de, idarenin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak pazarlık usulüyle ihaleye çıkılması noktasında yetkisinin bulunduğu anlaşıldığından, anılan spor salonunun 2886 sayılı Kanun'un 51/g maddesi uyarınca yeniden ihaleye çıkarılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Davacının, imzalanan protokol hükümlerine göre sözleşme süresinin bitiminden üç ay önce bildirim yapılması gerekirken bu bildirimin yapılmadığı iddiası incelendiğinde;

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında 25/08/2022 tarihinde mülkiyeti Hazineye ait olup Milli Eğitim Bakanlığı'na tahsis edilen taşınmazlar üzerinde yer alan okul/kurumlarda bulunan ve ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerlerin Okul Aile Birlikleri tarafından kiraya verilmesine dair imzalanan Protokolün "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde, "İdare" taşınmazın bulunduğu yer Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü veya Milli Emlak Müdürlüğü/Şefliği şeklinde tanımlanmıştır.

8. maddenin 4. fıkrasında gerek Okul Aile Birlikleri, gerekse de İdare tarafından kiralanan taşınmazlar hakkında sözleşmelerin süresinin bitimine kadar aynı şartlarla yürütülmesi gerektiği düzenlenmiş, 5. fıkrasında ise, Okul Aile Birliği tarafından kiralanan taşınmazlar hakkında bir düzenleme yapılmadığı, yalnızca İdare tarafından Protokolün yürürlüğe girmesi tarihinden önce kiralanan taşınmazlar için sözleşme süresinin bitiminden üç ay önce kiracılara bir bildirim yapılma yükümlülüğünün getirildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, üç ay önce bildirim yapılmasına dair getirilen yükümlülüğün yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü veya Milli Emlak Müdürlüğü/Şefliği tarafından kiralanan taşınmazlar açısından geçerli olduğu, uyuşmazlık kapsamında bahsi geçen spor salonunun ise Okul Aile Birliği tarafından kiralandığı, Okul Aile Birliği'nin Protokol'de ifade edilen idarelerden olmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin sözleşme bitiminden üç ay önce bildirim yapması yönünde bir yükümlülüğünün bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Davacının, mevcut kiracıların talep etmesi hâlinde yeniden kiralama yapılması gerektiği iddiası incelendiğinde;

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 67. maddesinin 4. fıkrasının (n) alt bendinde sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren eski kiracısı tarafından kiralanması talep edilen ve idarece uygun görülen taşınmazların kiraya verilmesinin pazarlık usulü ile yapılabileceğine dair düzenleme yer almaktadır. Bu kapsamda kiracılar tarafından kiralanan yerlerin yeniden kiralanması istemleriyle yapılan yazılı başvurular idareler tarafından olumlu karşılansa dahi, söz konusu yerlerin yeniden kiralanması için açıklık ve rekabet ilkeleri sağlanarak pazarlık usulüyle ihale yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, davacı tarafından yazılı bir başvuru yapılmak suretiyle söz konusu spor salonunun yeniden kiralanması istemiyle bir başvuru yapıldığı ve buna cevap verilmediği ileri sürülse de, her halde yeniden kiralama işleminin pazarlık usulüyle yapılması icap ettiği anlaşıldığından, dava konusu ihalede bu yönüyle de hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, spor salonunun pazarlık usulüyle ihale edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz istemi yerinde görülmeyerek anılan Mahkeme kararının onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.