Danıştay 13. Daire E.2023/472 K.2023/3594

Nakliye ve Taahhüt Sanayi Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü'nce 10/06/2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü 181 ve 183 Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı ile Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması" ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair 14/09/2022 tarih ve 2022/UY.I-1119 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı şirketin, Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü'nce 10/06/2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü 181 ve 183 Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı ile Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması İşi" ihalesine istekli olarak katıldığı, anılan ihalede yaklaşık maliyetin 149.981.981,14-TL olarak belirlendiği, toplam teklif bedeli 122.478.000,00-TL olan davacı şirketten aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği,

aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması sonucu yapılan itirazen şikâyet başvurusunun dava konusu Kurul kararıyla reddedilmesi üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

Davacı şirket tarafından, KGM/BAKIM iş kalemi için 31.999.912,12-TL fiyat teklif edildiği, birim analiz toplamının 5.622,54-TL olarak hesaplandığı, işin anahtar teslim götürü bedel kısmının miktarının ise 3.636 km olduğu, analiz toplamı ile işin anahtar teslim götürü bedel kısmının miktarı çarpıldığında (5.622,54-TL x 3.636 km) 20.443.555,44-TL bulunduğu, bu tutara davacı tarafından analizde öngörülen kâr ve genel giderler tutarı olan 11.556.365,70-TL eklendiğinde, toplam tutarın 31.999.921,14-TL olduğu, bu tutarın davacı tarafından teklif edilen 31.999.912,12-TL'yi 9,02-TL aştığı,

Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.8. maddesinde, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan analizler üzerinde yapılan incelemede, çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak,

hesaplama hatasının ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltileceği ve bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceğinin düzenlenmiş olması karşısında, davacının aşırı düşük teklifine ilişkin yaptığı açıklamada sunduğu analizlerde hesaplama hatası bulunduğu ve analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak hesaplama hatasının düzeltilmesi sonucu analiz fiyatının teklif fiyatını aştığı anlaşıldığından,

davacının teklifinin reddedilmesinin uygun olduğu gerekçesiyle itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafından, somut uyuşmazlık bakımından Tebliğin 16.5.3. maddesinin uygulanması gerektiği ve analizlerde yapılan hesap hatasının aritmetik hata olarak kabul edilemeyeceği ileri sürülmüşse de, yapılan hatanın tekliflerin sunulması aşamasında değil, aşırı düşük teklif açıklamasında yapılmış olduğu hususu gözetildiğinde, iş bu uyuşmazlık bakımından Tebliğ'in 16.5.3. maddesinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, toplam 9,02-TL tutarındaki hatanın teklif tutarının binde birinden düşük olduğu, sıralamayı da değiştirmediği, Tebliğin 16.5.3 maddesi uyarınca aritmetik hata olarak kabul edilmemesi gerektiği, tekliflerinin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacı şirket tarafından, KGM/BAKIM iş kalemi için 31.999.912,12-TL fiyat teklif edildiği, analiz toplamının 5.622,54-TL olarak hesaplandığı, işin anahtar teslim götürü bedel kısmının miktarının ise 3.636 km olduğu, analiz toplamı ile işin anahtar teslim götürü bedel kısmının miktarı çarpıldığında (5.622,54-TL x 3636 km) 20.443.555,44-TL bulunduğu, bu tutara davacı tarafından analizde öngörülen kâr ve genel giderler tutarı olan 11.556.365,70-TL eklendiğinde, toplam tutarın 31.999.921,14-TL olduğu,

bu tutarın davacı tarafından teklif edilen 31.999.912,12-TL'yi 9,02-TL aştığı, düzeltilmiş analiz fiyatı teklif fiyatının üzerinde olan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği, olayda, Tebliğ'in 16.5.3. maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığı, Tebliğ'in 45.1.8. maddesi uyarınca teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü'nce 10/06/2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü 181 ve 183 Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı ile Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması İşi" ihalesinde yaklaşık maliyet 149.981.981,14-TL olarak belirlenmiş, ihaleye 122.478.000,00-TL teklif veren davacı şirketten aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, davacı şirket tarafından, KGM/BAKIM iş kalemi için 31.999.912,12-TL fiyat teklif edilmiş, "km" başına analiz toplamı 5.622,54-TL olarak hesaplanmış, işin anahtar teslim götürü bedel kısmının miktarı 3.636 km olduğundan,

analiz toplamı ile işin anahtar teslim götürü bedel kısmının miktarı çarpıldığında (5.622,54-TL x 3.636 km) 20.443.555,44-TL analiz toplamı bulunduğu, bu tutara davacı tarafından analizde öngörülen kâr ve genel giderler tutarı olan 11.556.365,70-TL eklendiğinde toplam tutarın 31.999.921,14-TL olduğu, bu tutarın davacı tarafından teklif edilen 31.999.912,12-TL'yi 9,02-TL aştığı yönünde hesaplama yapılması üzerine,

davacının aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayarak teklifi değerlendirme dışı bırakılış, bu karara yönelik yapılan itirazen şikâyet başvurusunun dava konusu Kurul kararıyla reddedilmesi üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, ... gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8. maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır." kuralı yer almıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler" başlıklı 45. maddesinde, "... 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. ..." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, ihale komisyonunca verilen teklifler değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanlardan teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yapılan açıklamalarda sunulan analizleri, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan,

analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait tekliflerin reddedileceği, analizler üzerinde yapılan incelemede, çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatasının ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltileceği, düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık KGM/BAKIM iş kalemi için hesaplanan toplam analiz fiyat tutarının, 31.999.912,12-TL olan teklif tutarının üzerinde olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.

Olayda, Tebliğ'in 45.1.8. maddesi uyarınca çarpım ve toplama hatalarının idarece re'sen düzeltilmesi gerektiği, nitekim 09/09/2022 tarihli Esas İnceleme Raporu'nda, her bir girdi için tüm küsürat dikkate alınmak suretiyle girdi miktarları ile birim fiyatların çarpılması sonucu iş kaleminin "km" başına kârsız toplam analiz tutarının 5.622,50-TL olarak belirlendiği, bu tutarın 3636 km ile çarpımı sonucu elde edilen tutarın 20.443.410,00-TL olduğu, buna belirlenen kâr ilave edildiğinde analiz toplam tutarının 31.999.775,70-TL olarak tespit edildiği, söz konusu tutarın davacının teklif tutarı olan 31.999.912,12-TL'den düşük olduğu,

dolayısıyla davacının teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği yönünde görüş belirtildiği, Daire Başkanı tarafından da bu görüşe iştirak edildiği, buna rağmen dava konusu Kurul kararında aksi yönlü bir değerlendirme ile itirazen şikâyet başvurusunun reddedildiği görülmektedir.

Dairemizin 21/06/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, KGM/BAKIM iş kalemi için 09/09/2022 tarihli Esas İnceleme Raporu'nda yapılan hesaplamanın hangi verilere dayandığı ile Kurul kararında yapılan aksi yönlü değerlendirmenin maddi ve hukukî gerekçeleri sorulmuş; dosyaya sunulan 01/08/2023 tarihli cevabi yazıda özetle, hesaplamanın davacının birim fiyatlarına dayandırıldığı, ilgili rapora göre davacının teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği, ancak nihai kararın Kurul'un takdirinde olduğu ifade edilmiştir.

Bu durumda, analiz toplamının teklif tutarını aşıp aşmadığı hususunda yapılacak hesaplamada maddi bir hata bulunması durumunda, söz konusu hatanın Tebliğ'in 45.1.8. maddesi uyarınca idarece re'sen düzeltilmesi ve nihai değerlendirmenin hatadan arındırılmış hesaplama üzerinden yapılması gerektiği, nitekim Kamu İhale Kurumu tarafından tanzim edilen 09/09/2022 tarihli Esas İnceleme Raporu'nda gerekli hesaplamanın yapıldığı, yapılan bu hesaplamaya göre analiz toplamı teklif tutarından düşük kaldığından davacının teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiğinin belirtildiği, buna rağmen maddi ve hukukî gerekçeleri ortaya koyulmaksızın dava konusu Kurul kararında aksi yönlü bir değerlendirme yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.