Danıştay 13. Daire E.2024/1172 K.2024/3015

2-...3-... 4- ...5- ...6- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Belediye Başkanlığı'nca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35. maddesine göre açık teklif usulü ile gerçekleştirilen, "1 yıl (12 ay) süreyle şehir içi toplu taşıma hizmetinde belediyenin belirlediği hat ve güzergahlarda kullanılmak üzere belediyeye ait 10 adet 12 mt.lik otobüs ile 50 adet 6 mt.lik küçük otobüs çalıştırılması ve işletilmesi, mevcut araçların ve belirlenen hat ile güzergahlarda kiralama usulü ile çalıştırılması işi"ne ilişkin 07/12/2023 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu ihalenin kamuoyuna duyurulması amacıyla Basın İlan Kurumu'na başvuru yapılması akabinde kiralama ihalesi ilanının 24/11/2023 tarihinde ... Yerel Gazetesinde, 01/12/2023 tarihinde ise ... İnternet Haber Sitesinde yayınlandığı, söz konusu ihaleye ...

Belediyesi Ulaşım A.Ş.'nin teklif verdiği, bu ihale teklifi 07/12/2023 tarihindeki komisyon kararı ile değerlendirilerek kiralama ihalesinin anılan şirket üzerinde bırakıldığı, komisyon kararının da 08/12/2023 tarihinde ita amiri tarafından onaylandığı,... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararı ile belediye adına imtiyaz verilmesinde görevli ve yetkili kılınan belediye meclisince ihaleyi yürütmekle görevli belediye encümenine yetki verildiği, ...

Belediyesinin sorumluluk sınırları içinde 31 hat ve güzergahta 141 adet M plakalı minübüs çalıştığı, anılan minibüslere ilişkin olarak ihale yapılmadan ilgilere taşıma hakkı verildiği, "M" plakaların tahditli değil tahsisli plaka olduğu, ayrıca davacılara ait il ve ilçe trafik komisyonu kararı bulunmadığı,

belediyeler hakkında düzenlenen Sayıştay denetim raporları gereğince kazanılmış haktan bahsedilemeyeceği, dava konusu araçların belirlenen hat ve güzergahlarda çalıştırılması ve işletilmesinin kiralama usulü ile çalıştırılması işi için 2886 sayılı Kanun uyarınca ihaleye çıkılmasına dair davalı idarenin yetkisi kapsamında ihale çalışmalarının başlatılarak rekabet ilkesi ve ve kamu yararı gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, Belediye'ye ait otobüslerin ve hatlarının özel hukuk şahıslarına kiraya verilmesine dair belediye meclis kararı bulunmadığı, dava konusu ihalenin 07/12/2023 tarihinde ve 1 yıl süreyle kiralamaya ilişkin olduğu, 2024 yılı Mart ayında mahalli idareler seçimi yapılacağından 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 67. maddesinde belirlenen azami sürenin aşıldığı, davalı idarece ihtiyaca dair asgari düzeyde dahi hiçbir teknik inceleme yapılmadığı,

toplamda 141 adet minibüsün ve halk otobüslerinin çalıştığı ... kent merkezinde geçimlerini dahi temin edemez durumda oldukları, yüksek meblağlar ödenerek alınan 60 adet otobüsün hatlarıyla birlikte aylık sembolik bir muhammen bedel üzerinden kiralanmasının kamu yararına aykırı olduğu, dava konusu ihaleye sadece tüzel kişilerin katılabileceği şeklindeki kısıtlamanın rekabete açıkça aykırı olduğu, ayrıca toplu taşıma işletme işi ile ilgili Ticaret ve Sanayi Odasından alınmış en az 200.000,00-TL ödenmiş sermayesi olduğunu gösterir belgenin de bu nitelikte olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Malî Hükümler" başlıklı beşinci kısmının "Belediye Bütçesi" başlıklı ikinci bölümünün "Gelecek yıllara yaygın hizmet yüklenmeleri" başlıklı 67. maddesinde, "Belediyede belediye meclisinin, belediyeye bağlı kuruluşlarda yetkili organın kararı ile (...) toplu ulaşım ve taşıma hizmetleri (...), süresi ilk mahallî idareler genel seçimlerini izleyen altıncı ayın sonunu geçmemek üzere ihale yoluyla üçüncü şahıslara gördürülebilir." kuralı yer almıştır.

Aktarılan kuraldan, belediyelerde belediye meclisinin, toplu ulaşım ve taşıma hizmetlerini süresi ilk mahallî idareler genel seçimlerini izleyen altıncı ayın sonunu geçmeyecek şekilde ihale yoluyla üçüncü şahıslara gördürebileceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu ihalenin 07/12/2023 tarihinde gerçekleştirilmesine karar verildiği ve kiralama süresinin 1 yıl (12 ay) olarak belirlendiği, buna karşılık ihaleden sonraki ilk mahallî idareler genel seçimlerinin 31/03/2024 tarihinde olduğu, belediyeye ait çeşitli araçların ve hatlarının kiralanması yoluyla toplu ulaşım ve taşıma hizmetlerinin üçüncü kişilere gördürülmesine ilişkin ihaleye konu işin süresinin, 5393 sayılı Kanun'da yer alan kurala aykırı olarak ilk mahallî idareler genel seçimlerini izleyen altıncı ayın sonunu geçecek şekilde belirlendiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde Dairemiz kararında işaret edilenin yanında bu yönüyle de hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... tarih ve...... sayılı ... Belediye Meclisi kararıyla,... Belediye Başkanlığı tarafından yaptırılan "Kent içi toplu ulaşım projesi" çalışması kapsamında alımı gerçekleştirilen toplu taşıma araçlarının, 37 hat ve güzergahta 65 adet toplu taşıma aracı çalıştırılmasına, otobüslerin tespit edilen hat ve güzergahlarının onaylanmasına, konu ile ilgili iş ve işlemleri yapmak üzere belediye encümeninin yetkilendirilmesine karar verilmiştir.

... Belediye Encümeni'nin ...tarih ve ... sayılı kararıyla, alımı gerçekleştirilen 50 adet 6 mt'lik küçük ve 10 adet 12 mt'lik büyük otobüs olmak üzere toplam 60 adet toplu taşıma aracının kiralanması yoluyla yapılacak ihalenin şartnamesinin hazırlanarak tekrar encümene getirilmesine karar verilmiştir.

İhale için gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra ... tarih ve ...sayılı Encümen kararı ile, çalışma güzergâhları belirlenen 60 adet şehir içi toplu taşıma aracının 1 yıllığına 2886 sayılı Kanun uyarınca açık teklif usûlü ile ihale edilmesine ve ihalenin 07/12/2023 tarihinde yapılmasına karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: ... f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek, ... p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. ...

Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67'nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir. ...".

"Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde ise, "Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır: ... j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek. ..." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, belediye sınırları dâhilinde toplu taşıma hizmetlerini yürütmenin ve bu amaçla toplu taşıma vasıtalarının işletilmesi ve işlettirilmesinin kamu hizmeti olarak münhasıran belediyelere imtiyaz olarak verilmiş olduğu, toplu taşıma vasıtalarını işlettirmenin imtiyaz sözleşmesi, ruhsat verme, kiralama veya hizmet satın alma yoluyla gördürülebileceği anlaşılmaktadır.

Belirtilen usullerden herhangi birinin seçilmesi yoluyla toplu taşıma hizmetinin özel hukuk kişileri eliyle sağlanması hâlinde belediyenin kanunlarla kendisine verilen ulaşım hizmetlerine ilişkin imtiyazdan vazgeçmiş sayılacağı, vazgeçme iradesinin ise, ancak, belediye adına imtiyaz verilmesinde görevli ve yetkili kılınan belediye meclisince ortaya konulması hâlinde geçerli olacağı sonucuna varılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ihaleye dayanak alınan ... Belediye Meclisi'nin 03/05/2023 tarih ve 54 sayılı kararında, "(...) ... Belediyesi kent içi toplu taşıma planlamasına ve yapılan tespitlere uygun olarak belediyemizce toplu taşıma araçları alımı gerçekleştirilmiş olup, (...) listedeki 37 hat ve güzergahta 65 adet toplu taşıma aracı çalıştırılmasına, otobüslerin tespit edilen hat ve güzergahlarının onaylanmasına, konu ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek üzere Belediye Encümenine yetki verilmesine" karar verilmiştir.

Bu itibarla, belediye sınırları içerisinde çalıştırılacak toplu taşıma araçlarının bizzat belediye tarafından mı yoksa üçüncü kişiler eliyle mi çalıştırılacağı konusunda karar alma yetkisinin belediye meclisine ait olduğu dikkate alındığında, ulaşım hizmetine ilişkin imtiyazdan vazgeçme iradesini açıkça ortaya koyan bir belediye meclisi kararı bulunmaksızın, genel olarak belediyece satın alınan toplu taşıma araçlarının çalıştırılmasına ilişkin anılan Meclis kararına dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.