Danıştay 13. Daire E.2024/146 K.2024/1680

Dava konusu istem: ... Orman İşletme Müdürlüğü Yaylaalan Orman İşletme Şefliği tarafından 140 bölme numaralı, 500 dikili damga numaralı toplam 7812 adet, 5.128,578 m³ kabuklu gövde hacmindeki ağacın açık arttırma suretiyle satışına ilişkin olarak 30/03/2022 tarihinde gerçekleştirilen e-ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda.

Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü Yaylaalan Orman İşletme Şefliği tarafından, 140 numaralı bölmede yer alan 7812 adet kabuklu gövde hacmindeki ağacın kesme, sürütme, yükleme ve taşıma, istif, vb. bütün işlerini yapmak üzere 30/03/2022 tarihinde açık arttırma usulü ile satış ihalesinin gerçekleştirildiği, 6831 sayılı Orman Kanunu ve Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalenin davacı şirketin uhdesinde kaldığı,

Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı ihale tebligatı konulu yazısıyla şirket uhdesinde kalan emvalin kati ihalesinin yapıldığının ve yazının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde ihale konusu ürünlerin tarafına satışının gerçekleştirilmesi için müracaat edilmesi gerektiğinin bildirildiği, bu arada ihale üzerinde kalan davacı şirket yetkililerince yerinde yapılan incelemede ihale konusu ağaçların birçoğunun kesildiğinin tespit edilmesi üzerine sahanın alınmak istenmediğine yönelik 08/04/2022 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunulduğu,

yapılan başvuru sonrasında Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile, konu ile ilgili suç zaptı tanzim edilerek adli işlem başlatıldığı, suç zaptına konu miktarın ihale bedeline göre hesaplanarak fatura karşılığı iade edileceği, 19/04/2022 tarihine kadar satışın gerçekleştirilmesi gerektiği hususlarının bildirildiği, bilahare davacı tarafından önce ...

Noterliği'nden ... tarih ve ... sayılı ihtarnamenin çekildiği ve ihalenin iptaline ilişkin bakılan davanın açıldığı.

30/03/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihale neticesinde davacı üzerinde bırakılan 140 bölme numaralı alanda yer alan ağaçların kaçak olarak kesilmesi nedeniyle şikâyette bulunulması üzerine soruşturma başlatıldığı, Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı dosyasında yürütülen soruşturma sonucunda ise şüpheli şahıslar hakkında iddianame tanzim edilerek dava açıldığı, ayrıca davalı idarenin ... tarih ve E.... sayılı yazısı ile, ihale konusu ağaçların kesildiği hususunun bir nevi kabul edildiği,

dava dosyasında bulunan ihale evrakları incelendiğinde, Yaylaalan Orman İşletme Şefliği'nin sorumluluk sahasında bulunan ... numaralı bölmedeki 558 adet 1. sınıf çapında 71,424 m³, 3906 adet 2. sınıf çapında 1.642,19 m³, 3348 adet 3. sınıf çapında 3.414,96 m³ olmak üzere toplam 7812 adet (5.128,578 m³) kızılçam ağacının satışına yönelik ihalenin gerçekleştirildiği, davacının da davalı idarece ihale edilen koşullar üzerinden ihaleye katılım sağladığı, ancak ihaleye konu ağaçların kesilmesi nedeniyle davacıya saha tesliminin yapılamadığı gibi sözleşmenin de taraflarca imzalanmadığı,

ihale hukukuna hakim olan ilkelerden en önemlilerinden biri olan idarenin güvenilirliği ilkesinin, idarenin işlem ve eylemlerinde isteklilere güven vermesi, hukuka uygun, istikrarlı, tutarlı niyet ve davranışlarla müspet bir kanı oluşturmasını ifade ettiği, ihaleyi yapan idareye duyulan güvenin, o idarenin yapa geldiği iş ve işlemlerin muhatabı olan kişilerin yeni iş ilişkisine girme konusundaki istek ve kararlarını etkileyen tecrübî bir olgu olduğu,

güven derecesinin yüksekliğinin isteklilerin herhangi bir endişe, tereddüt, çekingenlik taşımadan açılan ihalelere katılmasını temin ederken güven derecesinin düşüklüğünün aksi yöndeki etkiyle isteklilerin ilgi ve isteğini azaltacağı, ihale uygulamaları bakımından diğer temel ilkeleri özenle gözeten, iş ve işlemlerinde objektif, hukuka uygun, istikrarlı bir çizgi sürdüren idarenin ilgililer nezdindeki güven derecesinin yüksek olacağında kuşku bulunmadığı,

bu durumda, ihaleye konu ağaçların ihalenin gerçekleştirilmesinden sonra üçüncü şahıslar tarafından kesilmesi nedeniyle yer teslimi esnasında eksiksiz olarak teslim edilemeyeceği, davalı idarece hukuki güven çerçevesinde ihale edilen ağaçların eksik tesliminin ayıplı mal olarak değerlendirilmesi gerektiği, idareye güven ve hukuki belirlilik ilkeleri kapsamında ihaleye katılan davacıdan, ayıplı mal niteliğindeki ihale konusunun kabul edilmesinin beklenilemeyeceği, bu bakımdan davalı idarenin sorumluluğu kapsamında bulunan ihale konusu hakkında davacıya sorumluluk yüklenemeyeceği anlaşıldığından,

dava konusu ihale işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, hırsızlık suçunun ihale yapıldıktan sonra işlendiği dikkate alındığında davacının ayıplı mal satışına zorlandığı gerekçesinin kabul edilemeyeceği, 5.128,578 m³ emvalin ihale edildiği, suç zaptına konu emval miktarının ise 162,853 m³ olduğu, davacıya gönderilen yazı ile suç zaptına konu bedelin davacıya iade edileceğinin bildirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü Yaylaalan Orman İşletme Şefliği tarafından 140 bölme numaralı, 500 dikili damga numaralı toplam 7812 adet, 5.128,578 m³ kabuklu gövde hacmindeki ağacın e-ihale ile açık arttırma suretiyle satışı 30/03/2022 tarihinde gerçekleştirilmiş ve ihale davacının üzerinde bırakılmıştır.

Davacı tarafından, dava konusu ihalenin uhdesinde kalmasından sonra, satış sahasında yapılan incelemede eksik ağaç bulunduğu, başkaları tarafından kaçak kesim yapıldığı hususunun ortaya çıkması üzerine davalı idareye ihale sahasını teslim almak istemediklerine yönelik 08/04/2022 tarihli başvuruda bulunulmuştur. Bunun üzerine orman muhafaza memurları tarafından 11/04/2022 tarihinde bölmede yapılan incelemede, şüpheli bir sınır aşımına rastlanıldığı, 230-257 numaralı bölmenin ihalesi üzerine kalan M.T.'nin 258 numaralı (yeni 140) bölmeye girdiği, 1.65 hektarlık yer yer ağaç kesimi yapıldığı, kesilen ağaçların dip kuturları ölçüldüğünde 114,852 m³ ağaç kesiminin yapıldığı tespit edilmiş ve bu durum suç tutanağı altına alınmıştır.

Davacının 08/04/2022 tarihli başvurusuna verilen 14/04/2022 tarihli cevapta, konu ile ilgili suç zaptı tanzim edilerek adli işlem başlatıldığı, suç zaptına konu miktarın ihale bedeline göre hesaplanarak fatura karşılığı iade edileceği, 19/04/2022 tarihinde alışın gerçekleştirilmesi gerektiği bildirilmiş, bunun üzerine davacı tarafından 18/04/2022 tarihinde ihalenin iptali istemiyle davalı idareye ihtarname gönderilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Tarım ve orman ürünlerinde tercihli usuller ve tekel maddelerine ilişkin özel hükümler" başlıklı 90. maddesinde, "Tarım ve orman ürünlerinin üretim, imal, kesme, toplama, taşıma gibi işlerinde ve bu ürünlerin satışlarında uygulanacak tercihli usullerle, tekel maddelerinin satımı ve tekelle ilgili ürünlerin üreticiden alımı hakkında, özel kanunlardaki hükümler saklıdır." kuralı yer almıştır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 5. maddesinde ise, "Bu Kanun'un uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile orman alanlarından yararlanma karşılığı alınacak bedel miktarlarının tespiti ve tahsiline ilişkin hususlar, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir." kuralına yer verilmiştir.

20/03/2015 tarih ve 29301 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in "Açık artırmalı ve pazarlıkla yapılacak satışlar" başlıklı 6. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Açık artırma ve pazarlıkla yapılacak orman ürünlerinin satışı, mahiyeti, miktarı, bedeli, peşinatı, vadesi, faizi ve sair şartlarını ihtiva eden şartname ve sözleşmeler Genel Müdürlükçe tespit edilen esaslar dahilinde mahalli icap ve ihtiyaçlara göre tanzim edilir.

" kuralı yer almıştır.

İhaleye ait E-Satış Şartnamesi'nin "Müşterinin satışa konu dikili ağaçları ve çalışma alanlarını kontrol etmesi" başlıklı 4. maddesinde, "Müşterinin satış öncesinde satış partisini oluşturan ağaçların ölçü ve nitelikleri ile bu ağaçlara ait dikili ağaç ölçü tutanaklarını satış yerinde kontrol etmesi, bu ölçü ve niteliği kabul etmiş olarak iştiraki gerekmektedir.

Müşterinin satıştan önce satış yerine giden yol, sanat yapısı, üst yapı, rampa durumu ile çalışma yapacağı sahaları incelemiş olması zorunludur. İhaleye teminat yatıranların yukarıda sayılan incelemeleri yaptığı ve bu şartlarda satışa konu ağaçları almak istediği kabul edilir.".

"Geçici ihalenin onaylanması" başlıklı 14. maddesinde, "Teminat yatıran ve şartnameyi ihale başlangıç saatinden önce Sistem üzerinden onaylayan müşteri şartname hükümlerini okumuş ve kabul etmiş sayılır.". "Satışın yapılması" başlıklı 20. maddesinde, "Müşterinin, tebliğ tarihi sayılan günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatını kesin teminata çıkarması ve satış şartnamesine göre satış işlemini yaptırması gerekmektedir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat ve şartname hükümlerinin değerlendirilmesinden, isteklilerin ihaleye katılmadan önce çalışma yapacağı alanı kontrol etmesinin zorunlu tutulduğu, teminat yatıranların bu kontrolü yaptığının kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce, davalı idarece hukuki güven çerçevesinde ihale edilen ağaçların eksik tesliminin ayıplı mal olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiş ise de, idarenin davacı tarafından kaçak kesim olayının kendisine bildirilmesi üzerine bölmede inceleme yaparak suç zaptı düzenleyerek kaçak kesim yapılan emvali tutanak altına aldığı, davacıya kaçak kesim yapılan emvale karşılık gelen tutarın iade edileceğinin bildirildiği, davalı idare ile birlikte isteklilerin de alanın ihale tarihinden önce kontrolü noktasında sorumlu olduğu, ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı dosyasında yürütülen soruşturma kapsamında şüpheli M.T.'nin 15/06/2022 tarihli ifade tutanağına göre, ihale tarihinden önce de kaçak kesimlerin yapıldığı, şüphelinin kaçak kesim yaptığı alanda ihaleye çıkıldığını alanı kontrole gelen isteklilerden öğrendiği, dolayısıyla davacı şirketin üzerine düşen kontrol görevini gereğince yerine getirmediği,

kaçak kesime konu emvalin miktarının ihale konusu emvalin miktarına oranının düşüklüğü de (114,852 m³/5.128,578m³) dikkate alındığında davalı idarenin ihalenin ayakta tutulması amacıyla kaçak kesim yapılan emvalin iadesini taahhüt ederek idarenin güvenilirliği ilkesine aykırı davranmadığı anlaşıldığından, dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.