Danıştay 13. Daire E.2024/1754 K.2024/2745

Dava konusu istem: TOKİ tarafından Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. aracılığıyla 21-22-23/12/2022 tarihlerinde açık artırma usulüyle gerçekleştirilen "52 İlde 511 Muhtelif Arsa Müzayedesi"nin, Muğla ili, Marmaris ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan LOT 283 numaralı taşınmazın satışına ilişkin kısmına yönelik ihale üzerinde bırakılan davacının, sözleşme imzalamaya davet edildiği halde süresi içerisinde sözleşme imzalamadığından bahisle Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları Açık Artırma ile Satış Şartnamesi'nin 15. maddesi uyarınca katılım teminatı ile ek teminatının ve hizmet bedelinin irat kaydedileceğine ilişkin ... tarih ve .. sayılı işlemin iptali ile irat kaydedilen teminatların ve hizmet bedelinin faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesi'nce verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının, uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin ihalede en yüksek teklif sahibi olduğu, bunun üzerine ödenecek peşinat, ihale karar pulu ve damga vergisi bedellerinin ödendiğine ilişkin dekontlarla birlikte 11/01/2023-20/01/2023 tarihleri arasında 17.00'ye kadar TOKİ İstanbul Hizmet Binası ya da TOKİ Ankara Binası'ndaki müzayede birimlerine gelinerek sözleşme imzalanması gerektiğine dair ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacının sözleşme imzalamaya davet edildiği, söz konusu yazının davacıya iadeli taahhütlü tebligat ile gönderildiği ve SMS yoluyla bilgilendirme yapıldığı,

dosyaya sunulan evraklardan sözleşmeye davet yazısına ilişkin tebligatın 06/01/2023 tarihinde kargo firması tarafından kabul edildiği ve 18/01/2023 tarihinde davacıya teslim edildiğinin anlaşıldığı;

İlgili mevzuat ve işbu ihaleye ait satış şartnamesi uyarınca, sözleşme imzalamaya davet yazısının ihale üzerinde bırakılan isteklinin tebligat adresine iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edilmesi ve anılan yazıda sözleşmenin imzalanması için on günlük süre tanınması gerektiği;

Olayda, 06/01/2023 tarihli sözleşmeye davet yazısında on günlük (11/01/2023-20/01/2013) süre tanınmış olmakla birlikte bu yazının davacıya tebliğ edildiği 18/01/2023 tarihi itibarıyla davacının sözleşme imzalamak için iki günlük süresi kaldığı,

SMS yoluyla yapılan bilgilendirmenin usule uygun bir bildirim olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla usulüne uygun olarak sözleşme imzalamaya davet edilmeyen ve mevzuat uyarınca sözleşmenin imzalanması için belirlenen süre tanınmayan davacının, satış şartnamesinde belirtilen katılım teminatı ile ek teminatının ve Emlak Yönetim Hizmetleri A.Ş.'ye yatırılan hizmet bedelinin Satış Şartnamesi'nin 15. maddesi uyarınca irat kaydedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ve dava konusu işlem hukuka aykırı bulunduğundan, işlem nedeniyle irat kaydedilen bedellerin faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, irat kaydedilen bedellerin yasal faiziyle birlikte birlikte tazmini isteminin kabulü ile söz konusu bedellerin yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesi'nce; ilgili mevzuat ve işbu ihaleye ait satış şartnamesi uyarınca, ihale yetkilisince onaylanan ihale kararlarının tebliğ yazısının iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine gönderilmesi halinde mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci günün, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılacağı ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapılan tebliği müteakip on gün içinde sözleşmeyi imzalaması gerektiği, bu durumda, davalı idarece düzenlenen 06/01/2023 tarihli sözleşmeye davet yazısında on günlük (11/01/2023 -20/01/2013) süre tanınmış olmakla birlikte, bu yazının davacıya tebliğ edildiği 18/01/2023 tarihi değil,

söz konusu yazının postaya verilmesini (06/01/2023) takip eden yedinci gün olan 13/01/2023 tarihi, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılacağından, davalı idarenin mevzuatı gözetmeden sözleşme imzalamak için 11/01/2023-20/01/2013 tarih aralığının belirlendiği görüldüğünden, usulüne uygun olarak sözleşme imzalamaya davet edilmeyen ve mevzuat uyarınca sözleşmenin imzalanması için belirlenen süre tanınmayan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun aktarılan açıklamanın eklenmesi suretiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, eksik inceleme ve değerlendirme neticesinde karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda söz konusu yargılama usulünün uygulanacağı; ikinci fıkrasının (g) bendinde ise, verilen nihaî kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değiştirilen "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin birinci fıkrasında, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği; altıncı fıkrasında, bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu; sekizinci fıkrasında ise, ivedi yargılama usulüne tâbi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı belirtilmiştir.

Aktarılan düzenlemelere göre ivedi yargılama usulüne tâbi olan işlemlerden doğan uyuşmazlıklarla ilgili olarak ilk derece mahkemelerince verilen kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulabileceği, bunlar dışında kalan uyuşmazlıklarla ilgili olarak istinaf kanun yoluna başvurulabileceği, ancak 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde tahdidî olarak sayılan uyuşmazlıklarla ilgili kararlara karşı istinaf kanun yolundan sonra temyiz kanun yoluna da başvurulabileceği açıktır.

Mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna mı yoksa temyiz kanun yoluna mı başvurulabileceğinin belirlenmesi için öncelikle dava konusu uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tâbi olup olmadığının tespiti zorunludur. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı kurala bağlandığından, ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklardan ne anlaşılması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

İhale işlemlerine ilişkin idarî usulü düzenleyen temel kanunlardan olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 4. maddesinde, ihalenin "Bu Kanunda yazılı usûl ve şartlarla işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemleri".

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4. maddesinde ise, "Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri" ifade ettiği belirtilmiş olup, bu kanuni tanımlamalar ve istikrar kazanan içtihatlar dikkate alınarak ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte tesis edilen işlemlerin ivedi yargılama usulüne tâbi ihale işlemleri olduğunun kabulü gerekir.

Dosyanın incelenmesinden, Muğla ili, Marmaris ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın satışına ilişkin ihale üzerinde bırakılan davacının sözleşme imzalamaya davet edildiği halde süresi içerisinde sözleşme imzalamadığından bahisle katılım teminatı ile ek teminatının ve hizmet bedelinin irat kaydedileceğine ilişkin işlemin iptali ve irat kaydedilen teminatların ve hizmet bedelinin faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı, ihale ilanı ile başlayan ve sözleşme imzalanmadığından tamamlanmayan ihale sürecinde tesis edilen dava konusu işlemin ihale işlemi kapsamında olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın ivedi yargılama usûlü uygulanarak çözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, İdare Mahkemesi'nce verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulü kuralları gereğince doğrudan temyize tâbi olduğu ve ivedi yargılama usulüne tâbi olan davalarda anılan Kanun'un 45. maddesinin 8. fıkrası uyarınca istinaf kanun yoluna başvurulmasının mümkün olmadığı dikkate alındığında, ... Bölge İdare Mahkemesi'nce esası incelenmeksizin dava dosyasının Danıştay'a gönderilmesi gerekirken, esas incelemesi yapılmak suretiyle verilen istinaf başvurusunun açıklama eklenerek reddi yolundaki kararda usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.