Danıştay 13. Daire E.2024/1762 K.2024/2771

Dava konusu istem: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 24. Bölge Müdürlüğü'nce 15/11/2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Iğdır-Aralık İlçesi ve Türkiye-Nahçıvan Devlet Karayolu 1 Kısım” ihalesi uhdesinde kalan davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin olarak alınan 22/02/2023 tarih ve 2023/UY.I-385 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararı sonrasında, 410.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın iade edilmesi istemiyle 06/05/2023 tarihinde yapılan başvurunun reddine dair Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacının hastalığı nedeniyle sözleşme imzalama süresi içerisinde idareye başvuruda bulunmadığı, bu süre bitimini takip eden gün idareye başvuruda bulunduğu, oluşan durum itibarıyla davacının mevzuatta öngörülen 10 günlük sürede kanuni yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle sözleşme imzalamaya gitmediği, davacının sözleşmenin imzalanması için tarafına ek süre verilmesi talebinin davalı idarece reddine ilişkin işleme karşı yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusunun 22/02/2023 tarih ve 2023/UY.I-385 sayılı Kurul kararı ile reddedildiği, anılan karara karşı açılan davanın da ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği görüldüğünden, ihale üzerinde kalan davacının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 44. maddesi uyarınca geçici teminatının tarafına iade edilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 68. maddesinin üçüncü fıkrasında, mücbir sebep hallerinin ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalama yükümlülüğünün istisnası olarak belirtildiği, mücbir hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatının gelir kaydedilmeyeceği, "mücbir sebep" kavramının 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 10. maddesinde yer verildiği, buna göre, genel salgın hastalığın mücbir sebep olarak sayıldığı, temyize konu Mahkeme kararının gerekçesinde halihazırda kesinleşmemiş olan ...İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın reddine ilişkin kararına dayanılmasının hatalı olduğu, bu karara karşı yapılan temyiz incelemesinin devam ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 24. Bölge Müdürlüğü'nce 15/11/2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı “Iğdır-Aralık İlçesi ve Türkiye-Nahçıvan Devlet Karayolu 1 Kısım” ihalesinin 20/12/2022 tarihli ihale komisyonu kararı ile davacı üzerine bırakıldığı, 02/01/2023 tarihinde davacıya EKAP üzerinden sözleşmeye davet yazısının tebliğ edildiği, davacının sözleşme için verilen süre bitiminden sonra 13/01/2023 tarihli dilekçesinde sağlık sorunları nedeni ile hastaneye başvurduğu, sözleşmeye davet süresi içerisinde mücbir sebepler nedeniyle sözleşmeyi imzalayamadığı ve sözleşmenin imzalanması için 17/01/2023 tarihine kadar süre verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Davacının talebinin davalı idare tarafından 19/01/2023 tarihli işlemle reddedilmesi üzerine anılan işleme karşı davacı tarafından "sözleşme imzalama aşamasında salgın hastalık sebebiyle sözleşmeyi vaktinde imzalayamadığı, 12/01/2023 tarihinde hastalık nedeniyle Kafkas Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisi’nde 'viral pnömon' teşhisi ile 5 günlük iş göremezlik raporu aldığı, idareye söz konusu durumun mücbir sebep olduğu,

sözleşmenin imzalanabileceği son tarih olan 12/01/2023 tarihinden 1 gün sonra 13/01/2023 tarihinde bizzat kendisinin başvuruda bulunduğu ve bu başvuruda iş göremezlik raporunu idareye sunduğu ancak idarece bu başvurunun kabul edilmediği, geçici teminatının iade edilmesi gerektiği ve ihalelere katılmaktan yasaklama işleminin yapılmaması gerektiği" iddialarıyla 31/01/2023 tarihinde Kamu İhale Kurumu'na tirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, 22/02/2023 tarih ve 2023/UY.I-385 sayılı Kurul kararı ile, "gerçek kişi olan başvuru sahibinin söz konusu başvuruyu sözleşme imzalama süresi içerisinde idareye yapmadığı,

bu süre bitimini takip eden gün idareye başvuruda bulunduğu, kaldı ki söz konusu başvuru süresinde yapılmış olsa dahi ihale mevzuatında kişisel sebeplerin önlenemezlik ve öngörülemezlik kriterleri çerçevesinde mücbir sebep olarak değerlendirilebileceğine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, bunun yanında geçici teminatın iade edileceğine yönelik bir düzenlemeye de mevzuatta yer verilmediği, sözleşme imzalama süresi içerisinde başvuru sahibinin tayin edeceği bir vekil aracılığıyla sözleşmenin imzalanması mümkün olmakla birlikte istekli tarafından bu yöntemin de kullanılmadığı,

netice itibarıyla başvuru sahibinin mevzuatta öngörülen 10 günlük sürede kanuni yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle sözleşme imzalamaya gelmediğinin açıkça ortada olduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli ile idare arasında sözleşmenin süresi içerisinde imzalanamama nedeninin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 44. maddesinde sayılan sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluklarının yerine getirilmemesi olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir." gerekçesine yer verilmek suretiyle davacının itirazen şikayet başvurunun reddedildiği, anılan Kurul kararına karşı açılan davanın ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile reddine karar verildiği, anılan kararın Dairemizin 12/02/2024 tarih ve E:2023/2030, K:2024/679 sayılı kararıyla onanmasına karar verildiği görülmüştür.

Davacı tarafından, geçici teminatının iade edilmesi gerektiği iddialarıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 24. Bölge Müdürlüğü'ne 06/05/2023 tarihinde yapılan başvurunun 22/02/2023 tarih ve 2023/UY.I-385 sayılı Kurul kararına yer verilmek suretiyle ...tarih ve ... sayılı işlem ile reddedildiği, bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinde, açılan davada idarî merci tecavüzü bulunup bulunmadığının inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ise, idarî merci tecavüzü bulunması hâlinde dava dilekçesinin görevli idare merciine tevdiine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerin 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmanın Kamu İhale Kurumu'nun görev ve yetkileri arasında bulunduğu.

54. maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, şikayet ve itirazen şikayet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idarî başvuru yolları olduğu.

55. maddesinde, şikayet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla, bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21. maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hâllerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılacağı.

56. maddesinde, idareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hâllerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceği. 57. maddesinde, şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihaî kararların Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde dava konusu edilebileceği kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemlere karşı, istekli veya istekli olabilecekler tarafından doğrudan dava açılamayacağı, bu işlemlere karşı anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra, Kamu İhale Kurumu'na yapılacak itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu (Kurul) tarafından verilen kararlara karşı dava açılabilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, geçici teminatın iade edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme karşı açılan işbu davada idari merci tecavüzü bulunduğundan, davanın esasının incelenmesi mümkün olmamakla birlikte; davacı tarafından aynı zamanda bu konuya ilişkin olarak itirazen şikayet başvurusunun da yapıldığı, itirazen şikayet başvurusunun Kurul tarafından incelenerek reddedildiği ve bu karara karşı ... İdare Mahkemesi'nin...esas sayısına kayıtlı davanın açıldığı anlaşıldığından, itirazen şikayet yoluna başvurulan konuyla aynı olan işbu davada davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken davanın esastan reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.