Danıştay 13. Daire E.2024/1822 K.2025/187

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait istasyonda 13/11/2021 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunelerin “toplam kirlilik” parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 336.304,31-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Petrol Araştırma Merkezi (...) tarafından tanzim edilen ... tarih ve ... numaralı Motorin Muayene raporunda, ... deney yöntemi ile "Toplam Kirlilik" kriteri açısından yapılan incelemede referans sınır değer aralığının "TS EN 590+A1" motorin standardına göre en az "- (0)", en çok "24" olmasının gerektiği, ancak yapılan incelemeler neticesinde, davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunelerin ölçüm değerinin belirlenen standardın dışında olacak şekilde "38,7" olarak ölçüldüğü,

raporun "Değerlendirme" kısmında “Numune toplam kirlilik değeri ile TS EN 590+A1 motorin standardına uygun değildir." ibaresinin yazılı olduğu, bu durumda, davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde 3 no'lu motorin tankına ait 3 no'lu pompadan alınan numunelerin motorin numunelerinin teknik düzenlemelere aykırı olduğu hususunun muayene raporuyla sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, teknik düzenlemelere uygun akaryakıt temini için düzenli olarak tank temizliğinin yapıldığı, söz konusu kirlenmenin diğer parametrelerde değişime neden olması ve ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkmasına neden olması gerektiği, ancak analiz raporunda diğer tüm parametrelerin standarda uygun olduğu ve ulusal marker seviyesinin geçerli sonuç verdiği, numune teslim ve analiz sürelerine riayet edilmediği, usulüne uygun numune alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacıya ait istasyonda 13/11/2021 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunelerinin ODTÜ PAL tarafından yapılan analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve PAL ... sayılı motorin analiz raporunda “Toplam Kirlilik” parametresinin referans sınır değerleri en çok 24 olması gerekirken, ölçüm değerinin 38,7 çıktığı, raporun “Sonuç” kısmında, “yapılan analiz sonucu toplam kirlilik bakımından teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğu tespit edilmiştir. (…) Ulusal Marker seviyesi geçerli bulunmuştur." tespitlerine yer verilmiştir.

Söz konusu rapora istinaden davacı hakkında doğrudan soruşturma açılmasına karar verilmiş, bu çerçevede düzenlenen soruşturma raporu davacıya tebliğ edilmek suretiyle yazılı savunma yapılması istenilmiş, yapılan yazılı savunma geçerli görülmeyerek dava konusu Kurul kararıyla davacıya idari para cezası verilmesi üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahibinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasının (ı) bendinde, "Piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamak ile yükümlüdür."; "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, "Aşağıdaki hallerde sorumlulara yüz yirmi beş bin Türk Lirasından az olmamak ve altı yüz yirmi beş bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idari para cezası uygulanır:

(...)

5) 4 üncü maddenin üçüncü fıkrası ile dördüncü fıkrasının (d) ve (l) bendi dışındaki hükümlerinin bayilik lisansı sahiplerince ihlali." kurallarına yer verilmiştir.

Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin "Standartlar ve Teknik Düzenlemeler" başlıklı 5. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Yurt içinde satışı yapılacak;

a) Akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olması zorunludur.

b) Ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olması esastır. (...)."; "Teknik Kriterlerden Doğan Yükümlülükler" başlıklı 7. maddesinde "Lisans sahiplerinin, teknik kriterlerden doğan yükümlülükleri aşağıdadır:

(...)

d) Lisans sahipleri, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlüdür." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Lisans sahiplerinin piyasa faaliyetleri çerçevesinde yurt içinde yapılacak akaryakıt satışlarında teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları, anılan yükümlülüğe uymayanlara ise idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait istasyonda gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunesinin ODTÜ PAL tarafından yapılan analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve PAL ... sayılı raporda "Numune toplam kirlilik değeri ile ... standardına uygun değildir." ifadelerine yer verilmiş, söz konusu parametre dışındaki diğer tüm parametrelerin teknik düzenlemelere uygun olduğu ve numunenin ulusal marker seviyesinin de geçerli çıktığı tespit edilmiş, davalı idarece analiz bahse konu analiz raporu dikkate alınarak dava konusu işlem tesis edilmiştir.

Davalı idarece muhtelif yazılarla, ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi ve TÜBİTAK MAM'dan akaryakıtların (benzin, motorin, fuel oil) teknik düzenlemelere uygunluğunun önemi, akaryakıtın analizlerinde yer alan her bir parametrenin üretim aşamasından sonra değiştirilip değiştirilemeyeceği gibi hususlarda görüş talep edilmiştir.

TÜBİTAK MAM tarafından gönderilen bila tarihli ve E-... sayılı yazıda, genel bilgiler verildikten sonra benzin, motorin ve fuel oil içerisinde yer alan tüm parametrelerin ayrı ayrı olarak deney yönteminin, üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığının ve nasıl değiştirilebileceğine dair tablo halinde açıklamalar yapılmıştır. Bu çerçevede motorin yakıtı için "toplam kirlilik" parametresi yönünden yapılan açıklamada, "1) Tank temizliğinin uygun şekilde yapılmaması, motorine yağ, solvent türü ürünlerin karışması toplam kirlilik değerinin yükselmesine neden olabilir.

2) Toplam kirlilik parametresi, üretim aşamasında rafineri tarafından ayarlanmaktadır.

3) Toplam Kirlilik parametresinin ölçümünde, dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin, ürünün teknik düzenleme değerlerinde değişim oluşturabileceği ve diğer bazı özelliklerinde de aykırılıklar meydana gelebileceği değerlendirilmektedir." ifadelerine yer verilmiştir.

Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, bahse konu motorine müdahale ile özelliklerinde değişim olabileceği belirtilmekle birlikte, böyle bir müdahale durumunda diğer bazı parametrelerde de değişiklik olması beklenecek olup, uyuşmazlık konusu olayda davacıya ait tesisten alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen motorin muayene raporunda, analizi yapılan motorinin diğer parametrelerinde herhangi bir aykırılık olmadığı gibi davacının motorine müdahale ettiğine ilişkin somut bir tespite de yer verilmemiştir.

Bu durumda, akredite TÜBİTAK MAM tarafından verilen görüşler de göz önünde bulundurulduğunda, ulusal marker seviyesi geçerli olan numunenin sadece "Toplam kirlilik" parametresinin teknik düzenlemelere aykırı çıkması, diğer parametrelerin uygun bulunması, davacının numune alınan motorine herhangi bir müdahalesinin olduğuna ve piyasaya teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt arz ettiğine dair somut bir tespitin de bulunmaması karşısında, motorini teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediğinden söz etmeye imkan bulunmayan davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.