Danıştay 13. Daire E.2024/1897 K.2024/4771

Dava konusu istem: Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 11/08/2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "2 Nolu Şantiye Şefliği (Dicle, Eğil, Hani) Sınırları Dahilinde Mahalle Yollarında Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı (Sathi Kaplama, Parke) Yapım İşi" ihalesi üzerinde bırakılan iş ortaklığının ortağı davacı şirketin, mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süreyle yasaklanmasına ilişkin 09/09/2022 tarih ve 31948 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu ihalenin ...

İnşaat Madencilik Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile davacı şirket iş ortaklığı üzerinde bırakıldığı, 23/09/2020 tarihinde sözleşme imzalandığı, işin süresinin yer tesliminden itibaren 420 gün olarak belirlendiği, 28/09/2020 tarihinde yer teslimi yapıldığı, diğer iş ortağı tarafından sözleşmenin davacıya devredildiği, ihaleye konu işin 18/11/2021 tarihinde bitirilmesi gerekirken, güvenlik gerekçesiyle işin durdurulması nedeni ile davacı şirkete 270 gün ek süre verildiği, böylelikle bahse konu işin bitirilmesi gereken tarihin 28/08/2022 olduğu,

Büyükşehir Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı, ...arih ve ... sayılı yazılarıyla davacı şirkete iş programının gerisinde olduğuna dair bildirimler yapıldığı, bahse konu işin yapımının devam etmesi gerekirken çalışmaların durması ve herhangi bir imalatın yapılmadığının anlaşılması üzerine Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile, 10 günlük süre içerisinde işe başlanılmadığı takdirde yarım kalan alt yapı, parke, sanat yapıları ve asfalt yapım işinin bitmesinin mümkün görülmediği, bu sebeple sözleşmenin feshedilerek teminatın gelir kaydedileceğinin davacıya bildirildiği,

çalışmaların durduğunun ve herhangi bir imalatın yapılmadığının 27/06/2022 tarihli tutanak ile tespit edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı işlem ile, işin yasal süresinde bitirilmeyeceğinin anlaşılması nedeni ile sözleşmenin feshedildiği, davacı tarafından taahhüt edilen işin süresinde bitirilmediği, bitirilmesinin de mümkün olmadığı, gerekli imalatın yapıldığının da ortaya konulmadığı anlaşıldığından,

ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirilmeyen davacının 4735 sayılı Kanun'un 25. ve 26. maddeleri uyarınca bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan bir yıl süreyle yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafından ciddi fiyat artışı bulunduğu ve ihaleyi üstlendiği tarihte Covid-19 salgının başladığı ileri sürülerek işlemin iptali talep edilmiş ise de, basiretli tacir gibi hareket etmesi gereken davacı tarafından sözleşmenin imzaladığı tarihte salgının başladığının bilindiği, davacının iş ortaklığının diğer ortağından işi devraldığı ve idarece uyarıldığı tarihlerde salgının büyük oranda etkisinin ortadan kalktığı ve yine davacının idareden malzeme tedariki konusunda herhangi bir talepte bulunduğuna dair bir bilgi belge bulunmadığı;

ayrıca, davalı idare bildirimine göre yasaklama talebinin Bakanlık kayıtlarına 12/08/2022 tarihinde girdiği ve ve yasaklama kararının 07/09/2022 tarihinde verildiği, bildirilen bu tarihe göre yasaklama kararın yasal süresinde alındığı; kesin teminat mektubunun paraya çevrilmesinin önlenmesi talebiyle adli yargı merciinden ihtiyati tedbir talep edildiği, söz konusu talebin reddedildiği görüldüğünden davacının bu yöndeki iddialarına da itibar edilmemiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesinde yasaklama kararlarının, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde verileceği, somut olayda sözleşmenin 28/06/2022 tarihinde feshedildiği, yasaklama kararının ise 09/09/2022 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlandığı, ancak yasaklama kararının hangi tarihte alındığı bilinmediğinden yasaklama kararının yasal süresi içerisinde alınıp alınmadığının davacı şirket tarafından irdenemediği, bu haliyle ihale sözleşmesi henüz feshedilmeden yasaklama kararının verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğu,

davacı şirket tarafından işin yaklaşık %68'inin gerçekleştirildiği, işin tamamlanması için verilen ek sürenin davacı şirketten kaynaklanan bir gecikmeye dayanmadığı, gecikmenin mücbir sebepler ve idareden kaynaklanan nedenlerle meydana geldiği, maliyet ve imalat birim fiyatlarında öngörülemez şekilde artış yaşandığı, davacı şirketten ekonomik olarak kendisini yok edecek şekilde kalan işi yapmasının beklenemeyeceği, davacı şirket açısından haklı fesih koşulları oluşmuş iken iş programının gerisinde kalındığı gerekçesiyle sözleşmenin idarece feshedilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

İhaleyi yapan idare yasaklama kararı vermeye yetkili değilse, ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yasaklama kararı verme süresinin (45 gün) başladığını kabul etmek, katılımcılar bakımından belirsizlik ve güvencesizlik yaratacak ve uzun süre ceza tehtidi altında kalmalarına neden olacaktır.

Uyuşmazlıkta, sözleşmenin feshedildiği 28/06/2022 tarihinde yasak fiil ve davranışın gerçekleştiğinin açık olduğu, bu tarihten itibaren 45 gün içinde yasaklama kararı verilmesi gerektiği, en geç 12/08/2022 tarihinde yasaklama kararı verilmesi gerekmekte iken, davalı idarece 12/08/2022 tarihinde yasaklama talebinin bakanlık kayıtlarına girdiğinin ve 07/09/2022 tarihinde yasaklama kararı verildiğinin belirtildiği, 45 günlük süre içinde tesis edilmeyen ihaleden yasaklama işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.