Danıştay 13. Daire E.2024/1911 K.2024/5079

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait Tatlıpınar RES projesi için verilen ... tarih ve ... numaralı üretim lisansının kurulu gücünün tadili kapsamında tesis edilen Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının, "3. Tadil işleminin gerçekleştirilmesi halinde, söz konusu üretim lisansına 'Bu kurulu gücün 12,2 MWe'lik kısmı, 5346 sayılı Kanun'un 6/C maddesi ile Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde YEKDEM'den yararlandırılmayacaktır.' ibaresinin derç edilmesine" kısmına yönelik itirazın reddine dair ... tarih ve ...sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; somut olayda, ... tarih ve...numaralı elektrik üretim lisansı sahibi olan davacı tarafından, kapasite artışı nedeniyle yapılan başvuru üzerine, kapasite artışı lisans tadilinin 28/02/2019 tarihinden sonra uygun bulunduğundan artırılan kapasitenin Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması'ndan (YEKDEM) yararlandırılmayacağı belirtilmiş ise de, davacı tarafından 28/02/2019 tarihinden önce 12/06/2018 ve 04/07/2018 tarihlerinde kapasite artışı tadili için başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun ... tarih ve ...sayılı Kurul kararıyla reddi üzerine açılan davada...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan Kurul kararının iptaline karar verildiği, netice itibarıyla kapasite artışı onaylanan şirketlerin destekleme mekanizmasından yararlandırılmayacağına ilişkin düzenlemenin, davacının başvuru tarihinden sonra 14/02/2019 tarihinde yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, kapasite artış talebi yaklaşık bir yıl sonra değerlendirilmek suretiyle hak kaybına uğramasına sebep olunan davacıya herhangi bir kusur izafe edilemeyeceğinden,

28/02/2019 tarihi itibarıyla kapasite artış talebi henüz uygun bulunmadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket tarafından davacı şirketin sahibi olduğu Tatlıpınar RES'in 124,8 MWm/108 MWe olan tesis kurulu gücünün 123,8 MWm/120,2 MWe'ye yükseltildiği, mevcut durumda YEKDEM'e kabul edilmesi istenen 12,2 MWe'lik kısmın ise ayrı bir tesis niteliğinde olmadığı, toplamda 120,2 MWe'lik tek bir tesisin bulunduğu ve başvurunun lisans kapsamındaki üretim miktarının tamamını kapsadığı, bu gücün bölünerek ünitelerin ayrı ayrı YEKDEM'de yer almasının mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, davacının kapasite artışı yapılan kısmın YEKDEM kapsamına alınması talebinin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyize konu kararın çelişkili olduğu, 14/02/2019 tarihinden önce kapasite artış talebinde bulunulduğu için 5346 sayılı Kanun'un 6/C maddesi kapsamında yer olmadıkları, artışa konu 12,2 MWe'lik kısım için hatalı değerlendirme yapıldığı, bu kısım için ayrı bir lisans veya tesis kurulumunun söz konusu olmadığı, olayda daha önce mücbir sebep nedeniyle azaltılan santral kurulu gücünün mücbir sebebin ortadan kalkmasıyla eski hale getirildiği, iptal kararı ile idarenin kapasite artışının reddi işleminin tüm sonuçlarıyla ortadan kalktığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete Balıkesir ili, Merkez ilçesinde kurulması planlanan 125 MWm/125 MWe kurulu gücündeki Tatlıpınar RES üretim tesisi için ...tarih ve ...numaralı üretim lisansı verilmiş, davacının talebi üzerine ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 125 MW olan tesis toplam kurulu gücü 108 MWm/108 MWe olarak tadil edilmiştir.

Davacının 11/04/2018 tarihli başvurusu üzerine... tarih ve... sayılı Kurul kararı ile tesis kurulu gücü 124,8 MWm/108 MWe olarak tadil edilip lisansına derç edilmiştir.

Davacının 12/06/2018 ve 04/07/2018 tarihli yazılarıyla, "Balıkesir Büyükşehir Belediyesince olumsuz görüş verilerek projede güç düşümüne neden olan 7 türbinden 5'i yönünden ... tarih ve ... sayılı yazı ile olumlu görüş verildiği, uygun bulunmayan türbin sayısının 2'ye düştüğünü, mücbir sebep halinin 5 türbin için ortadan kalktığı" belirtilerek olumlu görüş verilen 5 türbinin 12,2 MW kurulu gücünde olması nedeniyle, bu gücün 108 MWe'ye eklenerek üretim lisansının ilk lisans sınırları içerisinde olan 124,8 MWm/120,8 MWe şeklinde tadil edilmesi talep edilmiş, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile,

şirketin 19/02/2015 tarihli yazısıyla yaptığı feragat nedeniyle tesis kurulu gücünün 12/01/2016 tarihli Kurul kararı ile 108 MWm/108 MWe şeklinde tadilinden sonra 04/07/2018 tarihinde yapılan tadil talebinin reddine karar verilmiş, bu karara yapılan itiraz ise ...tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile reddedilmiştir.

...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptaline karar verilmiş, bunun üzerine 11/12/2020 tarih ve ... sayılı yazı ile kararın uygulanması kapsamında davacıdan başvuruda bulunması talep edilmiş, davacı tarafından 25/12/2020 tarihli dilekçesi ile, Tatlıpınar RES'in kurulu gücünün 123,3 MWm/120,2 MWe olarak tadil edilmesi hususunda başvuruda bulunulmuş, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, davacının talebi doğrultusunda tesisin toplam kurulu gücünün 123,3 MWm/120,2 MWe olarak lisans tadil edilmesine;

ancak, 5346 sayılı Kanun'un 6/C maddesi ile Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde kurulu gücün 12,2 MWe'lik kısmının YEKDEM'den yararlandırılmayacağı ibaresinin lisansa dercedilmesine karar verilmiş, söz konusu Kurul kararının bu kısmına yapılan itirazın ise ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 7. maddesinin yedinci fıkrasında, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak amacıyla alınan lisanslar ve/veya bu lisanslar kapsamındaki tesisler için lisanslarında belirlenen sahaların dışına çıkılmaması ve TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketinden alınan tadil kapsamındaki bağlantı görüşünün olumlu olması halinde kapasite artışı, modernizasyon, yenileme yatırımları ve tadilatlara izin verileceği kurala bağlanmıştır.

14/02/2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun'un 39. maddesi ile 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6/C maddesine eklenen ikinci fıkrada, "Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim lisansları için bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten sonra 14/03/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında yapılacak kapasite artışı lisans tadili EPDK tarafından uygun görülenler söz konusu kapasite artışı için YEK Destekleme Mekanizması'ndan yararlanamaz.

Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar EPDK tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."; üçüncü fıkrada, "İkinci fıkra kapsamında işletmeye alınan kapasite için 4628 sayılı Kanun ve 6446 sayılı Kanun uyarınca ödenmesi taahhüt edilen katkı payı veya katılım bedeli ödeme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz." kuralına yer verilmiştir.

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 29. maddesinde, bu Yönetmeliğin 18. ve 24. maddeleri kapsamındaki kurulu güç artış taleplerinden 28/02/2019 tarihinden önce Kurum tarafından uygun bulunanlar için söz konusu uygun bulma kararında belirtilen yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine getirilmesi halinde önlisans veya lisans tadil işlemlerinin gerçekleştirileceği belirtilmiştir.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 23/08/2019 tarih ve 30867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinin 5. maddesiyle değiştirilen "YEKDEM’den yararlanabilecekler" başlıklı 8. maddesinin uyuşmazlık tarihindeki haliyle birinci fıkrasında, bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olup 18/11/2013 tarih ve 2013/5625 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenmiş tarihe kadar kısmen veya tamamen işletmeye girmiş veya girecek olan üretim tesislerine ilişkin üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin, lisansına dercedilen ilk kurulu gücün;

a) Tamamının işletmeye giriş tarihinden,

b) Tamamı işletmeye girmeden YEKDEM’e katılması halinde, YEKDEM’e ilk katıldığı tarihten itibaren on yıl süreyle YEKDEM’den yararlanabileceği, ancak 28/02/2019 tarihi itibarıyla kurulu güç artış talepleri Kurum tarafından uygun bulunan ve bu kapsamda lisans tadilleri gerçekleştirilen tüzel kişilerin, söz konusu kurulu güç artışı için YEKDEM’den yararlanamayacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5346 sayılı Kanun'un 6/C maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının gerekçesinde, düzenleme ile yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinde ilave kapasite artışı yapılmasının önünün açılması ile birlikte bir bütün olarak enerji piyasasında artan YEK Destekleme Mekanizması maliyetinin baskısının tüketicilere yansımasının önüne geçilmesinin amaçlandığı, kapasite artışı kapsamında kurulacak olan ünite ve türbinlerin kurulumu ve tesis edilmesi, sahada fiilen uygulanması ve devreye alınarak yenilenebilir enerjinin üretime kazandırılmasının en hızlı ve etkin olarak yerli ve yenilenebilir enerji üretimini arttıracak metot olduğu,

bu nedenle yenilenebilir enerjide kapasite artışının yapılmasının desteklenmesinin elzem olduğu, diğer yandan tüketicilere yansıyan YEK Destekleme Mekanizması destekleme fiyatları nedeni ile tüketicinin ödediği elektrik faturasına etkisinin azaltılmasının da bir gereklilik olduğu değerlendirildiğinde yatırım maliyeti ve işletme maliyetinin yeni yatırım yapılmasına kıyasla nispeten daha az olduğu kapasite artış kapsamındaki ilave ünite ve türbinlerin destekleme mekanizmasından faydalanmasına ihtiyaç olmayacağı belirtilmiştir.

Görüldüğü üzere, kanun koyucu yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı tesislerin kapasite artışı nedeniyle oluşacak maliyetin tüketicilere yansıtılmasını öngörmemekte olup, bilakis söz konusu maliyetin tüketicilere yansıtılmasını önlemek adına kapasite artışlarının YEKDEM'den faydalanamayacağını emredici kurala bağlamıştır.

Bu kural doğrultusunda, Yönetmelik değişikliğiyle birlikte 7164 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 28/02/2019 tarihi itibarıyla yapılacak kapasite artışlarının YEKDEM'den yararlanamayacağı düzenlenmiştir. Kuralda, kapasite artışına ilişkin lisans tadili başvurusunda bulunup bu başvuruları henüz sonuçlanmayan tüzel kişiler için istisnai bir düzenleme getirilmemiştir.

Aksi bir durumun kabulü halinde, lisans tadili başvurusu değerlendirme süreci devam eden tüzel kişilerin yapacakları kapasite artışlarının YEKDEM'den yararlandırılması gerektiği sonucuna ulaşılır ki, bu durum açıkça kanun koyucunun amacına aykırılık teşkil edecektir.

Davacı şirketin, lisansına dercedilen tesis kurulu gücünün artırılmasına ilişkin olarak 12/06/2018 ve 04/07/2018 tarihlerinde lisans tadili talebi başvurusunda bulunduğu, tadil talebinin 16/05/2019 tarihli Kurul kararı ile reddedildiği, bu işleme karşı açılan dava sonucunda verilen iptal kararının uygulanması bağlamında 25/12/2020 tarihinde davacının başvurusunu ve gerekli belgeleri davalı idareye sunduğu, Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün ve Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

Genel Müdürlüğünün anılan tadil talebi kapsamında olumlu görüş bildirdiği, 11/02/2021 tarihli Kurul kararıyla da tesisin toplam kurulu gücünün 123,3 MWm/120,2 MWe olarak lisans tadil talebinin uygun bulunduğu görülmektedir. Ancak, 28/02/2019 tarihi itibarıyla kapasite artış talebi henüz uygun bulunmadığı gibi, lisans tadili de gerçekleşmemiştir.

Öte yandan, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 29. maddesi kapsamında, kapasite artışı 28/02/2019 tarihinden önce uygun bulunanların, yükümlülüklerini süresi içerisinde yerine getirmesi halinde tadil işlemlerinin gerçekleştirileceği belirtilmiştir. Böylece, uygun bulma kararı olan tüzel kişilerin de elde ettikleri hakları korunmuştur. Oysaki, davacı şirketin 28/02/2019 tarihinde kapasite artışına ilişkin uygun bulma kararı bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, davacı şirket tarafından, kapasite artış başvurusunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı Kurul kararının Mahkemece iptali ile geçmişe yönelik olarak tüm sonuçlarıyla ortadan kalktığı ileri sürülmüş ise de, anılan Kurul kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucunda, Dairemizin 28/11/2024 tarih ve E:2021/3791, K:2024/5078 sayılı kararıyla bozulmasına karar verildiği görüldüğünden anılan iddiaya itibar edilmemiştir.

Bu itibarla, 5346 sayılı Kanun'un 6/C maddesinin ikinci fıkrasının yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla davacıya ait tesisin kapasite artışına ilişkin uygun bulma kararının bulunmadığı ya da lisans tadilinin gerçekleşmediği anlaşıldığından, tesisin ek kapasite artışının YEKDEM'den yararlandırılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.