Danıştay 13. Daire E.2024/1976 K.2024/3047

30/04/2024 tarih ve 32532 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Tütün, Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı, Sigara Filtresi, Alkol ve Alkollü İçkilerin Üretim ve/veya Ticareti Faaliyetinde Bulunanlardan Teminat Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

30/04/2024 tarih ve 32532 sayılı Resmî Gazete'de "Tütün, Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı, Sigara Filtresi, Alkol ve Alkollü İçkilerin Üretim ve/veya Ticareti Faaliyetinde Bulunanlardan Teminat Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" yayımlanmış, bunun üzerine davacı tarafından söz konusu Yönetmeliğin iptali istemiyle 28/06/2024 tarihinde kayıtlara alınan dilekçe ile bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idarî davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı, dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idarî işlemin yazılı bildirim tarihinin, tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın gösterileceği, dava dilekçelerinin ve bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı.

14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği. 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti hâlinde, yeniden dava açılmak üzere dilekçenin reddedileceği kurala bağlanmıştır.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idarî işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, belirli ve somut olması gerekmektedir.

Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davalarında, idarî işlemin unsurları açısından hukuka aykırılık bulunduğu iddiasıyla düzenleyici işlemin/işlemlerin tamamının iptali istenebileceği gibi, düzenleyici işlemin belirli maddelerinin/ibarelerinin iptalinin istenebilmesi de mümkündür. Ancak, her durumda iptali istenen kısımların açıkça belirtilmesi ve bu kısımların davacının menfaatini nasıl etkilediğinin ortaya konulması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava dilekçesinin, "Konu" ile "Sonuç ve Talep" kısmında "30/04/2024 tarih ve 32532 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Tütün, Tütün Mamulleri, Makaron, Yaprak Sigara Kâğıdı, Sigara Filtresi, Alkol ve Alkollü İçkilerin Üretim ve/veya Ticareti Faaliyetinde Bulunanlardan Teminat Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin iptali" şeklinde isteme yer verildiği.

"Açıklamalar" kısmında ise Yönetmeliğin tümünün hukuka aykırı olduğu belirtildikten sonra şarap üreticilerinin kapasitelerine göre teminat miktarı öngörülen 4. maddesinin 3. fıkrası, teminatları süresinde vermeyenlerin belgelerinin askıya alınmasına ilişkin 8. madde ile yönetmeliğin yürürlüğünden itibaren 90 gün içerisinde teminat verilmesini düzenleyen Geçici 1. maddeye yönelik açıklamalarda bulunulduğu, düzenleyici işlem niteliğindeki dava konusu Yönetmeliğin 11 maddeden ve çok sayıda fıkradan oluştuğu, çeşitli konularda düzenlemeler içerdiği,

davacı tarafından Yönetmeliğin tümünün iptali istenilmekle birlikte açıklamalar kısmında birkaç maddeden bahsedildiği, bu düzenlemelerden hangi maddelerin/fıkraların iptalinin istenildiğinin dilekçede açık bir biçimde ifade edilmediği gibi (madde/fıkra belirterek) Yönetmeliğin her bir maddesi yönünden iptal talebinin sebeplerine de yer verilmediği,

bu durumun iptali istenilen düzenlemelerin neler olduğu ve bu düzenlemelerin hangi madde/maddelerinin/kısımlarının iptalinin istenildiği hususunda tereddüde yol açtığı, dava dilekçesinin "Açıklamalar" bölümünde de mezkûr düzenlemelerin yalnızca bir kısmı ile ilişkilendirilebilecek iddialarda bulunulduğu, dolayısıyla söz konusu eksikliklerin iptali istenilen düzenlemelerin ne olduğu hususunda çelişki ve belirsizliğe neden olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dava dilekçesinde düzenleyici işlemin hangi kısımlarının/ibarelerinin iptalinin istenildiği hususunda tereddüt bulunduğu, bu konudaki çelişki ve belirsizliklerin giderilmesi ve iptali istenilen kısımların açıklığa kavuşturulması gerektiği sonucuna varıldığından, dava dilekçesinin "Konu", "Sonuç ve Talep" ile "Açıklamalar" kısımları tutarlı olacak ve tereddüde yol açmayacak şekilde, iptali istenilen düzenleyici işlemin hangi madde/maddelerinin/ibarelerinin/kısımlarının hangi gerekçeyle iptalinin istendiğinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça ortaya konulması,

bu kısımların her birinin hangi sebeplerle iptallerinin istenildiğinin ve davacının menfaatini ne şekilde ihlȃl ettiğinin dava dilekçesinin "Konu", "Açıklamalar" ile "Sonuç ve İstem" bölümünde bütünlük arz edecek şekilde her bir madde/kısım yönünden ayrı ayrı açıklanması gerekmektedir.