Danıştay 13. Daire E.2024/2457 K.2024/3266

Dava konusu istem: ... Belediye Başkanlığı'nca 20/03/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "29 Kalem Beton Parke Yeni Yol Yapımı ve Tamirat Yapım İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ...

Belediye Başkanlığı'nca 2022 yılında gerçekleştirilem ... ihale kayıt numaralı "29 Kalem Beton Parke Yeni Yol Yapımı ve Tamirat Yapım İşi" ihalesinin davacı şirket uhdesinde kalarak sözleşme imzalandığı, işin yer tesliminden sonra 477 gün içinde tamamlanacağının taahhüt edilmesine rağmen işin süresinde tamamlanamayacağının anlaşılması üzerine sözleşmenin feshine karar verildiği, sözleşmenin feshinin ardından aynı aynı işin aciliyeti gereğince ihalesinin pazarlık usulüyle yapılmasına karar verildiği, ... ihale kayıt numaralı ve 20/03/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin dava dışı ...

Ticaret Limited Şirketi uhdesinde kaldığı, davacı tarafından da anılan ihalenin iptalinin istenildiği, İdarelerin ihaleleri pazarlık usulü ile yapabilmeleri için 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinde aranan şartların gerçekleşmesi gerektiği, 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca uyarınca gerçekleştirilen pazarlık usulünün, doğal afet, salgın hastalık,

can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hâllerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması şeklinde belirlenen ihtimallerden birinin veya birden fazlasının varlığının ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması şartı ile birlikte gerçekleşmesi durumunda uygulama alanı bulabileceği,

pazarlık usulünün uygulanabilmesi için Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan şartlardan bağımsız olarak bunlarla birlikte aranması gereken şartlardan olan ivedilikten kastın, ihale sürecinin ihale konusu işin niteliğinden kaynaklı olarak ve önceden öngörülemeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden durumlarla bağlantılı bir şekilde bir an önce sonuçlandırılmasının gerekmesi şartının birlikte sağlanması olduğu,

Dava konusu olayda; davalı idarece uyuşmazlığa konu ihalenin pazarlık usulüyle yapılmasının gerekçesinin dosyaya ekli "Gerekçe Raporu'nda" ve savunmaya ilişkin beyanda, "Karesi ilçesi merkez mahallelerinde UEDAŞ altyapı kurumunun yatırım çalışmaları neticesinde kırsal ve merkez mahallelerde kaldırım ve parke taşı kaplı yolların niteliğini yitirmesi ve parke taşı kaplama olan yolların kış aylarından sonra doğal bozulmaya uğraması durumunun kırsal kesimde yaşayan ve özellikle kırılgan grup olarak nitelendirilen yaşlı, çocuk ve engelli bireylerin can güvenliğinin tehlikeye düştüğü" şeklinde ifade edildiği, ayrıca işin 187 gün içinde tamamlanması gerektiği hususunun da işin ivediliğini ispat eder mahiyette olduğu yönünde değerlendirmelerde bulunulduğunun görüldüğü,

Bu durumda; dava konusu ihalenin yapım tekniği açısından özellik arz eden bir iş olarak değerlendirilemeyeceği gibi yol ve kaldırımlardaki bozulmaların doğrudan can ve mal güvenliğini tehdit ettiğinden de söz edilemeyeceği, ayrıca iş teslim süresinin kısa olmasının tek başına işi aciliyet addettiğine karine kabul edilemeyeceği değerlendirildiğinden, istisnai bir yöntem olan pazarlık usulü ile ihaleye çıkılması için yeterli şartların mevcut olmadığı, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanabilmesi için açıklık ve rekabetin sağlanmasının kamu yararı açısından gerekli olduğu,

4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen şartların oluştuğuna dair hukuken geçerli bir neden bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının dava konusu işi süresinde tamamlayamaması akabinde sözleşmesinin feshedildiği, işin aciliyeti nedeniyle ihalenin pazarlık usulüyle gerçekleştirildiği, yeniden ihaleye çıkılması ve yeni firma ile sözleşme imzalama süresi ile davacının dava açma süresi arasında yaklaşık 60 günlük süre olduğu, ihale işlemlerinin ivedi yargılama usulüne tabi olması nedeniyle 30 (otuz) günlük dava açma süresinde dava açılmadığından davanın süre aşımından reddi gerektiği, davacı tarafından iş programının sürekli olarak gerisinde kalındığı, yapılacak iş miktarı ile gerçekleşen iş miktarları arasında uyumsuzluk olduğu,

bu hususların yerinde yapılan denetimlerle kayıt altına alınarak davacıya bildirildiği, davacı şirketin 01/11/2023 - 27/11/2023 tarihleri arasında yapmayı taahhüt ettiği mahallelerde ekiplerinin olmadığı, işçi ve teknik personelinin bulunmadığı, çalışma alanında işyeri güvenlik önlemlerinin alınmadığı ve işlerin tamamlanmamış şekilde eksik bırakıldığının tespit edildiği, bu durumun tutanak altına alındığı, 2023 yılı Ağustos ayında bitirilmesi gereken işin %70 oranında olması gerekirken işin %43,49 oranında kaldığı, bu hususun davacıya bildirildiği fakat herhangi bir ilerleme sağlanamadığı,

işin sözleşme bitim tarihine kadar tamamlanamayacağının anlaşılması üzerine idarelerince davacıya açık bir şekilde işe başlaması, başlamaması halinde ise sözleşmenin fesih kurallarına uyularak feshedileceğine yönelik ihtarnamenin 20/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirkete 10 gün süre verildiği ve fakat davacı şirketin 01/12/2023 tarihine kadar hiçbir şekilde işe başlamadığının kontrol teşkilatı ve yapı denetim elemanları tarafından tespit edilerek tutanak altına alındığı,

Karesi ilçesi merkez mahallelerinde, UEDAŞ Altyapı Kurumu'nun yatırım çalışmaları sonucu kırsal ve merkez mahallerde kaldırım ve parke taşı kaplı yolların niteliğini yitirmesi ve parke taşı kaplama olan yolların kış aylarından sonra doğal bozulmaya uğraması durumunun kırsal kesimde yaşayan ve özellikle kırılgan grup olarak nitelendirilen yaşlı, çocuk ve engelli bireylerin can güvenliğini tehlikeye düşürdüğü,

aynı zamanda kırsal ve merkez mahallerde kaldırım ve parke taşı kaplı yolların niteliğini yitirmesi ve parke taşı kaplama olan yolların kış aylarından sonra doğal bozulmaya uğraması durumunun kırsal mahallelerde hayvancılık ve çiftçilik ile geçimini sağlayan vatandaşların mağduriyetine yol açtığının ve bu durumun şehrin ekonomisine zarar verdiğinin tespit edildiği, yaklaşan mahali idareler seçimleri öncesi vatandaşların mağduriyetinin en aza indirilmesi gerekçesiyle durumun aciliyetine binaen dava konusu ihalenin pazarlık usulüyle gerçekleştirildiği,

işin süresinin 187 gün gibi kısa bir süre olarak belirlenmesinin pazarlık usulünün uygulanabilmesi için 21. maddenin (b) bendinde sayılan şartlardan olan ivedilik şartını da taşıdığı, burada idarenin amacının ivedi olarak vatandaşın can ve mal güvenliğini sağlayarak bozuk olan kırsal mahalle yollarının yapılması ve ihale sürecinin bir an önce tamamlanması olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.