Danıştay 13. Daire E.2024/2565 K.2024/3385

Dava konusu istem: Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'nce 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle 29/04/2024 tarihinde gerçekleştirilen Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın deniz cephesinde yer alan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 767,67 m² yüzölçümlü iskele alanının, tekne bağlama iskelesi olarak kullanılması amacıyla 30 yıl süreyle kullanma izni verilmesine yönelik ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; işbu dava dosyasının ...

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden, bakılmakta olan davanın, Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'nce 29/04/2024 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen, Muğla ili, Bodrum ilçesi, 613 ada, 3 numaralı parselin önüne isabet eden devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 767,67 m²'lik kısmının tekne bağlama iskelesi olarak kullanım izni ihalesine ilişkin olduğu, ancak 29/04/2024 tarihli ihale kararı ile ... tarih ve ... sayılı ihaleye davet yazısı ile ekinde yer alan kullanma izin şartnamesinin iptali istemiyle ilk davanın ....

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı (dilekçe ret kararı öncesi E:...) dosyasıyla açıldığı ve yargılamanın hâlen devam ettiği, bakılan davanın da 29/04/2024 tarihli ihale işleminin iptali istemiyle 05/07/2024 tarihinde açıldığı, bu durumda davacının dava konusu ettiği ihale işleminin daha önce ....

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında dava konusu edilmiş olması karşısında, konusu, sebepleri ve tarafları aynı olan işbu davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle derdestlik nedeniyle davanın esasının incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından,.... İdare Mahkemesi'nin ... sayılı esasında görülmekte olan davada, söz konusu ihaleye hazırlık işlemleri mahiyetinde olan ihaleye çıkma kararı, ihaleye davet yazısı ve kullanma izni şartnamesinin iptaliyle, sebep- sonuç ilişkisi nedeniyle 29/04/2024 tarihinde gerçekleşen ihalenin feshinin talep edildiği, işbu davanın ise söz konusu ihalenin iptalinin talep edildiği, davalar arasında bağlantı bulunmakta ise de konuları farklı olduğundan işbu davanın esasının incelenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Bodrum Milli Emlak Müdürlüğün'ce 29/04/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle Muğla ili, ... ilçesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın deniz cephesinde yer alan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 767,67 m² yüzölçümlü iskele alanının tekne bağlama iskelesi olarak kullanılması amacıyla 30 yıl süreyle kullanma izni ihalesi gerçekleştirilmiştir.

İhaleye katılan ancak ihale üzerinde kalmayan davacı tarafından, ... tarihinde, .... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı (dilekçe ret kararı sonrası E:...) dosyasına kayden açılan davada, 'ihale kararının, ihaleye davet yazısının, kullanma izni şartnamesinin ve 29/04/2024 tarihli ihalenin iptali' talep edilmiştir.

28/05/2024 tarihinde ise '29/04/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali' istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiş; 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın yetki yönünden reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiş olup 32. maddenin birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idari işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ihalenin 796.000,00-TL muhammen bedel üzerinden 30 yıl süreli olarak 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilmesinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca uygun bulunduğu, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve... sayılı yazısı ile Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne bildirilen bu karar uyarınca, ihale ile ilgili iş ve işlemlerin Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nce yerine getirildiği, 29/04/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile onaylandığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, ihaleye çıkma kararının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Oluru ile alındığı ve bu Olura istinaden Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen ihalenin de Bakanlık Oluru ile tamamlandığı, gerek ihaleye çıkma kararının gerekse ihalenin sonuçlandırılmasının Bakanlık Olurlarıyla gerçekleştirildiği, ihaleyi sonuçlandıran ihale komisyonu kararının da Bakan onayı ile tekemmül ettiği ve hüküm ve sonuçlarını doğurduğu, davacının, ihalenin gerçekleştirilme usulüne ilişkin iddiaları yanında Bakanlık Oluru ile alınan ihale kararını kusurlandırmaya yönelik iddialarının da bulunduğu,

öte yandan, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı da göz önünde bulundurulduğunda, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde dava konusu işlemi tesis eden mercii olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olan ...

İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının Ankara İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.