Danıştay 13. Daire E.2024/2672 K.2024/3328

Dava konusu istem: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nce 29/02/2024 tarihinde açık teklif usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğünün İhtiyacı Olan Personel Taşıma" hizmet alımı ihalesinin ve anılan ihale neticesinde imzalanan sözleşmenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulüne tabi olduğu, davacının teknik şartnameye göre ihaleye teklif vermesi uygun olmadığından ihaleye katılamadığı, dava konusu ihalenin 29/02/2024 tarihinde gerçekleştirildiği, ihale neticesinde sözleşmenin 19/03/2024 tarihinde imzalandığı,

dava konusu ihale ve sözleşmeye ilişkin 30 günlük dava açma süresinin ihale ve sözleşmenin gerçekleştirildiğinin ilgililer tarafından öğrenildiği tarihten itibaren başlayacağı, davacı tarafından davalı idareye yapılan 28/03/2024 tarihli başvuru dilekçesinin içeriği incelendiğinde, davacının en geç 28/03/2024 tarihinde sözleşmeden haberdar olduğunun anlaşıldığı,

ivedi yargılama usulüne tabi davalarda 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinin uygulanamayacağı, bir başka ifadeyle bu kapsamda idareye yapılan başvurunun, işlemeye başlayan dava açma süresini durdurmayacağı, bu durumda, otuz gün içerisinde dava açılması gerekirken, dava konusu işlemlerden 28/03/2024 tarihinde haberdar olunduğu kabul edilse bile bu tarihten itibaren 30 gün içinde en son 27/04/2024 tarihine kadar dava açılması gerekirken, 28/05/2024 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nce 29/02/2024 tarihinde açık teklif usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğünün İhtiyacı Olan Personel Taşıma" hizmet alımı ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihale neticesinde 19/03/2024 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.

Davacı şirket tarafından, 28/03/2024 ve 04/04/2024 tarihli dilekçelerle Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü'ne ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin idari şartname ve teknik şartnameye uygun olmadığı iddiasıyla yapılan başvurular anılan idarenin sırasıyla 29/03/2024 ve 30/04/2024 tarihli işlemleriyle reddedilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları idarî dava türleri arasında sayılmış.

14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiş.

15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın yetki yönünden reddine karar verileceği; anılan fıkranın (e) bendinde, idari merci tecavüzü halinde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanun'un "İdarî davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, istekli, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidi; istekli olabilecek, ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişi ya da bunların oluşturdukları ortak girişim olarak tanımlanmış.

"İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, şikayet ve itirazen şikayet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu.

"Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde, şikayetler ile ilgili Kamu İhale Kurumu tarafından verilen nihai kararların mahkemelerde dava konusu edilebileceği ve bu davaların öncelikle görüleceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiş olup 32. maddenin birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idari işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır. Bu genel kuraldan ayrılmak ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı halinde mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden, ihale ilanı ve ihaleye ait İdari Şartname'de ihaleyi gerçekleştiren idare olarak Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün, ihale komisyonunun toplantı yeri olarak anılan idarenin Çankaya/ANKARA'da bulunan adresinin, işin yapılacağı yer olarak "Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü-Bandırma/BALIKESİR ile Balıkesir ili arası olmak üzere teknik şartnamede belirtilen hatlar"ın belirtildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, uyuşmazlığa konu ihalenin Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nce Ankara'da gerçekleştirildiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu ihaleyi gerçekleştiren ve sözleşmeyi imzalayan idarî merci olan Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca dilekçelerin ilk inceleme hususları yönünden sırasıyla inceleneceği dikkate alındığında yetkisiz yargı yerince verilen davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.

Öte yandan, her ne kadar dava dilekçesinde "müvekkilime teknik şartnameye göre gerçekten uzak sebeplerle ihaleye girmeye uygun olmadığı kurum tarafından iletilmiştir" ifadesine yer verilmiş ise de davacının işbu ihaleye katılıp katılmadığı hususunda tereddüt edildiğinden, yetkili Mahkemece uyuşmazlık incelenirken davacının işbu ihalede istekli veya istekli olabilecek sıfatını haiz olup olmadığı hususu da dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği açıktır.