Danıştay 13. Daire E.2024/268 K.2024/2295

2. ... Genel Müdürlüğü (...) VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce 23/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen Çankırı ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı IV. Grup maden sahası arama ruhsatı ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu (Taşınmaz Komisyonu) kararı ile ihalenin bu karara dayalı olarak iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davalı idarelerce, "ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği, mezkur sahanın, güncel piyasa koşulları dikkate alınarak, en az dava konusu nihai teklif olan 1.000.000,00-TL taban ihale bedeli üzerinden yeniden ihale edilmesi gerektiği, piyasa şartlarının ihale taban bedelinin belirlendiği dönem ile ihalenin yapılacağı dönem arasında geçen sürede ciddi farklılıklar gösterdiği" hususları ileri sürülmüş ise de, ihale taban bedelinin,

idarece belirlenen bir bedel olduğu ve davaya konu ihale taban bedelinin belirlendiği 13/04/2023 tarihi ile dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği 23/05/2023 tarihi arasında geçen sürenin, piyasa şartlarında ciddi farklılık meydana getirebilecek uzunlukta bir süre olmadığı, dolayısıyla piyasa şartlarının somut olay bakımından söz konusu bedelin belirlenmesinde idarece öngörülemeyen bir durum olarak kabul edilemeyeceği, bu doğrultuda ihale taban bedelinin maden sahasının durumuna göre idarece başlangıçta daha yüksek bir bedel olarak belirlenmesinin önünde bir engel bulunmadığı,

davacı şirketin dava konusu ihalede "tek katılımcı" olarak yer almasının da tek başına ihalenin uygun bulunmamasına gerekçe teşkil edemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalılar tarafından, davacı şirketin teklifi ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceğinin tespit edildiği, söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemlerin sebep unsurlarının ortaya koyulamadığı, piyasa koşulları nedeniyle ihale uygun görülmemiş ise de taban ihale bedelinin belirlendiği tarih ile ihale tarihi arasındaki 40 günlük sürede piyasa koşullarında nasıl bir değişiklik meydana geldiğine dair herhangi bir bilgi verilmediği, açıklama yapılmadığı, belge sunulmadığı, idarenin keyfî ve hukuka aykırı hareket ettiği, eşitlik ilkesinin ihlâl edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden, Çankırı ili hudutlarında bulunan IV. Grup maden sahasına ilişkin 23/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen ruhsat ihalesine davacı şirketin tek istekli olarak katıldığı, açık artırma aşamasına geçilmeden kapalı zarfın sunulmasıyla ihalenin tamamlandığı, kapalı zarf içerisinde sunduğu 1.000.000,00-TL teklif fiyatı ile ihalenin davacı şirketin üzerinde bırakıldığı, ihale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararının 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Taşınmaz Komisyonu'na sunulduğu, Taşınmaz Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihale komisyonu kararının uygun bulunmadığı, anılan kararın ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdarenin işlem ve eylemlerinde Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğuna yönelik kural uyarınca, dava konusu ihalede eşit muamele ilkesine uygun davranılıp davranılmadığı ve idarenin eşit muamele ilkesine uygun davranma zorunluluğunu ortadan kaldıran dava konusu ihaleye özgü gerekçelerin bulunup bulunmadığının irdelenmesi amacıyla Dairemizin 28/02/2024 tarihli ara kararıyla davalı idarelerden, dava konusu ihalenin yapıldığı 23/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedelleri, katılımcı sayısı,

isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller, ihale komisyonu kararları ile bu tarihte gerçekleştirilen ihalelerden Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunan ve uygun bulunmayan ihalelerin tamamına ilişkin bilgiler ile Taşınmaz Komisyonu'nun 13/07/2023 tarihli kararı ile uygun bulunan ve uygun bulunmayan bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller,

ihale sonucu ortaya çıkan bedeller ile ihale komisyonu kararlarını içeren bilgilerin liste hâlinde istenilmesine ve ER:... sayılı maden sahasına yönelik ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin, aynı tarihte uygun bulunan ve uygun bulunmayan diğer maden ruhsatı ihaleleri de göz önünde bulundurularak somut, açık, anlaşılır bir şekilde açıklanmasının istenilmesine karar verilmiştir.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 06/05/2024 tarihli cevabi yazısının ekinde, Taşınmaz Komisyonu'nca dava konusu ihalenin uygun bulunmama gerekçesi, "... Maden sahaları zaman zaman taban ihale bedelleri üzerinden ruhsatlandırılmakla birlikte zaman zaman da taban ihale bedelinin onlarca kat fazlasına ruhsatlandırılabilmektedir.

Bu husus büyük ölçüde sahanın konumu ve rezerv bilgileri de dikkate alındığında piyasa şartlarıyla ilişkili olup piyasa şartları ihale taban bedelinin belirlendiği dönem ile ihale işlemlerinin nihayete ereceği dönem arasında geçen sürede dahi ciddi farklılıklar gösterebilmektedir. ... dava konusu teklif de ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği, diğer bir söylemle,

söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği düşünülmektedir. Bu nedenlerle talep, ... Taşınmaz Komisyonu'nca uygun görülmemiş olup mezkur sahanın, güncel piyasa koşulları dikkate alınarak ve kamu yararına uygun olarak yeniden ihale edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir." şeklinde belirtilmiş.

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün 06/05/2024 tarihli cevabi yazısı ekinde 23/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler ile Taşınmaz Komisyonu tarafından 13/07/2023 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin bilgilere tablo hâlinde yer verilmiştir.

Dairemizin 28/02/2024 tarihli ara kararı üzerine davalı idareler tarafından gönderilen cevabî yazıların içeriği, yazı ekinde yer verilen 23/05/2023 tarihli ihaleler ve Taşınmaz Komisyonu tarafından 13/07/2023 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin tablo hâlinde sunulan bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, taban ihale bedeli 756.624,00-TL olarak belirlenen dava konusu IV. Grup maden ruhsatı ihalesi ile aynı maden grubunda,

aynı taban ihale bedeline sahip ve ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin dava konusu ihalede ortaya çıkan bedelin altında olduğu ihalelerden bazıları Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunmasına karşın (Örneğin, dava konusu ihaleyle aynı tarihte yapılan taban ihale bedeli 756.624,00-TL olarak belirlenen ihalelerden ER:... sayılı saha için 870.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan;

aynı tarihli Taşınmaz Komisyonu'nca değerlendirilen taban ihale bedeli 756.624,00-TL olarak belirlenen ihalelerden ER:... sayılı saha için 760.000,00-TL teklif bedeliyle, ER:... ve ER:... sayılı sahalar için 870.000,00-TL teklif bedeliyle, ER:... sayılı saha için ise 757.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan ihalelerin onayları uygun bulunmuştur.) davacı şirket üzerinde bırakılan ER:... sayılı maden ruhsatı ihalesinin uygun bulunmadığı ve anılan sahaya ilişkin ihale bakımından eşit muamele ilkesine aykırı davranılmasını haklı kılan somut gerekçelerin de ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, maden sahalarına yönelik ruhsat ihalelerini sonuçlandıran ihale komisyonu kararlarının hukukîliğini ve yerindeliğini denetlemek üzere kamu menfaatinin korunması amacına yönelik oluşturulan ve ihaleyi kesinleştirme yetkisi uhdesinde bulunan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürü'nün de yer aldığı Taşınmaz Komisyonu'nun, ihale sonucu ortaya çıkan teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği, bu nedenle ihale sonucu oluşan bedelin uygun bulunmayarak söz konusu ihale sahasının yeniden taban ihale bedeli belirlemek suretiyle tekrar ihaleye çıkarılması yönündeki değerlendirmesinin,

ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği ve MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalelerin uygunluğunu değerlendirme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu açık olmakla birlikte, dava konusu ihaleyle özdeş nitelikteki (aynı maden grubunda, aynı taban ihale bedeline sahip ve ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin dava konusu ihalede ortaya çıkan bedelin altında kalan ihalelerden bazıları) maden ruhsatı ihalelerine ilişkin onaylar uygun bulunmuşken, dava konusu ihale bakımından farklı bir tutum benimsenmesini haklı kılan somut gerekçelerin ortaya konulamaması nedeniyle,

Taşınmaz Komisyonu'na verilen takdir yetkisinin objektif esaslara, eşit muamele ilkesine ve takdir yetkisinin veriliş amacına uygun kullanılmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun bulunmuş, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri ise kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.