Danıştay 13. Daire E.2024/2991 K.2024/5630

Dava konusu istem: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğünce ... tarih ve ... ihale kayıt numarası ile gerçekleştirilen "Çerkezköy İntermodal Terminal (IMT) Projesi Yapım İşi" ihalesine katılan ... ile davacı şirketin oluşturduğu iş ortaklığının sunduğu kefalet senedinin sahte olduğundan bahisle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 58. maddesi uyarınca davacının 2 (iki) yıl süreyle bütün kamu ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin 06/05/2023 tarih ve 32182 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından ihalede geçici teminat mektubu olarak kullanılan teminat senedinin ...surance Ltd.

Şti. tarafından tanzim edildiği, kefalet senedinin ... tarih (kararda sehven ... yazılmıştır) ve ... poliçe numaralı olduğu, anılan kefalet senedini düzenleyen sigorta şirketinin Türkiye Sigorta Birliği üyesi olduğu ve Tüm Sigorta Birliği resmi sayfasında anılan poliçenin belge numarasıyla sorgulama yapıldığında poliçenin aktif olarak görüldüğü, davacının söz konusu kefalet senedi için sigorta şirketi ile aracılık faaliyeti yürüten ...'un hesabına 108.000,00-TL ve sigorta şirketinin hesabına da 150.000,00-TL tutarında sigorta prim ödemesinin bulunduğunun sabit olduğu,

Rusya Federasyonu ile Ukrayna Cumhuriyeti arasında çıkan savaş sebebiyle ... Ltd. Şti. tarafından tanzim edilen bütün poliçelerin sorumluluklarının ve iş takiplerinin ...

Sigorta A.Ş.'ye devredildiği, anılan sigorta şirketinin ... sayılı yazısıyla ilgili kefaletin ve poliçenin geçerli olduğunun ve teminat kapsamında bulunduğunun açıkça ifade edildiği, teminatın sahte olduğunun her türlü şüpheden uzak ve bilimsel verilerle ortaya koyulamadığı, dosyaya ikmal olan bilgi ve belge kapsamında davacının eyleminin sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek eylemini karşılamadığı, bu sebeple tesis edilen işlemin sebep unsuru yönünden sakat olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi İdari Dava Dairesince; her ne kadar Mahkeme kararında ihalede geçici teminat mektubu olarak kullanılan teminat senedinin ... Ltd. Şti. tarafından tanzim edildiği, Tüm Sigorta Birliği resmi sayfasında anılan poliçenin belge numarasıyla sorgulama yapıldığında poliçenin aktif olarak görüldüğü, düzenlenen poliçenin geçerli olduğu gerekçelerine yer verilmiş ise de, dosya kapsamından ... Ltd.

Şti.'nin sigorta poliçesi düzenleme yetkisinin bulunmadığı, Türkiye Sigorta Birliği tarafından poliçeyi düzenleyen şirketin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiğinin ve düzenlenen poliçenin geçerli bir belge olmadığının bildirildiği, Tüm Sigorta Birliği web sitesinin ise Türkiye Sigorta Birliği web sitesinden kopyalandığı ve ... Sulh Ceza Hakimliğince erişim engeli getirildiği görüldüğünden, sunulan teminat senedinin geçerli bir belge olduğundan söz edilmesinin mümkün olmadığı;

Bununla birlikte, davacıya geçici kefalet senedi düzenlediği anlaşılan ... Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş. ve ... Ltd. yetkilileri hakkında "özel belgede sahtecilik", "serbest meslek sahibi kişileri dolandırıcılığı" iddiasıyla suç duyurusunda bulunulduğu, söz konusu soruşturmanın derdest olduğu, suç duyurusunda sahte belgeleri kullanan kişilerin bu belgeleri düzenlediğine yönelik iddianın bulunmadığı, dolayısıyla bu aşamada davacının sahte belge düzenlediği veya bilerek sahte belge kullandığı hususunun somut olarak ortaya koyulamadığı anlaşıldığından, davacının 2 (iki) yıl süreyle ihalelerden yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle istinaf başvurusunun yukarıda yer alan açıklamalar eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yasaklama kararı verilebilmesi için sahte belge kullanımının yeterli olduğu, kasten kullanma şartının bulunmadığı, kefalet senedinin sahte olduğunun açık olduğu, öte yandan iş ortaklığı tarafından sunulan bazı belgelerdeki apostil şerhlerinin de sahte olduğunun tespit edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, sunulan kefalet senedinin geçerli olduğu, nitekim ilgili kefalet senedi için şirket yetkilisine 108.000,00-TL ve 150.000,00-TL tutarlı iki havalenin yapıldığının açık olduğu, belgenin sahte olduğu kabul edilse bile kendilerinin bir kastının bulunmadığı, ilgili senet geçersiz dahi olsa sözleşme aşamasında 2.500.000,00-EURO tutarlı kesin teminatın sunulmasının zaten zorunlu olduğu, haklarında verilmiş kesin bir mahkeme kararı bulunmadığı, üzerindeki apostil şerhinin sahte olduğu ileri sürülen belgelerde apostil şartının bulunmadığı, ihale sürecinin kesintiye uğratılmaması gerektiği, idarenin kötü niyetli olduğu ileri sürülerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğünce gerçekleştirilen ... tarih ve ... ihale kayıt numaralı ihaleye katılan ve ihale uhdesinde bırakılarak sözleşmeye davet edilen ... ile davacı şirketin oluşturduğu iş ortaklığı tarafından, ihalede geçici teminat olarak ...

Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş. tarafından düzenlenen ... tarih ve ... poliçe numaralı 300.000,00-EURO tutarındaki kefalet senedi sunulmuş, ancak sunulan söz konusu kefalet senedinin geçerliliği hususunda çeşitli şüpheler ortaya çıkmış, idarece gerçekleştirilen incelemeler neticesinde, ilgili kefalet senedinin sahte olduğu yönünde tespitlere ulaşılması üzerine, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 58. maddesi uyarınca davacının 2 (iki) yıl süreyle bütün kamu ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin 06/05/2023 tarih ve 32182 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlem tesis edilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 17. maddesinde, "İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: (...) c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek. (...)

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.".

"İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde, "17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.

Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir.

İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler.

Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazete'de yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur. (...)" kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek fiilleri yasak fiiller olarak belirlenmiş olup, Kanun'da söz konusu fillerin kasten işlenip işlenmediği konusunda bir ayrım yapılmadığı görülmektedir. Buna göre, kasıtsız olarak kullanılmış olsa dahi, ihalede sahte belge kullanan kişiler hakkında 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca yasaklama işlemi tesis edileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında da ifade edildiği gibi, iş ortaklığı kapsamında sunulan ... tarih ve ... poliçe numaralı kefalet senedinin sahte olduğunun, gerek belge üzerindeki fiziki incelemelerle, gerekse de Türkiye Sigortalar Birliğinin 20/03/2023 tarihli ve ... şirketinin 15/03/2023 tarihli yazılarıyla ortaya koyulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı tarafından dava konusu ihalede sahte belge kullanıldığı açık olduğundan, dava konusu yasaklama işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.