Danıştay 13. Daire E.2024/3289 K.2025/807

Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararıyla verilen 2.845.578,00-TL idari para cezasının tahsili amacıyla davacı şirket hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket hakkında, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 9. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca şirketin iç tesisat ve servis hatları sertifikasının iptal edilmesine ve 2.845.578,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı, anılan kararın 23/06/2023 tarihinde tebliğ edildiği, idari para cezasının davacı şirket tarafından vadesinde ödenmemesi üzerine Gelir İdaresi Başkanlığından idari para cezasının takip ve tahsilinin sağlanmasının istenildiği, bu kapsamda dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği,

ödeme emrinin dayanağı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğu, ödeme emrinin usule aykırı olarak tebliğ edildiği, ödeme emrinin dayanağı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada yargılama sürecinin devam ettiği, dayanak Kurul kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı şirketin sertifika müracaatında, sertifika verilmesinde aranan şartlar konusunda yanıltıcı/eksik bilgi verdiğinin tespit edildiğinden bahisle iç tesisat ve servis hatları sertifikasının iptal edilmesine ve 2.845.578,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış ve anılan karar davacı şirkete 23/06/2023 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davacı tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle 19/07/2023 tarihinde dava açılmıştır.

... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla verilen idari para cezasının vadesinde ödenmediğinden bahisle 2.845.578,00-TL tutarındaki idari para cezasının tahsili amacıyla dava konusu ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun "Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasındaki usul" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, "Kurul, doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilere yapacağı yazılı ihtara rağmen mevzuata aykırı durumlarını devam ettirenlere aşağıdaki yaptırım ve cezaları uygular: (...) g) Lisans veya sertifikanın verilmesine esas olan şartların, faaliyetlerin yürütülmesi sırasında ortadan kalktığının saptanması halinde lisans veya sertifika iptal edilir. Ancak, bu şartların baştan mevcut olmadığının saptanması halinde ise lisans veya sertifikanın iptali yanında ayrıca altıyüzbin Türk Lirası idarî para cezası verilir." kuralına yer verilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 1. maddesinde, "Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.", 54. maddesinin birinci fıkrasında, "Ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. (...)".

55. maddesinin birinci fıkrasında, "Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir 'ödeme emri' ile tebliğ olunur.".

58. maddesinin birinci fıkrasında, "Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. (...)" düzenlemeleri yer almıştır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdari para cezası" başlıklı 17. maddesinin üçüncü fıkrasında, "10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir. (...)";

dördüncü fıkrasında, "Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarî para cezalarına ilişkin kesinleşen kararlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairelerine gönderilir. (...)" kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 5018 sayılı Kanun'a ekli (III) sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumları tarafından verilen idari para cezalarının genel bütçeye gelir kaydedileceği, genel kanun niteliğindeki 5326 sayılı Kanun uyarınca genel bütçeye gelir kaydedilecek idari para cezalarının, özel kanunlarda bu kurala bir istisna getirilmediği takdirde, kural olarak kesinleşmesinin ardından 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edileceği anlaşılmaktadır.

Genel bütçeye kaydedilecek idari para cezasının iptali istemiyle dava açılması halinde, idari para cezasının kesinleştiğinden bahsedilemeyeceğinden yargılama sonuçlanıncaya kadar (aksi yönde bir düzenleme bulunmayan hallerde) idari para cezasının tahsili yoluna gidilemeyecektir. Yine, ödeme emrinin dayanağı idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi durumunda ödeme emrinin dayanağı kalmayacağından, tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmemesi ve eğer ödeme emri düzenlenmişse "borcum yoktur" iddiası kapsamında ödeme emrinin hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusu ödeme emrinin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Dairemizin 23/10/2024 tarih ve E:2024/2152, K:2024/4237 sayılı kararıyla bozulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozma kararına uyularak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu durumda, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının anılan Mahkeme kararıyla iptaline karar verildiği görüldüğünden dayanağı kalmayan dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Kaldı ki, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle 19/07/2023 tarihinde dava açılmasıyla birlikte idari para cezasının kesinleşmesinin önüne geçildiği ve 4646 sayılı Kanun'da, idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurulmasının tahsil işlemlerini durdurmayacağı şeklinde aksi yönde bir düzenleme bulunmadığı göz önüne alındığında, 5326 sayılı Kanun uyarınca, kesinleşmemiş idari para cezası için düzenlenen ödeme emrinde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.