Danıştay 13. Daire E.2024/3342 K.2025/140

Dava konusu istem: "... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi,... Sokak, ... Otoparkı İnşaatı İşi"nin, intifa ve üst kullanım hakkı karşılığı 30 yıl süreyle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale edilmesine yönelik ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar doğrultusunda 26/07/2023 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilen ihalenin, 54.000.000,00-TL+KDV/30 yıl bedelle ... Gayrimenkul İnşaat A.Ş.-... ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi uhdesinde bırakılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararının ve bu kapsamda imzalanan ... tarih ve ... sayılı İşletme Sözleşmesi'nin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu olayda, tasarruf yetkisi davalı idareye ait taşınmazda kamusal ihtiyaca yönelik alınan Meclis kararı doğrultusunda ve davacıların herhangi bir aşamasında katılım sağlamadığı ihale süreçlerinin gerçekleştirildiği, mevcut uyuşmazlıkta davacıların menfaat ihlalinin söz konusu olmadığı, bu yönüyle de dava açma ehliyetlerinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın esası hakkında karar verilmesi olanağı bulunmadığı; öte yandan, davacıların ileri sürdüğü iddiaların tamamının ihale süreci dışında söz konusu alanın planlamasındaki aşamalara yönelik olduğu görüldüğünden işbu davada söz konusu iddiaların irdelenemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, dava konusu işlemlerin sürecine katılmamış olmalarının dava açma ehliyetini ortadan kaldırmayacağı, komşu parsellerde oturdukları için yapılan işlemlerden etkilendikleri, yeşil alanın tahrip edilerek hastaneye ait otopark yapıldığı, tekniğe aykırı yapılan işlemin evlere ve metro hattına zarar vereceği, karayolları istimlak sınırındaki alan için ilgili Bakanlık ve işletmeci kuruluştan görüş alınmadığı ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin davacıların menfaatini ihlal etmediği, dava konusu meclis kararı ilan edildiği için davacıların sonradan haberdar olduğunu belirtilerek açtığı davanın süresinde olmadığı, bölgede artan otopark ihtiyacı nedeniyle yapılan işlemlerin kamu yararı taşıdığı ve hukuka uygun olduğu; davalı yanında müdahil tarafından, davacıların yapılan işlemler nedeniyle evlerinin zarar göreceği gibi soyut ve farazi iddialarının bilimsel dayanağının olmadığı, tasarrufu davalı idareye ait taşınmazda yapılacak otoparkın davacıların menfaatini etkilemediği,

davacıların dava konusu işlemi öğrendiklerini belirttiği 29/07/2024 tarihinden önce ihale kapsamında yapılan otopark inşaatına yönelik eylemlerde bulunduklarının haber ve sosyal medya paylaşımlarından görüldüğü, dolayısıyla davanın süresinde açılmadığı, dava konusu otoparkın üstün kamu yararı taşıdığı ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davalı idarece artan otopark ihtiyacını karşılamak adına ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi,... Sokak, ... pafta, ... ada,... parsel önü, ...

Karayolu kamulaştırma alanında yer alan 1195 m2'lik boş alanda tam otomatik şehir otoparkı yapılması, yapılması planlanan kat otoparklarının intifa ve üst kullanım hakkı karşılığı 30 yıl süreyle 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale edilmesine yönelik 16/01/2020 tarih ve 23 sayılı Belediye Meclisi kararı alınmış, bu doğrultuda 26/07/2023 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilen ihale neticesinde ihale komisyonunun (belediye encümeni) ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihalenin 54.000.000,00 TL + KDV/30 yıl bedelle ...

Gayrimenkul İnşaat A.Ş. - ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortak Girişiminin uhdesinde bırakılmasına ve ita amirinin onayına sunulmasına karar verilmiş, davalı idare ile ihale uhdesinde kalan ortaklık arasında ......tarih ve ... sayılı İşletme Sözleşmesi imzalanmıştır.

İhaleye konu taşınmaza komşu parselde ikamet ettiğini beyan eden davacılar tarafından bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, "idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan" davalar olarak tanımlanmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasında, "Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. (...)" kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yargı kararlarında "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idari işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idari işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddi bir alaka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmekte, bunun dışında ayrıca subjektif bir hakkın ihlal edilmesi şartı aranmamaktadır.

Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi, makul, maddi ve manevi bir alakasının bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. Ayrıca, iptal davaları idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine imkan sağladığından, bu davalarda menfaat alakasının bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.

Davacıların ihale sürecine dair işlemlere katılmadığı görülmekle birlikte, dava konusu ihaleye konu taşınmazın bulunduğu bölgedeki sokağın karşısındaki komşu parsellerde hak sahibi olduklarını ileri sürdükleri; öte yandan davacılar tarafından, yapılmasına karar verilen otoparkın yol kenarındaki yeşil alanı tahrip edeceği, evlerinin zarar göreceği, metro güzergahının tam üzerinde olması dolayısıyla inşaat tekniklerine aykırı ve tehlikeli olduğu, dava konusu taşınmazın davalı idareye devrine yönelik Karayolları Genel Müdürlüğü ile yapılan protokole aykırı davranıldığı iddialarıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacıların ihaleye konu taşınmazın bulunduğu bölgedeki ikametleri veya hak sahiplikleri nedeniyle belde sakini sıfatının bulunduğu ve uyuşmazlık konusu taşınmazda ihale sonucunda yapılacak faaliyete yönelik iddiaları dikkate alınarak böyle bir davayı açmakta menfaatlerinin olduğu dikkate alındığında, dava açma ehliyetlerinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.