Danıştay 13. Daire E.2024/3357 K.2025/1360

Dava konusu istem: Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğünce 07/05/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Alo 184 Sabim Çağrı Merkezi Hizmeti Alımı" ihalesine yönelik yapılan itirazen şikayet başvuruları üzerine tesis edilen düzeltici işlem belirlenmesine dair 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-939 sayılı ile 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-940 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararlarının uygulanmasına ilişkin 08/08/2024 tarihli "İhale Komisyon Düzeltici İşlem Kararı-1"in iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ilgili mevzuat uyarınca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'ndan doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesi istemiyle aday veya istekli ile istekli olabilecekler tarafından açılacak davalarda, ihale süreci ile ilgili olarak idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken işlemlerin, ihale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süreç içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemler değil, bu işlemlere karşı anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra Kamu İhale Kurumuna (Kurum) yapılacak itirazen şikayet başvurusu sonucu Kurul tarafından tesis edilecek işlemler olduğu;

Bakılan davada, uyuşmazlığa konu ihaleye yönelik şikayet başvurularının reddedilmesi üzerine yapılan itirazen şikayet başvuruları sonucunda ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan davacı şirketin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-939 sayılı ile 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-940 sayılı Kurul kararlarının uygulanmasına ilişkin ihale komisyonu kararının iptalinin istenildiği;

Bu durumda, davacı şirket tarafından ancak itirazen şikayet başvurusu sonucunda Kurul tarafından alınan nihai karar dava konusu edilebileceğinden, ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından Kurul kararlarının uygulanmasına yönelik tesis edilen ihale komisyonu kararının dava konusu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin sonuç kısmında 4734 sayılı Kanun'un 57. ve 65. maddeleri uyarınca bu karara karşı İdare Mahkemelerinde dava açılabileceği belirtildiğinden işbu davanın açıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, 4734 sayılı Kanun'un 56. maddesi ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 23. maddesi uyarınca hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemlerin ivedilikle yerine getirilmesinin zorunlu olduğu, aksi durumda idareleri hakkında suç duyurusunda bulunulacağı, anılan mevzuat uyarınca dava konusu işlemin bağlı yetki kapsamında tesis edildiği, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların itibar edilebilir olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

Davalı yanında müdahil tarafından, 4734 sayılı Kanun ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik uyarınca doğrudan dava konusu işlemin iptali istemiyle dava açılamayacağı, dava konusu işlemin bağlı yetki kapsamında tesis edildiği, kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "Alo 184 Sabim Çağrı Merkezi Hizmeti Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiştir. 24/05/2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihale dava dışı şirket üzerinde bırakılmış, davacı şirket ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir. Davalı yanında müdahil şirketin ortaklarından olduğu iş ortaklığı ile davacı şirket tarafından davalı idareye ayrı ayrı yapılan şikayet başvurularının reddi üzerine, Kurula itirazen şikâyet başvurularında bulunulmuştur.

Kurul tarafından yapılan inceleme neticesinde, 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-939 sayılı ile 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-940 sayılı kararlar ile, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı;

davacı şirket tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında fiyat teklifleri ekinde sunulan satış tutarı tespit tutanaklarının fatura bilgileri bölümünde alıcı bilgilerine yer verilmesi gerekirken faturayı düzenleyenin bilgilerine yer verildiğinden aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı ve davacı şirketin ortakları ve ortaklık oranlarını gösterir yönetim kurulu kararına ilişkin herhangi bir belgenin EKAP’a yüklenmediğinden bahisle ihale üzerinde bırakılan istekli ile davacı şirketin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde

düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.

Davalı idare tarafından, söz konusu Kurul kararlarının uygulanması amacıyla ihale üzerinde bırakılan istekli ile davacı şirketin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve davalı yanında müdahil şirketin ortaklarından olduğu iş ortaklığının teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesine ilişkin 08/08/2024 tarihli "İhale Komisyon Düzeltici İşlem Kararı-1" tesis edilmiştir. Bunun üzerine anılan ihale komisyonu kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde, açılan davada idari merci tecavüzü bulunup bulunmadığının inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, idari merci tecavüzü bulunması halinde dava dilekçesinin görevli idare merciine tevdiine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kamu İhale Kurumu" başlıklı 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, "b) Bu Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurumun görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır: 1) İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak.".

"İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinin birinci fıkrasında, "İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler."; anılan maddenin ikinci fıkrasında, "Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.".

"Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin son fıkrasında, "İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.". "Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde, "Şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür." kurallarına yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Kararların uygulanması" başlıklı 23. maddesinde, "(1) İdare, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.

(2) Hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının eksik veya yanlış uygulandığını iddia eden ilgililer bu hususa ilişkin başvuruyu itirazen şikayet başvurusu olarak doğrudan Kuruma yaparlar.

(3) Kurul tarafından alınan kararların hiç uygulanmaması halinde doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir." kuralı yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in "Kararların uygulanması" başlıklı 16. maddesinde, "(1) İdare, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.

(2) Hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının eksik veya yanlış uygulandığını iddia eden ilgililer bu hususa ilişkin başvuruyu itirazen şikayet başvurusu olarak doğrudan Kuruma yaparlar.

(3) Kurul tarafından alınan kararların hiç uygulanmaması halinde ilgililer tarafından doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemlere karşı, istekli veya istekli olabilecekler tarafından doğrudan dava açılamayacağı, bu işlemlere karşı anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra, Kamu İhale Kurumuna yapılacak itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu (Kurul) tarafından verilen kararlara karşı dava açılabilmesinin mümkün olduğu, idarelerin, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorunda olduğu,

hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının eksik veya yanlış uygulandığını iddia eden ilgililerin bu hususa ilişkin başvuruyu itirazen şikayet başvurusu olarak doğrudan Kuruma yapacağı, Kurul tarafından alınan kararların hiç uygulanmaması halinde doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu ihaleye yönelik itirazen şikayet başvuruları üzerine Kurul tarafından gerekli tüm inceleme ve araştırmalar yapılarak ihale üzerinde bırakılan istekli ile davacı şirketin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, bunun üzerine ihale komisyonu tarafından söz konusu Kurul kararlarının uygulanması amacıyla ihale üzerinde bırakılan istekli ile davacı şirketin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği,

davacı şirket tarafından "satış tutarı tespit tutanaklarının fatura bilgileri bölümünde faturaların tarihi, seri/sıra no, faturaya konu malın veya işin nevi/miktarı/birim fiyatının da detaylı olarak belirtildiği, mali müşavir tarafından onaylanan faturalarda hem düzenleyenin hem alıcının bilgilerinin yer aldığı, söz konusu bilgiler kullanılarak yapılacak sorgulama ile gerekli belgelere ulaşılabileceği, EKAP'ta yer alan 'Ortaklık Bilgileri ve Yönetimdeki Görevlileri' belgesinde şirket ortaklarına ve ortaklık oranlarına ilişkin ayrıntılı bilgilerin yer aldığı,

tüzel kişiliğin ortakları ve ortaklık oranlarını gösteren pay defteri, yönetim kurulu karar defteri başta olmak üzere tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz olarak sunulduğu, kaldı ki eksik olduğu kabul edilse dahi söz konusu eksiklik teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmadığından tamamlatılmasının istenmesi gerektiği" ileri sürülerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin düzeltici işlem belirlenmesine dair Kurul kararlarının gerektirdiği işlemlerin yerine getirilmesi amacıyla tesis edildiği, bu kapsamda söz konusu Kurul kararları doğrultusunda davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği anlaşılmış olup Kurul kararlarının gereklerinin yerine getirilmesine ilişkin ihale komisyonu kararına karşı doğrudan dava açılamayacağı, anılan karara karşı Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması, itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul tarafından verilecek karara karşı dava açılması, başvuru yolları tüketilmeden açılan işbu davada idari merci tecavüzü bulunduğundan, merciine tevdi kararı verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ancak, uyuşmazlık Dairemizin E:2024/3574 sayılı dosyasıyla birlikte incelendiğinde, davacı şirket tarafından teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-939 sayılı ile 24/07/2024 tarih ve 2024/UH.II-940 sayılı Kurul kararlarının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayıtlı davanın açıldığı, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararının Dairemizin 24/03/2025 tarih ve E:2024/3574, K:2025/1331 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, davacı tarafından söz konusu davada ileri sürülen iddialar ile işbu davada ileri sürülen iddiaların aynı olduğu görülmektedir.

Bu itibarla, 08/08/2024 tarihli ihale komisyonu kararının iptali istemiyle açılan işbu davanın incelenmeksizin reddi yolundaki Mahkeme kararı bozularak merciine tevdi kararı verilmesi gerekmekle birlikte; davacı tarafından işbu davada ileri sürülen iddialarının aynılarının Dairemizin E:2024/3574 sayılı dosyasında incelendiği ve davanın reddi yolundaki Mahkeme kararının onanmasına kesin olarak karar verildiği görüldüğünden, usul ekonomisi gereği işbu davada merciine tevdi kararı verilmesinde hukuki yarar bulunmadığından davanın incelenmeksizin reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.