Danıştay 13. Daire E.2024/3479 K.2025/411

Dava konusu istem: Ankara ili, Kızılcahamam ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, 425,09 m² yüz ölçümlü taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile satışına ilişkin 30/05/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihale üzerinde kalan davacı tarafından, söz konusu ihalenin ita amirince 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca uygun görülmeyerek iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleme karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarece satış ihalesi yapılan taşınmaz için muhammen bedelin 114.774,30-TL olarak belirlendiği, söz konusu taşınmaz için ihaleye toplam dört isteklinin katıldığı, ihalede rekabet koşullarının oluştuğu, istekliler tarafından sırasıyla 120.000,00-TL, 121.000,00-TL, 125.000,00-TL ve 130.000,00-TL teklif verildiği ve en yüksek teklifin davacı tarafından verilmesi üzerine ihalenin davacı üzerinde bırakıldığı,

ancak ita amirince kendisine tanınan yetki uyarınca teklif hadde layık görülmediğinden ihalenin iptaline karar verildiği görülmekte ise de ihaleye konu taşınmazın, ihale şartnamesinde tahmin edilen bedelin üzerinde bir bedelle ihale edildiği, muhammen bedelin aslında ihale edilebilecek bedeli gösterdiği, bu sebeple kabul edilen teklifin belirlenen sınırın üzerinde olduğu, davalı idare tarafından dosyaya sunulan savunma ve eki belgelerden salt 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi hükmüne istinaden işlem tesis edildiğinin görüldüğü,

işlemin sebebi ortaya koyulamadığı gibi dava konusu taşınmazın daha yüksek bir bedelle ihale edilebileceğini gösteren somut bir bilgi veya belgenin de bulunmadığı anlaşıldığından, davacı tarafından usulüne uygun sunulan teklife göre tahmin edilen bedel üzerinde gerçekleşen ihalenin hadde layık olmadığından bahisle iptaline karşı davacı tarafından yapılan itirazın reddine dair ... tarih ... sayılı işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ihalenin iptali işleminde hiç bir keyfiliğin söz konusu olmadığı, 31/05/2024 tarihli CİMER başvurusu ile ihale hakkında şikayette bulunulduğu, anılan şikayet başvurusu ile aynı ihalede satışı gerçekleştirilen diğer emsal taşınmazların satış bedelleri dikkate alınarak ita amirince ihalenin iptaline karar verildiği, emsal taşınmazların satış ihalelerinin çok daha yüksek bedellere sonuçlandığı, ihalenin iptal edilmemesi halinde kamu zararının oluşacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ihale şartnamesinde belirtilen muhammen bedelin üzerinde teklif verildiği, ita amirince hadde layık görülmediğinden satış işleminin iptal edilmesine yönelik davalı tarafça hukuki gerekçe sunulmadığı, CİMER başvurusunda belirtilen konuyla alakalı yargı mercilerince bir karar verilmediği, anılan başvurunun dayanak kabul edilerek ihalenin iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Ankara ili, Kızılcahamam ilçesinde bulunan mülkiyeti Hazineye ait bir kısım taşınmazın açık artırma yöntemi ile satışına ilişkin iş ve işlemlerin yapılması hususunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından davalı Kızılcahamam Belediyesine 30/01/2024 tarihli Bakan Olur'u ile yetki verilmiştir. Bu yetkiye istinaden ... tarih ve ... sayılı Encümen kararıyla söz konusu taşınmazların ihale suretiyle satışının yapılmasına karar verilmesi üzerine dava konusu ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 425,09 m² yüz ölçümlü taşınmazın satışını da kapsayan ihale 30/05/2024 tarihinde açık teklif usulü ile gerçekleştirilmiştir.

Dava konusu ihale ile satışa çıkarılan taşınmaz için muhammen bedeli 114.774,30-TL olarak belirlenmiştir. Davacı ile birlikte toplam dört istekli tarafından teklif verilen ihalede, en yüksek teklif (130.000.00-TL) davacı tarafından verildiğinden ihale üzerinde bırakılmıştır.

İhale komisyon kararının ita amiri sıfatıyla Belediye Başkanlığı makamına sunulması üzerine, teklif yeterli görülmediğinden ihale komisyon kararı onaylanmayarak ihalenin iptal edildiği ... tarih ve ... sayılı yazıyla davacıya bildirilmiştir. Söz konusu karara karşı davacı tarafından yapılan itiraz ise ... tarih ... sayılı işlemle reddedilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği.

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu.

"İhale kararlarının onayı veya iptal edilmesi" başlıklı 31. maddesinde ise, ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içinde onaylanacağı veya iptal edileceği, ita amirince karar iptal edilirse ihalenin hükümsüz sayılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare, 2886 sayılı Kanun'a göre yapılan ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirmek zorundadır.

Anılan Kanun'un 31. maddesi ile, ita amirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ita amirinin yerindelik denetimi yaparak Hazine menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde rastlandığı bilinen bir husustur.

Bütün bu gerçekleri göz önünde tutan kanun koyucu, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere ita amirine sözü edilen yetkiyi tanımıştır.

Bu bakımdan, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan ita amiri tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır.

Başka bir anlatımla, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile ita amirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile ita amirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması halinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, ita amirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Bu nedenle, ihaleyi onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi halinde gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir..

İhale konusu taşınmazın yüksek bir bedelle satılması kamunun yararına olacağından, muhammen bedelin aşılmış olduğu durumlarda dahi, taşınmazın daha yüksek bir fiyata satılabileceğinin ita amirince anlaşılması ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğinin davacı tarafından ortaya koyulamaması durumunda takdir yetkisinin ihalenin onaylanmaması yolunda kullanılmasının hukuka aykırı sayılamayacağı açıktır.

Uyuşmazlık konusu ihale kapsamında davacının üzerinde kalan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ile aynı mahallede bulanan taşınmazların satışına dair yapılan ihalelerde daha yüksek bedel teklif edildiği, davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerden yüz ölçümü bakımından daha küçük olan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 765.000,00-TL bedelle ihale edildiği, dava konusu taşınmaz yönünden ise yeterli teklif bedeline ulaşılmadığı gerekçesiyle ita amirince ihale konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi kapsamında ihalesinin uygun görülmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, idarece, ihalede rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleri doğrultusunda ihalenin iptal edilebileceği, her ne kadar davacı tarafından muhammen bedelin üzerinde bir fiyat teklif edilmiş ise de, aynı mahallede bulunan başka taşınmazların çok daha yüksek bir bedelle ihale edildiği, salt muhammen bedelin üzerinde verilen teklifle ihalenin davacı üzerinde kalmasının satış işleminde kamu yararı bulunduğu anlamına gelmeyeceği, taşınmazın ihale edilen tutarla değerini bulup bulmadığı konusunda ita amirinin takdir yetkisinin bulunduğu,

davalı idarenin kamu yararı dışında hareket ettiğini ortaya koyan herhangi bir bilgi ve belgenin de mevcut olmadığı göz önüne alındığında, ita amirince ihalenin iptaline ilişkin işleme karşı yapılan itirazın reddine dair işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.