Danıştay 13. Daire E.2024/393 K.2024/623

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı şirket, doğal gaz dağıtım lisansı kapsamında Ankara'nın Polatlı ve Beypazarı ilçelerinde faaliyette bulunan doğal gaz dağıtım şirketidir.

Davacı şirket tarafından yapılan doğal gaz hattı üzerinden Mart 2014 itibarıyla Polatlı Organize Sanayi Bölgesi'ne (OSB) doğal gaz sevkiyatı yapılmaya başlanmış, sonrasında dağıtım şirketi ile OSB arasında bağlantı hattının bedelinin ödenmesine ilişkin uyuşmazlık çıkması üzerine ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bağlantı bedelinin davacı şirkete ödenmesi gerektiğine karar verilmiştir.

Polatlı OSB'nin bağlantı bedelini ödemediği gerekçesi ile davacı şirket tarafından 30/04/2021 tarihinde OSB'ye gaz arzı durdurulmuş, 01/05/2021 tarihinde ise tekrar gaz arzına başlanmıştır.

Polatlı OSB'nin şikâyeti üzerine, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Hizmetin durdurulması" başlıklı 44. maddesinde belirtilen hâller ortaya çıkmamış olmasına rağmen müşteriye verilen hizmetin durdurulması nedeniyle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacı şirketin ihtar edilmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davanın, "... davacı ile Polatlı OSB arasında bağlantı bedeline ilişkin ihtilaf sürecinin devam etmekte olduğu ve davacı tarafından bağlantı bedelinin ödenmemesi nedeniyle maddi zarara uğradığı ileri sürülmüş ise de,

bağlantı bedeline dair ihtilafın ayrı bir hukuki incelemeye tâbi olduğu ve davacı tarafından bağlantı bedeline ilişkin ayrı bir dava açabileceği, Polatlı OSB ile bağlantı bedeline dair yaşanan hukuki sürecin davacının hizmetin durdurulması için mevzuatta belirlenen sebepler arasında yer almadığı" gerekçesiyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı Dairemizin 18/01/2023 tarih ve E:2022/4812, K:2023/185 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.

Öte yandan, EPDK tarafından çeşitli tarihlerde OSB'ye sağlanan gaz arzının durdurulmaması yönünden yazılan yazılara aykırı olarak gaz arzının 30/04/2021 tarihinde durdurulması nedeniyle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacı şirketin ihtar edilmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davanın, "davacı şirketin 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu uyarınca dağıtım lisansı ile ilgili hükümlere ve Kurumca belirlenecek usul ve esaslara uymakla yükümlü olduğu,

davacının şehir içi dağıtım şebekesinden doğal gaz alan kullanıcıların taleplerini yerine getirebilmek ve sistemin güvenilirliğini sağlamak amacıyla doğal gaz tedarik programlaması, sistem dengelemesi yapmak, kendisinden doğal gaz satın alanların doğal gaz arz güvenliğini sağlamak, doğal gaz dağıtım faaliyetinin sürekliliğini sağlamak ve bunun için ilgili mevzuatta öngörülen her türlü tedbiri almak şeklinde yükümlülüklerinin de olduğu,

davacı ile Polatlı OSB arasında bağlantı bedeline ilişkin ihtilaf sürecinin devam etmekte olduğu anlaşılmış ise de, bağlantı bedeline dair anlaşmanın ayrı bir hukuki incelemeye tâbi olduğu ve davacı tarafından bağlantı bedeline ilişkin ayrı bir dava açabileceği, Polatlı OSB ile bağlantı bedeline dair yaşanan hukuki sürecin davacının 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu uyarınca dağıtım lisansı ile ilgili hükümlerine ve Kurumca belirlenecek usul ve esaslara uymakla yükümlü olma sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı" gerekçesiyle reddine ilişkin ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı da Dairemizin 08/11/2023 tarih ve E:2023/1773, K:2023/4907 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.

Daha sonra, dava şirket tarafından 12/10/2023 tarihinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na başvuru yaparak, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 11. maddesi gereği Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 44. maddesinde, "bağlantı bedelinin ödenmemesi" hâlinin de "Hizmetin durdurulması" şartları arasında açıkça düzenlenmesi için gerekli düzenlemenin yapılması istemiyle başvuru yapıldığı, yapılan başvurunun Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, anılan ret işlemi ile Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 44. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da altmış gün olduğu. 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri.

11. maddesinde ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı.

14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı bulunup bulunmadığı yönünden inceleneceği; ilk inceleme üzerine verilecek kararları belirleyen 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (e) bendine aykırılık görülmesi hâlinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 7. ve 11. maddeleri uyarınca, herhangi bir uygulama işlemi olmaksızın Resmî Gazete'de yayımlanan bir yönetmeliğin iptalinin, Resmî Gazete'de yayımından itibaren altmış gün içinde istenilmesi gerektiği, ilgililerin, altmış günlük dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açmak yerine işlemi tesis eden idarenin hiyerarşik olarak üstü olan makama veya üst makam yoksa işlemi tesis eden makama başvurarak işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını isteyebilecekleri;

dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde ilgililerin uygulama işlemini veya dayanağı olan düzenleyici işlemi ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebilecekleri anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, düzenleyici işlemlerin ilan edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi içerisinde idareye yapılan başvurunun reddi üzerine, düzenleyici işlemin ilan edildiği tarih ile 11. madde kapsamında başvuruda bulunulduğu tarih arasında geçen süre de dikkate alınmak suretiyle kalan dava açma süresi içerisinde açılan davalarda süre aşımı bulunmamaktadır.

Öte yandan, altmış günlük dava açma süresi geçtikten sonra düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi, kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan başvuruların, cevap verilmek suretiyle ya da zımnen reddi yolundaki işlemler uygulama işlemi olarak kabul edilemeyeceğinden, bu davaların süre aşımı yönünden reddi gerekir.

Dava dilekçesinde, 12/10/2023 tarihli başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında bir başvuru olduğu, yapılan başvurunun reddi üzerine ret işlemi ile eksik düzenleme olduğundan bahisle Yönetmeliğin 44. maddesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı ileri sürülmektedir.

Öncelikle davacı şirketin 12/10/2023 tarihli başvurusunun hukukî niteliği ortaya koyularak dava açma süresine olan etkisinin belirlenmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık doğal gaz dağıtım şirketi olan davacı şirketin 2013 yılında yapımını tamamladığı bağlantı hattının bedelini serbest tüketici olan Polatlı OSB'den tahsil edemediğinden bahisle hizmet vermeyi durdurup durduramayacağından kaynaklanmaktadır.

Bağlantı bedelinin tam olarak tahsil edilemediğinden bahisle Polatlı OSB'ye doğal gaz arzının kesilmesi sonrasında davacı şirketin ihtar edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının tesis edilmesinden çok sonra 12/10/2023 tarihli başvuruda, davacı şirket tarafından, Polatlı OSB tarafından bağlantı bedelinin tam olarak ödenmemesi nedeniyle mağduriyetlerinin devam ettiğinden 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 11. maddesi hükmü gereği yapılarak Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 44. maddesinde bağlantı bedelinin ödenmemesi hâlinin de hizmetin durdurulması şartları arasında açıkça sayılması için gerekli düzenlemenin yapılması istenmiştir.

12/10/2023 tarihli başvurusuna gerekçe olarak ise davacı şirketin Polatlı OSB'den hakkı olan bağlantı bedelini tam olarak tahsil edemediği, 4646 sayılı Kanun'un 11. maddesinde, bir gerçek ya da tüzel kişinin bu Kanun'da öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulmasını da içeren usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlandığından, doğal gaz piyasası mevzuatında herhangi bir bedelin ödemeden imtina edilmesi durumunda hizmetin durdurulmasına yönelik usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesi gerektiği; yönetmelik hükümlerinin Kanun'a aykırı olamayacağı, Kanun'da açıkça yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen hususların yönetmelikle düzenlenmesi gerektiği hususları gösterilmiştir.

Bu durumda, davacı şirketin doğal gaz arzını durdurması sonrasında yapılan ihtarlar, davacının bu ihtarlara karşı açmış olduğu davalarda verilen ret kararlarının gerekçeleri ile davacı şirketin düzenlemenin eksik olduğuna ilişkin değişiklik talebinde ileri sürdüğü hususlar dikkate alındığında, davacı şirketin Yönetmeliğin değiştirilmesine ilişkin başvurusunun, Yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten sonra yeni bir çekişme olanağı doğmasına sebep olacak nesnel ve hukuki koşullardaki değişikliğe dayanmadığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, davacı şirket ile hizmet verdiği serbest tüketici arasındaki alacak iddiasından kaynaklanan talep konusunun, davacı şirket açısından yinelenen dönemlerde, tekrar eden bir hukuki etkisinin de olmadığı açıktır.

Bu itibarla, davacının 12/10/2023 tarihli başvurusunun 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında bir başvuru olduğunun kabulü mümkün değildir.

Davacı şirket tarafından eksik düzenlendiği iddia edilen Doğal Gaz Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği ilk olarak 03/11/2022 tarih ve 24925 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 14/05/2022 tarih ve 31835 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Doğal Gaz Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile uyuşmazlığa konu 44. maddesi tamamen değiştirilerek yeniden düzenlenmiştir.

Bu itibarla, en son 14/05/2022 tarih ve 31835 sayılı Resmî Gazete'de yeniden düzenlenerek yayımlanan Yönetmeliğin 44. maddesine karşı dava açma süresi geçirildikten çok sonra, eksik düzenlendiğinden bahisle değiştirilmesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılan 12/10/2023 tarihli başvuru dava açma süresini yeniden başlatmayacağından ve davanın açıldığı tarih olan 02/02/2024 tarihinden geriye doğru 60 gün içerisinde dava konusu edilen kuralın uygulanmasına yönelik olarak davacı hakkında tesis edilmiş herhangi bir uygulama işleminin de bulunmadığı görüldüğünden, davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır.