Danıştay 13. Daire E.2024/558 K.2024/2181

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında ... tarihinde saat ...'de yayınlanan "..." adlı sinema filminde 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan "Alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımı ile kumar oynamayı özendirici nitelikte olamaz." ilkesinin ihlâl edildiğinden bahisle 17.065,00-TL idari para cezası verilmesine ve programın yayınının takdiren 5 kez durdurulmasına ilişkin Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun (Üst Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile ödenen idari para cezası tutarının ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; söz konusu programda, anılan yayın ilkesinin ihlâl edilip edilmediği yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılmasının gerektiği, uyuşmazlık konusu yayın hakkında yaptırılan bilirkişi raporunda özetle; "...İki avukatın gerçek yaşam hikayesinin aktarıldığı filmde avukatların, acil müdahale sırasında eline batan iğneden AIDS kapan bir hemşirenin davasını üstlenmesini ve bu davaya ilişkin mücadelelerini konu almaktadır.

Bir mühendis tarafından tek kullanımlık, güvenli enjektör geliştirilmiş olmasına rağmen, sağlık sistemi içindeki tekelci yapılanmanın oluru olmadan herhangi bir şeyin hastanelerde kullanımının mümkün olmadığını görerek bununla mücadeleye başlarlar. İki arkadaş olan avukatlardan biri uyuşturucu bağımlısı olup sıra dışı yaşam süren, diğeri çocuk bekleyen ve eşine bağlı bir portre çizmektedir.

Uyuşturucu bağımlısı avukata ilişkin film süresince uyuşturucu aldığı birkaç sahnede müstehcen sayılabilecek görüntüler yer almaktadır. Bu sahneler nedeniyle henüz kişiliği oturmayan ve bilişsel gelişimini tamamlamamış çocuklar üzerinde olumsuz etkiden söz edilebilir.

Çocuklar için bu olumsuz sahneler nedeniyle film tüm ülkelerde farklılık gösterse de yaş sınırlamaları ile gösterime sokulmuştur. '...' herhangi bir kısıtlama olmadan izleyicilerin erişebileceği bir kanal olmayıp ... platform üzerinde yayın akışını sürdürmekte olan ve bedel karşılığı erişimine olanak sağlanan bir sinema kanalıdır. ... Film... günü saat...'de 18+ koruyucu sembolle yayınlanmıştır. ...

Televizyonda her izlenenin, izleyici tarafından içselleştirilmesini beklemek yanlış olur. İçselleştirme, iletişimdeki verisi ile kurulacak bağlılıkla mümkündür. Bu nedenle bu olumsuz davranışları özendiren, olumlayan güçlü rol modelleri önem taşır.

Söz konusu filmde de ... kötülüklere karşı mücadele eden, idealist bir avukat iken aynı zamanda kadınlar tarafından beğenilen ve oldukça aktif bir cinsel yaşama sahip bir rol model oluştururken, bir uyuşturucu bağımlısı olarak sürekli uyuşturucu kullanmasının su içmek kadar hayatın normal bir aktivitesi olarak algılanma ve; gençler ve çocukların gelişimi üzerinde olumsuz etkide bulunabilecek bir içeriğe sahip olduğu değerlendirilmektedir...

Onların bu olumsuzluktan etkilenmelerini önlemek üzere yasa ve yönetmeliklerin zorunlu kıldığı yayın saati uyarıcı sembollerin kullanım koşullarının sağlanmış olması, kanalın şifreli ve denetlenebilir olması, ...

Bilişsel ve sosyal-duygusal olgunluğa ulaşmış oldukları kabul edilen doğru ve yanlış davranışı ayırt eden yetişkinlerin, bağımlılık, yasa dışı davranışlar, küfür gibi olumsuz içerikli programlardan etkilenmeyecekleri ancak yaş olarak yetişkin olmakla birlikte bilişsel ve sosyal-duygusal olgunluğa ulaşamamış yetişkinlerin etkilenme olasılıklarına karşı ...uyarıcı sembollerin kullanılmış ve zorunlu yayın saatine uyulmuş olması nedenleri ile, 6112 Sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinin ihlâl edildiğini ileri sürmek mümkün görünmemektedir." şeklinde görüş ve kanaatlerine yer verildiği,

filmin Digitürk yayın platformunda yer alan sinema kanallarından birinde gece saat ...'de korumalı saatler haricinde yayınlandığı, dolayısıyla bu saatlerde, erişim için hizmet bedeli ödeyen izleyicinin, çocuk izleyici kitlesi dışında yetişkin izleyici kitlesi olduğu, bahsi geçen sahnelerde karakterlerin kokain kullananlara has bir hareketle buruna çekme eylemini gerçekleştirdiği, bu hareketleri sadece bilenlerin anlayabileceği, bilmeyenlerin fark edemeyeceği türde hareketler olduğu, eroinin koldan enjekte edildiği sahnelerde de sadece kola lastik bağlama sahnesinin ayrıntısı ile verildiği,

iğnenin enjekte edildiği ana ilişkin hiç bir görüntü bulunmadığı, dolayısıyla sadece bu sahnelerin "alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımını ...özendirici nitelikte" olduğu sonucuna varılamayacağı, kaldı ki, dava konusu işleme ilişkin değerlendirme raporunda da benzer değerlendirmelere yer verildiği;

filmin geneli bakımından alkol ve uyuşturucu kullanımına özendirme ya da bu yönde bir fikir aşılama olup olmadığı bakımından bir değerlendirme yapıldığında ise, filmde uyuşturucu bağımlısı bir avukatın, uyuşturucu nedeniyle fiziksel ve sosyal olarak hızla çöküşü ve uyuşturucu sebebiyle genç yaşta ölümünün anlatıldığı görüldüğünden, filmde verilen mesajın özendiricilik vasfı taşımasının mümkün olmadığı, sonuç olarak anılan yayının 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan yayın ilkesini ihlâl etmediği, davacı şirkete uygulanan yayın durdurma ve para cezasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı;

öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğuna ilişkin kural gereğince, hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle davacının davalı idareye ödediği 12.798,75-TL'nin davalı idareye ödemenin yapıldığı tarihten itibaren (dava açma süresi içerinde ödenen paranın iadesi istemiyle dava açıldığından) işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, 12.798,75-TL'nin davalı idareye ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesi'nce Dairemizin ... tarih ve E:..., K:... sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; her ne kadar ilk derece mahkemesi kararında 6112 sayılı Kanun'un 8/1-(h) maddesinin ihlâl edilmediği belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, filmin ..., ..., ..., ..., ... ve ... dakikalarında yer alan sahnelerde karakterlerin aldığı farklı türdeki uyuşturucuların ve bunların kullanım yöntemlerinin ayrıntılı bir biçimde sergilendiği dikkate alındığında;

uyuşturucu gibi tüm toplumu ve bireyleri etkileyen bir sorunun sıradanlaştırılarak kamusal sorumluluk anlayışından uzak bir yayının yapıldığı ve 6112 sayılı Kanun'un 8/1-(h) maddesinin ihlâl edildiği açık olduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile ....

İdare Mahkemesi’nce verilen kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kanalın öde izle sistemi ile yayın sağlayan bir kanal olduğu, kanalda çocuk kilidi olarak ifade edilen sistemin varlığının mevcut olduğu, bu şekilde çocukların herhangi bir sakıncalı yayınla karşılaşma riskinin ortadan kaldırılabileceği, televizyon izleyicilerinin dizi ve sinema gibi tematik kanalları içeren ücretli televizyon sistemlerini tercih etmelerinin altında yatan sebebin kaliteli film ve dizileri sinemalarda sunulan format dahilinde izleyebilme olanağı olduğu, dava konusu filmin daha önce yayımlanmasının uygun görülerek Türkiye sinemalarında vizyona girdiği,

filmin korumalı saatler dışında ...'de ve 18 yaş, şiddet ve korku, cinsellik ve olumsuz davranış işaretleriyle yayımlandığı, bahsi geçen sahnelerdeki kokain kullanımına ilişkin hareketleri sadece bilenlerin anlayabileceği, bilmeyenlerin fark edemeyeceği, filmde eroinin iğneyle enjekte edildiği ana ilişkin hiçbir görüntünün bulunmadığı, filmde bir avukatın uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle fiziksel ve sosyal olarak hızla çöküşünün konu alındığı, dolayısıyla verilen mesajda özendiricilik bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, filmde yer alan karakterlerin farklı türdeki uyuşturucuları ve bunları kullanma yöntemlerini içeren sahnelerin ayrıntılı bir biçimde ekrana yansıdığı, ihlal konusu filmle ilgili uzman raporunda ilgili sahnelerin 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendiyle irtibatlandırılarak değerlendirme yapıldığı, temyiz istemine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.