Danıştay 13. Daire E.2024/819 K.2024/1681

Dava konusu istem: Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü Yaylaalan Orman İşletme Şefliği tarafından 140 bölme numaralı, 500 dikili damga numaralı toplam 7812 adet, 5.128,578 m³ kabuklu gövde hacmindeki ağacın açık arttırma suretiyle satışına yönelik 30/03/2022 tarihli e-ihalesi kapsamında ödenilen 27.694,00-TL teminatın irat kaydedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda.

Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü Yaylaalan Orman İşletme Şefliği tarafından 7812 adet kabuklu gövde hacmindeki ağaçların açık arttırma suretiyle satışına yönelik gerçekleştirilen 30/03/2022 tarihli ihalenin davacı şirketin uhdesinde kaldığı, ancak 5 numaralı partinin satışını kanuni süre içinde yapmadığından bahisle davacının ödediği teminatın irat kaydedilmesine yönelik dava konusu işlemin tesis edildiği; dava konusu işleme dayanak olan 30/03/2022 tarihinde e-ihale ile açık arttırma suretiyle gerçekleştirilen ihalenin ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği görüldüğünden, dolayısıyla teminat kaydedilen ihale yargı kararı ile iptal edilip dava konusu işlemin dayanaksız kaldığı anlaşıldığından, davacının teminatının irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin dayanağı ihale işleminin iptaline ilişkin Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü Yaylaalan Orman İşletme Şefliği tarafından 140 bölme numaralı, 500 dikili damga numaralı toplam 7812 adet, 5.128,578 m³ kabuklu gövde hacmindeki ağacın e-ihale ile açık arttırma suretiyle satışı 30/03/2022 tarihinde gerçekleştirilmiş ve ihale davacının üzerinde bırakılmıştır.

Davacı tarafından, dava konusu ihalenin uhdesinde kalmasından sonra, satış sahasında yapılan incelemede eksik ağaç bulunduğu, başkaları tarafından kaçak kesim yapıldığı hususunun ortaya çıkması üzerine davalı idareye ihale sahasını teslim almak istemediklerine yönelik 08/04/2022 tarihli başvuruda bulunulmuştur. Bunun üzerine orman muhafaza memurları tarafından 1/04/2022 tarihinde bölmede yapılan incelemede, şüpheli bir sınır aşımına rastlanıldığı, 230-257 numaralı bölmenin ihalesi üzerine kalan M.T.'nin 258 numaralı (yeni 140) bölmeye girdiği, 1.65 hektarlık yer yer ağaç kesimi yapıldığı, kesilen ağaçların dip kuturları ölçüldüğünde 114,852 m³ ağaç kesiminin yapıldığı tespit edilmiş ve bu durum suç tutanağı altına alınmıştır.

Davacının 08/04/2022 tarihli başvurusuna verilen 14/04/2022 tarihli cevapta, konu ile ilgili suç zaptı tanzim edilerek adli işlem başlatıldığı, suç zaptına konu miktarın ihale bedeline göre hesaplanarak fatura karşılığı iade edileceği, 19/04/2022 tarihinde alışın gerçekleştirilmesi gerektiği bildirilmiş, bunun üzerine davacı tarafından 18/04/2022 tarihinde ihalenin iptali istemiyle davalı idareye ihtarname gönderilmiş, 5 numaralı partinin satışının kanuni süresi içerisinde yaptırılmadığından bahisle davacının 30/03/2022 tarihli ihale kapsamında ödediği 27.694,00-TL teminat irat kaydedilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Tarım ve orman ürünlerinde tercihli usuller ve tekel maddelerine ilişkin özel hükümler" başlıklı 90. maddesinde, "Tarım ve orman ürünlerinin üretim, imal, kesme, toplama, taşıma gibi işlerinde ve bu ürünlerin satışlarında uygulanacak tercihli usullerle, tekel maddelerinin satımı ve tekelle ilgili ürünlerin üreticiden alımı hakkında, özel kanunlardaki hükümler saklıdır." kuralı yer almıştır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 5. maddesinde ise, "Bu Kanun'un uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile orman alanlarından yararlanma karşılığı alınacak bedel miktarlarının tespiti ve tahsiline ilişkin hususlar, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir." kuralına yer verilmiştir.

20/03/2015 tarih ve 29301 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in "Açık artırmalı ve pazarlıkla yapılacak satışlar" başlıklı 6. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Açık artırma ve pazarlıkla yapılacak orman ürünlerinin satışı, mahiyeti, miktarı, bedeli, peşinatı, vadesi, faizi ve sair şartlarını ihtiva eden şartname ve sözleşmeler Genel Müdürlükçe tespit edilen esaslar dahilinde mahalli icap ve ihtiyaçlara göre tanzim edilir.

" kuralı yer almıştır.

İhaleye ait E-Satış Şartnamesi'nin "Teminat yatırılması, teminatın iadesi ve pey sürme" başlıklı 5. maddesinde, "(...) İhaleye katılacakların pey sürecekleri partiler için, muhammen bedeli üzerinden hesaplanacak toplam tutarın en az %3'ü oranında geçici teminatı yatırmaları gerekmektedir. (...)". 6. maddesinde, "(...) İhalenin iptali edilmesi durumunda teminatlar iade edilecek olup, Müşteriler, İdarenin teminat iadesi dışında herhangi bir hak talebinde bulunamazlar. (...)".

"Geçici ihalenin onaylanması" başlıklı 14. maddesinde, "Teminat yatıran ve şartnameyi ihale başlangıç saatinden önce Sistem üzerinden onaylayan müşteri şartname hükümlerini okumuş ve kabul etmiş sayılır.". "Satışın yapılması" başlıklı 20. maddesinde, "Müşterinin, tebliğ tarihi sayılan günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatını kesin teminata çıkarması ve satış şartnamesine göre satış işlemini yaptırması gerekmektedir.".

23. maddesinde, "Satış süresi veya verilmişse ek süre içinde satışını yaptırmayan, teminatını yatırmayan müşteriler taahhüdünden dönmüş sayılarak satış bozulur ve hiçbir mahkemeden hüküm alınmasına ve protesto çekilmesine gerek kalmaksızın teminatı irat kaydedilir ve şartname hükümlerine göre işlem yapılır. (...)" kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesi'nce, dava konusu işleme dayanak olan 30/03/2022 tarihinde açık arttırma suretiyle gerçekleştirilen e-ihalenin ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği, dolayısıyla teminat kaydedilen ihale yargı kararı ile iptal edilip dava konusu işlemin dayanaksız kaldığı gerekçesiyle teminatın irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Ancak, Dairemizin 16/04/2024 tarih ve E:2024/146, K:2024/1680 sayılı kararıyla ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin iptali yönündeki kararı bozularak davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, dava konusu teminatın irat kaydedilmesi işleminin dayanağı olan ihale işleminin hukuka uygun olduğu Dairemizin 16/04/2024 tarih ve E:2024/146, K:2024/1680 sayılı kararıyla ortaya koyulduğundan, teminatın irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dosyasının incelenmesinden, Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü, Yaylaalan Orman İşletme Şefliği tarafından, 140 bölme numaralı yerde bulunan 7812 adet kabuklu gövde hacmindeki ağacın kesme, sürütme, yükleme ve taşıma, istif, vb. bütün işlerini yapmak üzere 30/03/2022 tarihinde açık arttırma usulü ile satış ihalesinin gerçekleştirildiği, 6831 sayılı Orman Kanunu ve Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalenin davacı şirket uhdesinde kaldığı,

Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü'nün 31/03/2022 tarih ve E.4041745 sayılı ihale tebligatı konulu yazısıyla şirket uhdesinde kalan emvalin kati ihalesinin yapıldığının ve yazının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde ihale konusu ürünlerin tarafına satışının gerçekleştirilmesi için müracaat edilmesi gerektiğinin bildirildiği, bu arada ihale üzerinde kalan davacı şirket yetkililerince yerinde yapılan incelemede ihale konusu ağaçların birçoğunun kesildiğinin tespit edilmesi üzerine sahanın alınmak istenmediğine yönelik 08/04/2022 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunulduğu,

yapılan başvuru sonrasında Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile, konu ile ilgili suç zaptı tanzim edilerek adli işlem başlatıldığı, suç zaptına konu miktarın ihale bedeline göre hesaplanarak fatura karşılığı iade edileceği, 19/04/2022 tarihine kadar satışın gerçekleştirilmesi gerektiği hususlarının bildirildiği, bilahare davacı tarafından Afyonkarahisar 2. Noterliği'nin ... tarih ve ... sayılı ihtarnamenin çekildiği, 5 numaralı partinin satışının kanuni süresi içerisinde yaptırılmadığından bahisle davacının 30/03/2022 tarihli ihale kapsamında ödediği 27.694,00-TL teminatın irat kaydedildiği,

bunun üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu noktada, 30/03/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihale neticesinde davacı üzerinde bırakılan 140 bölme numaralı alanda yer alan ağaçların üçüncü kişiler tarafından kaçak olarak kesilmesi nedeniyle şikayette bulunulması üzerine soruşturma başlatıldığı, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/5524 sayılı dosyasında yürütülen soruşturma sonucunda ise şüpheli şahıslar hakkında iddianame tanzim edilerek dava açıldığı, ayrıca davalı idarenin ...tarih ve E... sayılı yazısı ile ihale konusu ağaçların kesildiği hususunun bir nevi kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, Yaylaalan Orman İşletme Şefliği'nin sorumluluk sahasında bulunan 140 nolu bölmedeki 558 adet 1. sınıf çapında 71,424 m3, 3906 adet 2. sınıf çapında 1.642,19 m3, 3348 adet 3. sınıf çapında 3.414,96 m3 olmak üzere toplam 7812 adet (5.128,578 m3) kızılçam ağacının satışına yönelik olmak üzere ihalenin gerçekleştirildiği, davacının da davalı idarece ihale edilen koşullar üzerinden ihaleye katılım sağladığı, ancak ihaleye konu ağaçların bir kısmının kaçak olarak kesilmesi nedeniyle davacıya saha teslimi yapılamadığı gibi sözleşmenin de taraflarca imzalanmadığı görülmektedir.

Bu durumda, ihaleye konu ağaçların bir kısmının ihalenin gerçekleştirilmesinden sonra yer tesliminden önce üçüncü şahıslar tarafından kesilmesi nedeniyle eksiksiz olarak teslim edilemeyeceği anlaşıldığından ve yer teslim zamanına kadar davalı idarenin sorumluluğu kapsamında bulunan ihale konusu ağaçlar hakkında davacıya herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden, ihale konusu ağaçları eksiksiz bir şekilde davacıya teslim etmek konusunda yükümlülüğünü yerine getiremeyen davalı idarenin, bu olguyu davacı aleyhine kullanarak davacının teminatını irat kaydetmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.