Danıştay 13. Daire E.2024/830 K.2024/1767

Dava konusu istem: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nca 10/10/2023 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “İstanbul İli Kadıköy İlçesi, Medeniyet Üniversitesi Göztepe/Ünalan Yerleşkesi Yemekhane ve Gençlik Merkezi Binası İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair 08/11/2023 tarih ve 2023/UY.I-1392 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı şirket tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunda şirket ortaklarının “..., 90,00" ile “..., 10,00” olarak belirtildiği, ayrıca yönetim kurulu üyesi ve başkan vekili olarak ..., yönetim kurulu üyesi ve başkanı olarak ...’nin beyan edildiği, ihaleyi gerçekleştiren idarece EKAP üzerinden ticaret sicili bilgilerinin sorgulanması sonucunda anılan kişilerin yönetici olduğu bilgisinin teyit edildiği,

idarece EKAP sistemi üzerinde tüzel kişiliğin yönetim ve ortaklık yapısına ilişkin olarak yapılan sorgulama neticesinde ise ...’ye ait yüklenen pay defterinde hesap döneminin “2023” olarak belirtildiği ve İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından tasdik edildiği, söz konusu kapak sayfasının devamında başkaca bir belge yüklenmediği, ...’ye ait yüklenen pay defterinde hesap döneminin “2023” olarak belirtildiği ve İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından tasdik edildiği, söz konusu kapak sayfasının devamında başkaca bir belge yüklenmediği,

diğer taraftan, her iki ortağa ait “Yönetim Kurulu Karar Defterinin” ilgili sayfalarının da sisteme yüklenilmediği, sadece kapak sayfasına yer verildiği;

Bu durumda, davacı şirket tarafından EKAP'a yüklenen pay defterlerinin ekinde yer alan yönetim kurulu karar defterinin yönetim ve temsile ilişkin olduğu, pay defterinde yer alan ortakların ortaklık oranlarına yönelik olarak ise herhangi bir bilgi içermediği, dolayısıyla ortaklar ve ortaklık oranlarına ilişkin pay defterlerinin dayanağının olmadığı, pay defterine dayanak yönetim kurulu karar defterinin ilgili sayfalarının EKAP'a yüklenmediği ve söz konusu durumda bilgi eksikliği değil, belge eksikliği bulunduğu ve bu eksikliğin tamamlatılamayacağı anlaşıldığından, ihaleyi gerçekleştiren idarece davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında ve buna yönelik yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yüklenen pay defteri belgesinde sehven sadece kapak sayfasının yüklendiği, bilgi eksikliği olan bir hususta makul süre verilerek eksikliklerin tamamlatılması gerektiği, diğer isteklilere belgeleri sunmaları için ek süre verildiği, kendilerine süre verilmemesinin eşit muamele ilkesini ihlâl ettiği, İdari Şartname'de pay defterinin yüklenmesi zorunluluğunun bulunmadığı, pay defterinin sonraki sayfalarının sunulmasına gerek olmadığı, bu bilgilerin kolaylıkla diğer belgelerden teyit edilebilecek nitelikte olduğu, eksik sayfaların niteliği ile uygulanan yaptırımın uyuşmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, EKAP’a yüklenen pay defterleri ve yönetim kurulu karar defterlerinin sadece kapak kısmının yer aldığı, pay defterleri ile yönetim kurulu karar defterlerinin diğer kısımlarının ise ihale tarihi itibarıyla EKAP’a yüklenmediği, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Kişilerin haklarını kullanabilmeleri için öncelikle bu hakların neler olduğunu ve bunları ne şekilde kullanabileceklerini bilmeleri gerekir. Vatandaşa yasal mevzuatla tanınan hakların ve yüklenen yükümlülüklerin neler olduğunun sarîh bir şekilde gösterilmesi ve açıklanması da hukuk devletinin bir gereğidir. İdarenin eksik ve yanlış açıklamalarla sebep olduğu hatalı bilginin ve bu şekilde yol açtığı kamu kusurunun yükü ve cezası vatandaşa yüklenemez.

4734 sayılı Kanun'un "Temel İlkeler" başlıklı 5. maddesinde idarelerin bu Kanun'a göre yapacağı ihalelerde saydamlık ve rekabeti sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Bu yükümlülük aday, istekli veya istekli olabileceklerin kimlerle, hangi şartlarda ve ne şekilde rekabet edeceklerini öngörebilir durumda ve sürprizlere kapalı olmalarını da gerektirir.

İhale dokümanı bir nev'i ihalenin anayasası mahiyetinde olup, tüm ihale süreci bu metinler doğrultusunda yürütülmektedir. Hâl böyleyken, söz konusu dokümanların ihale sürecinin ve sonraki aşamaların nasıl işleyeceğine ilişkin hiçbir gri veya muğlak alan bırakmayacak şekilde açık, anlaşılır ve net kurallar içermesi gerektiği de açıktır. Bu anlamda, ihaleye katılım için gerekli olan belgelerin neler olduğu hususunun da yasal mevzuatı en iyi şekilde bilmesi gereken idare tarafından ilgili ihale dokümanına açık bir şekilde dercedilmesi gerektiği izâhtan vârestedir.

Dosya incelendiğinde, İdari Şartname'nin 7.1. maddesinde ortaklık bilgilerinin EKAP üzerinden temin edileceği belirtilmiş ise de, pay defterinin ekinde sunulması gereken belgelere ilişkin açık bir direktifin bulunmadığı görülmektedir. Davacıların da pay defterinin EKAP'a yüklü olduğu, ortaklık yapısının ve oranlarının buradan açıkça görülebildiği, oysa ihale komisyonunca ihale dokümanında belirtilmeyen bir koşulun arandığı ve pay defteri ekinde ortaklık yapısına ilişkin yönetim kurulu kararının ibraz edilmediği gerekçesiyle davacılarla birlikte sekiz isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmektedir.

Kamu ihalelerine iştirak eden ve bu alanda tecrübesi bulunan gerçek ve tüzel kişilerin ihale mevzuatına belli bir düzeye kadar vâkıf olmaları gerektiği açıktır. Ancak, hukukçuların dahî uzun fikir teatîleri ile ancak sonuçlandırabildikleri ve hatta çözümlemekte kimi zaman acze düştükleri hususların aday, istekli ve istekli olabilecek kişiler tarafından bir çırpıda çözülmesini beklemek hak ve adalet duyguları ile bağdaşmamaktadır. İsteklilerden beklenen yüksek hukukçu olmaları değil, yalnızca mesleklerinin icrası için gereken makûl bir hukuk bilgisine sahip olmalarıdır. İhale süreçlerinin usulüne uygun yürümesi ve herhangi bir hak kaybının oluşmaması da idarenin açık, net ve anlaşılır bir kurallar bütününü teşekkül ettirmesine bağlıdır.

Olayda, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği'nde 20/06/2021 tarihinde yapılan bir değişikliğin getirdiği yükümlülük İdari Şartname'ye dercedilmediğinden, konu hakkında bilgi sahibi olmayan isteklilerin bu yükümlülüğü yerine getirmediği, çok sayıda isteklinin teklifinin bu sebeple ihale komisyonu kararı ile değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu durumun temelde idarenin ihale dokümanında yeterli açıklamayı yapmamış olmasından kaynaklandığı, dokümandaki söz konusu eksik belirlemenin rekabet imkânlarını kısıtlamanın yanı sıra, isteklilerin de mağduriyetine sebep olduğu anlaşılmaktadır.

Netice itibarıyla, davacının ihale dokümanında belirtilen koşullara uygun olarak teklifini sunduğu, sunulan belgelerden ortaklık oranlarının açık şekilde anlaşılabildiği, ihale komisyonu kararı ile davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hem rekabet, hem de saydamlık ilkelerini ihlâl ettiği, ihale dokümanında hiçbir şekilde belirtilmemiş bir yükümlülüğün isteklilerce derin bir hukukî mütalaa ile keşfedilip yerine getirilmesini beklemenin hakkaniyet duygusuna aykırı olduğu dikkate alındığında, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması ve dava konusu işlemin iptali gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.