Danıştay 13. Daire E.2025/1143 K.2025/2176

Dava konusu istem: Antalya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce 10/02/2025 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilen "Serik Devlet Hastanesi Kantin Kiralama İşi" ihalesi üzerinde bırakılan davacı tarafından ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ihalenin 12.000.000,00-TL bedel ile davacı üzerinde bırakıldığı, açık teklif usulüyle gerçekleştirilen ihaleye katılan isteklilerin nihai hedefinin en yüksek teklifi vererek ihaleyi kazanmak olduğu, ihale kapsamında sunulan tekliflerin isteklilerin kendi takdirinde olduğu, davacının en yüksek teklifi vermek suretiyle davaya konu ihalenin üzerinde bırakıldığının görüldüğü, bu durumda, ihale üzerinde bırakılan davacının ihalenin iptalini istemekte meşru, kişisel ve güncel menfaatinin olmadığı anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, İdare Mahkemesince isteklilerin ihale kapsamında sundukları tekliflerin kendi takdirlerinde olduğu belirtilmiş ise de söz konusu ihalede iradesinin sakatlandığı, dava dışı istekli D.B.'nin başka bir ihaleye ilişkin olarak ihaleye fesat karıştırmak suçundan ceza aldığı, bu istekli pey sürme sırasında iradesini sakatladığından 12.000.000,00-TL gibi bir bedel teklif etmek durumunda kalındığı, davalı idarece belirtilen süre içinde sözleşme imzalanamadığından geçici teminatının irat kaydedildiği ve hakkında ihaleden yasaklama kararı alındığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz edilen İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Antalya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce 10/02/2025 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilen "Serik Devlet Hastanesi Kantin Kiralama İşi" ihalesine 13 istekli tarafından teklif sunulmuş, 12.000.000,00-TL bedel ile ihale davacı uhdesinde bırakılmış, bunun üzerine anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Yargı kararlarında ve doktrinde "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idari işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idari işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddi bir alaka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmektedir. İptal davalarında davacı olabilmek için subjektif bir hakkın ihlal edilmesi şartı aranmamakta, menfaat ihlali yeterli sayılmaktadır.

İptal davasının gerek anılan maddede, gerekse içtihat ve doktrinde belirtilen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat alakası kurabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.

Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi, makul, maddi ve manevi bir alakasının bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. İptal davaları idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine imkan sağladığından, bu davalarda menfaat alakasının bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, söz konusu ihalede, ihale komisyonunca beş turluk pey sürme işleminin ardından altıncı ve son teklifin yazılı olarak alınacağının belirtildiği, yıllık 3.038.623,92-TL rayiç bedel belirlenen taşınmaza 13 istekli tarafından teklif sunulduğu, davacının 5. turdaki teklifinin 3.865.000,00-TL olduğu, davacıdan hemen sonra pey süren dava dışı D.B.'nin 7.000.000,00-TL teklif sunduğu, akabinde diğer istekliler tarafından teklif bedeli 1.000,00-TL artırılarak 7.003.000,00-TL ile yazılı teklif aşamasına geçildiği,

davacı tarafından, söz konusu taşınmazın halihazırda işletmecisi olduğundan ve işini kaybetme korkusuyla dava dışı D.B.'nin teklifini daha da artıracağı öngörüsüyle 12.000.000,00-TL teklif verildiği ve ihalenin üzerinde bırakıldığı, ihale sonrasında ihale salonundaki konuşmalardan D.B. hakkında ihaleden yasaklama kararı alındığının öğrenildiği ve D.B. tarafından iradesinin sakatlandığı ileri sürülerek ihalenin iptali istemiyle açılan davada İdare Mahkemesince davanın ehliyet yönünden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İdare Mahkemesince, ihaleye katılan isteklilerin nihai hedefinin en yüksek teklifi vererek ihaleyi kazanmak olduğu, ihale kapsamında sunulan tekliflerin isteklilerin kendi takdirinde olduğu, davacının en yüksek teklifi vermek suretiyle davaya konu ihalenin uhdesinde bırakıldığı,

ihale üzerinde bırakılan davacının ihalenin iptalini istemekte meşru, kişisel ve güncel menfaatinin olmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiş ise de, en yüksek teklifi sunarak ihalenin üzerinde kalmasının her durumda isteklilerin menfaatine olduğu değerlendirmesinin yapılamayacağı, somut olayda davacının, "iradesinin dava dışı D.B. tarafından sakatlandığı, ihale kapsamında sunmak istemediği bir bedel ile ihalenin üzerinde kaldığı,

dava dışı D.B. hakkında ihalelerden yasaklama kararı alındığı" yönündeki iddiaları İdare Mahkemesince karşılanmadan, salt ihalenin üzerinde bırakılmasının davacının menfaatine olduğu gerekçesiyle ihalenin iptalinin davacı tarafından istenilemeyeceği belirtilerek davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Nitekim, davacı tarafından uyuşmazlık konusu ihale üzerinde kalmasına karşın sözleşme imzalanmadığından bahisle geçici teminatının irat kaydedildiği ve hakkında altı ay süreli ihaleden yasaklama kararı tesis edildiğinden, uyuşmazlık konusu süreç neticesinde davacının menfaatine aykırı sonuçlar doğduğu da görülmektedir.