Danıştay 13. Daire E.2025/1219 K.2025/2425

Dava konusu istem: Bağcılar Belediyesi İşletme ve İştirakler Müdürlüğünce 16/08/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Sosyal Tesislerde Satışı Yapılmak Üzere Tekli Pasta Alım İşi" ihalesinin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle iptaline ilişkin 19/08/2024 tarihli işlemin ilgili kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen kararda; pazarlık usulüyle gerçekleştirilen dava konusu ihaleye dava dışı istekli ile davacı şirketin teklif verdiği, bahse konu her iki istekli adına teklif veren kişinin A.K. isimli şahıs olduğu ve adı geçen şahsın her iki şirkette temsile yetkili kişi ve ortak (tek hissedar) olduğu, bu durumda, rekabet ilkesinin sağlanması bakımından ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak,

asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif verilmesinin mümkün bulunmaması karşısında, davalı idarece ilan edilen ihaleye iki şirketin teklif verdiği ve söz konusu şirketlerin temsilcisi ve hissedarının aynı kişi olduğu anlaşıldığından, rekabet ilkesine aykırı bulunan ihalenin iptal edilmesi yönünde tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, şirketlerinin dava konusu ihaleye davalı idare tarafından davet edildiği, davet yazısına itimat edilerek teklif verildiği, kötü niyetli olmadıkları, davalı idarenin ihaleye davet edilecek firmalara ilişkin firmaların ortakları, yaptıkları iş ve görünür mali yeterliği hususunda değerlendirme yapması, ona göre firmaları ihaleye davet etmesi gerektiği, bu hususlara ilişkin bir değerlendirme yapılmış olsa idi şirketlerine ve dava dışı diğer şirkete davetiye gönderilmeyecek olduğu, dava konusu ihalenin baştan itibaren hukuka aykırı gerçekleştirildiği,

bu nedenle ihalenin şirketlerine kusur atfedilerek iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğu, bu hususların hiçbirinin İdare Mahkemesince değerlendirilmediği, eksik ve yetersiz inceleme neticesinde karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacı şirketin basiretli bir tacir gibi davranmadığı, mevzuat gereği idarelerinin şirket yetkililerini araştırma yükümlülüğünün bulunmadığı, ihaleye davetin, davet edilenin ihaleden haberdar edilmesi ve şartların uygun olması halinde ihaleye teklif vermesinin beklendiği şeklinde anlaşılması gerektiği, ihalenin hukuka uygun gerçekleştirildiği, dava konusu işlemin keyfi olmadığı, yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bağcılar Belediyesi İşletme ve İştirakler Müdürlüğünce 16/08/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca pazarlık usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Sosyal Tesislerde Satışı Yapılmak Üzere Tekli Pasta Alım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Söz konusu ihaleye 3 şirket davet edilmiş, davacı şirket ve ... Yapı Sanayi ve Temizlik Hizmetleri Turizm Personel Taşımacılığı Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. teklif vermiştir.

19/08/2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihaleye teklif veren ... Yapı Sanayi ve Temizlik Hizmetleri Turizm Personel Taşımacılığı Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin yöneticisi olan ve ihale teklifini imzalayan A.K.'nin aynı zamanda davacı şirketin de ortağı ve yöneticisi olduğu tespit edilmiş ve 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (d) bendi uyarınca alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermenin yasak olduğundan bahisle bütün teklifler reddedilerek ihalenin iptaline karar verilmiştir.

Söz konusu kararın aynı gün EKAP üzerinden davacıya tebliğ edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

Öte yandan, davacı şirket tarafından 27/08/2024 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulmuş, idarece şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine 04/09/2024 tarihinde Kamu İhale Kurulu (Kurul)'na itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, 25/09/2024 tarih ve 2024/UM.I-1200 sayılı Kurul kararıyla başvurunun reddine karar verilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelemeden, itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 25/09/2024 tarih ve 2024/UM.I-1200 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayıtlı davanın açıldığı, anılan Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verdiği, davacı şirketin söz konusu karara yönelik temyiz isteminin Dairemizin 07/05/2025 tarih ve E:2025/835, K:2025/1860 sayılı kararıyla reddedildiği ve anılan Mahkeme kararının kesin olarak onandığı görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde, açılan davada idari merci tecavüzü bulunup bulunmadığının inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, idari merci tecavüzü bulunması halinde dava dilekçesinin görevli idare merciine tevdiine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kamu İhale Kurumu" başlıklı 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerin 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmanın Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri arasında bulunduğu.

"İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, şikayet ve itirazen şikayet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu.

"İdareye şikayet başvurusu" başlıklı 55. maddesinde, şikayet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla, bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21. maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılacağı.

"Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinde, idareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceği.

"Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde, şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararların Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde dava konusu edilebileceği kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemlere karşı, istekli veya istekli olabilecekler tarafından doğrudan dava açılamayacağı, bu işlemlere karşı anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra, Kamu İhale Kurumuna yapılacak itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul tarafından verilen kararlara karşı dava açılabilmesinin mümkün olduğu, ihalede geçerli teklif kalmaması nedeniyle ihalenin idare tarafından iptal edilmesi durumunda da öncelikle ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusu yapılması, sonra Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, "Sosyal Tesislerde Satışı Yapılmak Üzere Tekli Pasta Alım İşi" ihalesinin 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (d) bendinde yer alan yasak fiilin işlendiğinden bahisle bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle iptaline ilişkin 19/08/2024 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada idari merci tecavüzü bulunduğundan, davanın esasının incelenmesi mümkün olmamakla birlikte; davacı tarafından aynı zamanda bu konuya ilişkin olarak itirazen şikayet başvurusunun da yapıldığı,

itirazen şikayet başvurusunun Kurul tarafından incelenerek reddedildiği ve bu karara karşı açılan davanın reddi yolundaki ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının Dairemizin 07/05/2025 tarih ve E:2025/835, K:2025/1860 sayılı kararıyla kesin olarak onanmasına karar verildiği anlaşıldığından, itirazen şikayet yoluna başvurulan konuyla aynı olan işbu davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken davanın esastan reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.