Danıştay 13. Daire E.2025/1302 K.2025/2498

Dava konusu istem: Antalya Büyükşehir Belediyesince 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 06/03/2025 tarihinde gerçekleştirilen Antalya ili, Demre ilçesi, ... Mah., toptancı halinde yer alan ... no.lu taşınmazın 3 yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihale kapsamında davacının 300.000,00-TL bedelle en yüksek teklifi verdiği ve ihalenin davacı üzerinde bırakıldığı, verilen teklif tutarlarının ihaleye katılan isteklilerin kendi takdirinde olduğu, basiretli tacir olarak hareket etme yükümlülüğü bulunan davacının da en yüksek teklifi vermek suretiyle ihaleyi kazandığı, dolayısıyla anılan ihalenin iptalini istemekte 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun öngördüğü anlamda kişisel, güncel ve meşru menfaat ilişkisi olmadığı ve menfaatinin ihlal edilmediği anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunmadığı, karayolları istimlak sınırları içerisinde kaldığı, dolayısıyla üçüncü kişilere ruhsat verilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle anılan taşınmazın kiralama ihalesine konu edilmesinin Kanuna aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Antalya Büyükşehir Belediyesince 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 06/03/2025 tarihinde gerçekleştirilen Antalya ili, Demre ilçesi, ... Mah., toptancı halinde yer alan ... no.lu taşınmazın 3 yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihalenin, anılan ihale üzerinde bırakılan davacı tarafından iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu; "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" kavramı doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince ihtilafın niteliğine göre belirlenmektedir.

Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır.

İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.

“Meşru menfaat” ilgisinden kasıt, kişi ile işlem arasında hukuken kabul edilebilir, başka anlatımla, dinlenilebilir, korunmaya değer bir ilginin varlığı iken; “kişisel menfaat” ilgisiyle, işlemin, kişinin hukukunu etkilemesi, kişi bakımından hukuk aleminde sonuç doğurması kastedilmektedir.

Menfaat ilgisinin varlığına yönelik kısıtlayıcı bir yaklaşım, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Adil yargılanma hakkı" başlıklı 6. maddesinin, "Herkes, davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir." kuralı ile "Etkili başvuru hakkı" başlıklı 13. maddesinin, "Bu Sözleşme’de tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes,

söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkili bir yola başvurma hakkına sahiptir." kuralını ihlal edecek ve Anayasa'nın idari işlemlere karşı yargı yolunu açan 125. maddesi ile "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesine de aykırılık teşkil edecektir.

Dosyanın incelenmesinden, Antalya Büyükşehir Belediyesince 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 06/03/2025 tarihinde Antalya ili, Demre ilçesi, ... Mah., toptancı halinde yer alan ... no.lu taşınmazın 3 yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihalenin yapıldığı, ihale üzerinde kalan davacı tarafından anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.

Temyize konu Mahkeme kararında her ne kadar "basiretli tacir olarak hareket etme yükümlülüğü bulunan davacının en yüksek teklifi vermek suretiyle ihaleyi kazandığı, dolayısıyla anılan ihalenin iptalini istemekte ... meşru, kişisel ve güncel menfaat ilişkisi olmadığı" gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmişse de, bu değerlendirmenin, ihale üzerinde bırakılan kişiler açısından Anayasa'da yer verilen hukuk devleti ilkesi kapsamında, hak arama özgürlüğünü kısıtlayacak nitelikte olduğu,

ihalenin davacı üzerinde kalmasının ardından devam eden süreçte bahse konu ihaleye ilişkin işlemlerin tarafının da bizzat davacı olacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının dava konusu işlem ile makul bir menfaat ilgisinin varlığının kabulü gerektiğinden, ehliyet yönünden davanın reddine ilişkin Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.